Beton nasıl hesaplanır?
Beton hesabının ilk adımı hacimdir. Döşeme, şerit temel, kiriş ya da kare kolon gibi dikdörtgen elemanlarda üç ölçüyü metre cinsinden çarparsın. Kalınlığı santimetre yazdıysan 100'e bölmeyi unutma: 12 cm, 0,12 m eder. Yuvarlak kolonda daire alanını yükseklikle çarparsın. Ardından kalıbın esnemesi, zeminin düzgün olmaması ve pompada kalan beton için küçük bir pay eklenir.
Hazır beton siparişinde bu miktar yarım metreküpe yukarı yuvarlanır. Betonu kendin karacaksan her malzemenin 1 m³ için miktarını toplam hacimle çarparsın. Aşağıdaki oranlar kuru agrega ve normal kıvam için yaklaşık değerlerdir; agreganın nemi, kum ve çakılın granülometrisi ve çimento tipi bu sayıları değiştirir.
| Sınıf (1 m³) | Çimento | Kum | Çakıl | Su | Su / çimento |
|---|---|---|---|---|---|
| C20/25 | 300 kg | 800 kg | 1.100 kg | 180 L | 0,60 |
| C25/30 | 350 kg | 760 kg | 1.080 kg | 180 L | 0,51 |
| C30/37 | 390 kg | 740 kg | 1.060 kg | 180 L | 0,46 |
Örnek hesaplama
Döküm öncesi dikkat edilecekler
- Suyu artırma. Beton işlenmiyor diye fazladan su eklemek su/çimento oranını yükseltir ve dayanımı belirgin düşürür. Kıvam gerekiyorsa santralden akışkanlaştırıcı katkılı beton iste.
- Kalınlığı birkaç noktadan ölç. Zemin eğimliyse ortalama kalınlığı al; 1 cm fark 20 m²'lik döşemede 0,2 m³ eder.
- Kür süresine uy. Döküm sonrası ilk günlerde yüzeyi nemli tutmak çatlamayı azaltır; sıcak ve rüzgârlı havada bu daha da önemlidir.
- Taşıyıcı elemanı projeden yap. Temel, kolon ve kirişte beton sınıfını, donatıyı ve kalınlığı statik proje belirler; bu araç miktar tahmini içindir.
Yaklaşık oranlar TS EN 206 ve TS 802 esaslı karışım hesabı örneklerinden derlenmiştir; gerçek reçete agrega özelliklerine göre laboratuvar veya beton santrali tarafından belirlenir. Sonuçlar bilgi amaçlıdır; taşıyıcı sistem için inşaat mühendisine danış.