hızlandırıcı ve kuluçka merkezi farkı

Hızlandırıcı programları kuluçka merkezlerinden ayıran en önemli özelliklerinden birisi genellikle kuluçka merkezlerinin kâr amacı gütmemesi fakat hızlandırıcıların çoğunun kâr amacı gütmesidir. Bu nedenle hızlandırıcı programlar bünyelerine aldıkları şirketlere tohum yatırım denen ve karşılığında o şirketten hisse aldıkları ufak miktarda bir yatırım yapmaktadırlar. Tohum yatırım şirkete yapılan ilk yatırımdır. Bu hisse ve tohum yatırım miktarı her program için değişmekle birlikte genellikle %3 ile %5 arasında bir hisse olup yatırım miktarı da $50,000’ı geçmemektedir. Hızlandırıcılarla kuluçka merkezlerinin arasındaki diğer farklılıklar ise, kuluçka merkezlerindeki programlar çok daha uzun süreli olup birkaç yıl sürmektedir. Hızlandırıcılarda ise programlar genellikle 3 ile 6 ay arasında değişmektedir.

Bunun dışında hızlandırıcı programlar genellikle en az prototip aşamasında bir ürünü olan ya da fatura kesmeye başlamış girişimleri programlarına dâhil ederken, kuluçka merkezleri fikir aşamasında veya proje aşamasındaki girişimleri de programına dâhil etmektedirler. Yine bu iki program arasındaki başka bir ayrım da hızlandırıcı programların “startup” denilen, Türkçe karşılığı teknoloji girişimi olarak kabul edilen girişimleri programına dâhil etmesidir. Startup kelimesinin üzerinde henüz uzlaşılmış bir tanım olmasa da, bu kelime hızlı büyüme odaklı, kullanıcı ve müşteriyi temel alan, kısa zamanda küçük kitleden büyük kitleye ulaşmayı hedefleyen başlangıç aşamasındaki teknoloji girişimlerini kastetmektedir.

Ayrıca iyi bir hızlandırıcı programa kabul edilmek sayıca yeterli program olmadığı için ve bu programların kontenjanları da kısıtlı olduğu için oldukça zordur. Bu yüzden de hızlandırıcıların kabul oranları çok düşüktür. Kuluçka merkezleri ise hızlandırıcılar kadar rekabetçi değillerdir ve kabul oranları daha yüksektir.

Buna karşılık hızlandırıcı programlar melek yatırımcı ağları, girişimci veya proje yarışmaları, girişimcilik eğitimleri ve girişimcileri destekleyen paylaşımlı ofislerle karıştırılmamalıdırlar (Walters ve diğ., 2014). Hızlandırıcı programlar bu gibi desteklerin bir veya birkaçını sağlayabilmektedirler fakat bu destekleri tek başlarına bir hızlandırıcı programla kıyaslamak doğru değildir. Mesela; seçtiği girişimcilere birkaç günlük bir eğitim verip sonra da onların jüri karşısındaki sunumlarına göre onlara ödüller veren bir girişimcilik yarışmasına hızlandırıcı program demek yanlıştır.

Hızlandırıcı programlar genellikle teknoloji alanında faaliyet gösteren ve startup olarak adlandırılan girişimleri programlarına dâhil etmektedirler. Özellikle e-ticaret, hizmet yazılımı, mobil, nesnelerin interneti, siber güvenlik, oyun yazılımı, büyük veri gibi yazılım projeleri hızlandırıcı programların en çok tercih ettiği startup türleri arasında gelmektedir. Bunun nedeni ise hızlandırıcı programların 3-6 ay arası kısa süreli programlar olmaları ve dijital projelerin bu kısa zaman aralığında bile büyük bir ivme kaydedebilmeleridir. Fakat donanım girişimleri için ise ne yazık ki bu zaman aralığı yeterli bir ivme gösterebilmeleri için çok kısadır. Bu nedenle bu tip girişimlerin daha uzun süre faydalanabilecekleri kuluçka merkezlerini tercih etmeleri daha yerinde olacaktır.

Kâr amacı gütmeyen hızlandırıcılar olsa da çoğunlukla bu programlar kâr amacı gütmektedirler. Gelirlerini ise farklı şekillerde elde edebilmektedirler. Hızlandırıcılar tarafından en çok tercih edilen gelir modeli, programlarına dâhil ettikleri startup şirketlerden hisse almaktır. Bu şirketler ileride büyüyüp yatırımcıların dikkatini çektiğinde hızlandırıcı programlar kendi hisselerini yatırımcılara devredip paylarını almaktadırlar. Hızlandırıcılar tarafından uygulanan başka bir gelir modelinde ise programa dâhil olan her girişim veya girişimciden programdaki hizmetler için ücret alınmasıdır. Bu tek seferlik sabit bir ücret olabileceği gibi aylık ofis kullanımı veya aylık hizmet bedeli gibi aylık ücretler halinde de alınabilmektedir. Son olarak hızlandırıcıların kullandığı diğer bir gelir modeli ise programa sponsor bulup sponsorlardan belli bir ücret alınması veya devletten teşvik alınmasıdır. Bu modelde girişimciden herhangi bir ücret talep edilmemektedir. Bunlara ilaveten bazı hızlandırıcı programlar bulundukları ofisi kurumsal firmalara belirli zamanlarda kiralayıp buradan kendilerine bir gelir sağlamaktadır veya düzenlediği ücretli etkinliklerden gelir kaynağı yaratabilmektedir. Hızlandırıcı programlar kâr amacı gütseler bile günümüzde kâr edebilen çok az hızlandırıcı program bulunmaktadır. Çoğu ancak işletme giderlerini karşılayabilmektedir. İlk hızlandırıcı program olan Y Combinator programının bile kâra geçmesi beş yılı bulmuştur.