Vade farkı nasıl hesaplanır?
Vade farkı, bir malı ya da hizmeti peşin yerine ileri tarihte ya da taksitle sattığında fiyata eklenen tutardır. Satıcı açısından paranın beklediği sürenin bedeli, alıcı açısından taksit kolaylığının maliyetidir. Ticarette iki yöntem yaygındır. Basit yöntemde oran her ay peşin fiyatın tamamına uygulanır. Eşit taksit yönteminde ise bankaların kredi hesabındaki gibi her ay yalnızca kalan borca faiz işler, bu yüzden aynı oranla daha düşük bir vade farkı çıkar.
Basit:
Vade farkı = peşin fiyat × aylık oran × ay
Eşit taksit:
Taksit = peşin fiyat × r ÷ (1 − (1 + r)^−n)
Vade farkı = taksit × n − peşin fiyat
Vadeli fiyat = peşin fiyat + vade farkı + vade farkının KDV'si
Taksit tutarı = vadeli fiyat ÷ taksit sayısı
Örnek hesaplama
100.000 ₺'lik bir makineyi aylık %3 vade farkıyla 6 taksitle satıyorsun. Basit yöntemde vade farkı 100.000 × 0,03 × 6 = 18.000 ₺ eder. Vadeli fiyat 118.000 ₺, aylık taksit 19.666,67 ₺ olur. Aynı oranla eşit taksit yöntemini seçersen aylık taksit 18.459,75 ₺, toplam vade farkı 10.758,50 ₺ çıkar. Ters yönden düşün: bir mağaza 90.000 ₺'lik ürünü 6 × 18.000 ₺ taksitle satıyorsa basit hesapla aylık %3,33 vade farkı uyguluyor gibi görünür, ama taksitler her ay borcu azalttığı için gerçek aylık maliyet %5,47'dir.
Vadeli satışta dikkat et
- Oranı enflasyon ve kredi faiziyle kıyasla. Aylık %3 basit vade farkı yıllık %36 eder; bileşik karşılığı %42,58'dir. Bu oranı kendi finansman maliyetinle karşılaştırmadan vade verme.
- KDV'yi atlama. Vade farkı KDV matrahına girer. Faturalamadığın vade farkı vergi incelemesinde sorun çıkarabilir.
- Sözleşmede yöntemi açık yaz. "Aylık %3 vade farkı" ifadesi basit mi bileşik mi belli değilse taraflar farklı tutar hesaplar.
- Gizli oranı hesapla. "Peşin fiyatına 6 taksit" ya da "taksitli fiyat" tekliflerinde peşin indirimini sormak, taksitteki gerçek maliyeti görmeni sağlar.
Dayanak: 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu 24. madde (vade farkının matraha dahil olması); eşit taksit hesabı standart anüite formülüne, gizli oran hesabı iç verim oranı yöntemine dayanır. Bu araç bilgi amaçlıdır; sözleşme ve faturalama için bir mali müşavire danış.