Swap for dummies gibi olmuş. Özgür Demirtaş'ı çok sevmesem de gayet anlaşılır buldum tanımını;
1) Londra piyasasında Dolar /TL swap faizleri %90 sonra
da%200 leri geçti. Bu bir çok kişinin dikkatini çekti. Malum Finansal okur
yazarlık seviyesi düşük olunca da bir çok bilgi kirliliği peş peşe geldi. Kısaca
bu konuda yazacağım. Dün de yazdım oradan alıntı ile başlayayım.
2)“Elinizde TL varsa onu satıp istediğiniz para birimini
alırsınız. Bunun için bir faiz ödemeniz gerekmez. Ama Elinizde TL yoksa onu
ödünç almanın bir maliyeti vardır. Bu swap faizi TL’si olmayanın TL alıp onu
açığa satıp, Dolar almasının maliyetidir” demiştim. Daha da anlatayım
3) Swap demek takas demektir. Paranın olmadığı zamanları
düşünün, o zaman da takas yapıyorduk. Tavuğumuzu verip Elma, Elmamızı verip
tahta alıyorduk vs. Bunu da ona benzetin.Swap piyasasında iki taraf iki para
birimini takaslıyor.Bir de Long ve Short etmek deyimlerini öğrenelim:
4) Long etmek bir şeyi satın almak demektir. Shortlamak ise
elinizde olmayan bir şeyi satmak demektir. Elimizde olmayan bir şeyi nasıl
satarım diyeceksiniz. Elinizde olmayan şeyi satmanız için Ödünç almanız
gerekir.
5) Tabi Ödünç almanın bir maliyeti vardır. Kimse size malını
bedavaya ödünç vermez.
6) Biri bir şeyi Shortlayacaksa, yani açığa satacaksa onun
değerinin düşeceğini düşünüyor demektir. Ne yapar? Önce o şeyi ödünç alır ve
onu açığa satar (diyelim ki 100 Liradan sattı), sonra değer kaybedince geri
alır (diyelim ki
70 liradan geri aldı).Bu işlemden 30 Lira kar etti
7) Ama bu NET karı değildir. Çünkü açığa sattığı günden geri
aldığı güne kadar geçen süre için kendisine yazan Ödünç masrafını vermesi
gerekir. 30 Lira karından bu faizi düşünce, bir de alım satım masraflarını
düşünce geriye net karı kalır.
8) Şimdi Swap, Long ve Short etmenin ne olduğunun üzerinden
kısaca geçtik. Gelelim Londra piyasasındaki TL swap faizlerine. Bu rakam TL
shortlamak yani TL satmak (TLyi de Dolar almak için satıyorlar) için TL
bulmanın maliyetidir. Yani Bizim Merkezin verdiği FAİZ falan değildir.
9) Peki ne oldu da Londra TL swap faizi fırladı? Yabancı
yatırımcı Dolar/TL nin yükseleceğini düşündüğü için TL satıp Dolar almak istedi
(Yani TL SHORT, Dolar LONG olmak istedi). TL’si olmadığı için ne yapması
gerekti? Londra piyasasından TL bulması gerekti.
10) TL bulmak da oldukça zorlaşmıştı. Niye? Çünkü Londra
piyasasına TL sağlayan bankalar TL miktarını kıstılar. Niye? Çünkü Ağustos 2018
deki kanun maddesiyle Türkiye’de yerleşik Bankaların yurtdışı piyasalara
sağlayacakları toplam TL miktarı Özsermayelerinin %25i ile kısıtlı idi
11) Şimdi yabancı bir yandan TL bulup onu Shortlayıp, Dolar
almak istiyor ama bir yandan da TL bulma ve o TL pozisyonunu taşıma maliyeti
Yıllık %90 ve %200 lere çıkıyor. O zaman ne yapacak? Olan uzun Dolar
pozisyonunu kapayacak ve bu işe de girmeyecek.
12)Yani TL’nin Dolar karşısında düşüşüne SPEKULATİF oynayan
yabancı yatırımcının canı feci yanmış oldu. Ne güzel işte yansın
diyebilirsiniz. Ama öyle basit değil.Basit olsa: sonuna kadar kısarsınız TL
arzını, Dolar/TL de yere çakılır.Ama bunu bir müddet yaparsınız.Sonra ne olur?
13)Sonra: Yabancı yatırımcı, Uluslararası swap
piyasalarından TL bulma maliyeti fırlayınca elinde Türk varlıkları varsa onları
satıp TL bulur. Yani nolur? Borsa’da Türk şirketlerine yatırımı varsa onları
satar TL bulur ve Borsa çakılır.Nitekim bu oldu mu? Aynen dediğim gibi oldu.
14) Borsa satışından sonra elinde Türk tahvili varsa onu da
satar TL bulmak için. Tahvil satınca ne olur, tahvil fiyatı düşer, ucuzlayan
tahvillerin faizi artar. Peki Tahvil faizi de bugün fırladı mı? Evet fırladı
%18 küsürlerden % 19.53’e çıktı. Aynen dediğim gibi oldu.
15) Yabancının TL bulma ihtiyacı ve iştahı daha da artarsa
elindeki Likid olmayan varlıkları da satmaya kadar gider.
Kısaca: Swap faizlerinin artması TL’yi Satıp Dolar almak
isteyen Spekulatif yatırımların önünü kısa vadede kesip işimize yarar ama uzun
vadede,TL bulamayan yabancı yatırımcıyı düşman eder, TL’nin itibarını düşürür,
Borsa ve Tahvilimizi sattırır. Yeni yatırımcıyı kaçırır. Sevgiler
