Hisse ortalama maliyet nasıl hesaplanır?
Bir hisseyi birden fazla kez aldığında maliyetin, fiyatların düz ortalaması değil, adetle ağırlıklandırılmış ortalamasıdır. 10 adedi 50 ₺'den, 90 adedi 40 ₺'den aldıysan ortalaman 45 ₺ değil 41 ₺'dir, çünkü elindeki hisselerin çoğu 40 ₺'den gelmiştir. Komisyon da işin içine girdiğinde alışta ödediğin komisyon maliyeti büyütür, satışta ödeyeceğin komisyon da eline geçecek tutarı küçültür. Başabaş fiyatı bu iki etkiyi birlikte hesaba katar.
Toplam adet Q = Σ adet
Alış tutarı C = Σ (adet × fiyat)
Ortalama maliyet = C / Q
Komisyonlu maliyet = C × (1 + k) / Q (k: komisyon oranı)
Başabaş satış = C × (1 + k) / (Q × (1 − k))
Kâr / zarar = Q × güncel fiyat × (1 − k) − C × (1 + k)
Ortalama düşürme = Q × (ortalama − hedef) / (hedef − güncel fiyat) adet
Örnek hesaplama
Bir hisseden 100 adet 42,50 ₺'den, 150 adet 38,20 ₺'den, 50 adet 35,00 ₺'den almış ol. Alış tutarların 4.250 + 5.730 + 1.750 = 11.730 ₺, toplam 300 adet hissen var. Ortalama maliyetin 11.730 / 300 = 39,10 ₺'dir. Binde 2 komisyonla alışta 23,46 ₺ ödemişsin; komisyon dahil maliyetin 39,18 ₺, iki yönlü komisyonla başabaş satış fiyatın 39,26 ₺ olur. Hisse şu an 37,00 ₺ ise satarsan eline 11.077,80 ₺ geçer, zararın 675,66 ₺ (%5,75) olur. Ortalamanı 38,00 ₺'ye indirmek için 37,00 ₺'den 300 × (39,10 − 38,00) / (38,00 − 37,00) = 330 adet daha alman, bunun için de komisyonla birlikte yaklaşık 12.234 ₺ ayırman gerekir.
Ortalama maliyeti takip ederken bilmen gerekenler
- Bedelsiz ve bedelli sermaye artırımları ortalamayı değiştirir. Bedelsizde adet artar, toplam maliyet aynı kalır. Bedellide ödediğin bedel maliyete eklenir. Tablonu bu işlemlerden sonra güncelle.
- Satış yaptıysan ortalama değişmez. Elindeki hisselerin bir kısmını satmak kalan hisselerin ortalama maliyetini değiştirmez; yalnızca adet azalır. Kâr ya da zarar, satılan kısım için gerçekleşir.
- Temettü ayrı bir gelir. Aracı kurumların bir kısmı nakit temettüyü maliyetten düşerek gösterir, bir kısmı göstermez. Karşılaştırma yaparken hangi yöntemin kullanıldığına bak.
- Ortalama düşürme bir strateji değil, sonuçtur. Hedef ortalamaya güncel fiyata yakın bir değer yazdığında gereken adetin ne kadar büyüdüğünü görürsün. Şirketi neden aldığını ve hâlâ geçerli olup olmadığını önce sor.
Yöntem: adetle ağırlıklandırılmış ortalama maliyet. Komisyon oranları aracı kuruma göre değişir; kurumunun güncel tarifesini kullan. Vergi durumu için aracı kurumuna ya da bir mali müşavire danış. Bu araç bilgi amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.