Değerleme nasıl yapılır: erken aşama girişimin fiyatı nereden çıkıyor

Erken aşama bir girişimin değerlemesi, dışarıdan bakan birine tamamen uydurma gibi görünebiliyor. Geliri yok, kârı yok, ama on milyonluk bir değer konuşuluyor. Bu rakam gerçekten nereden çıkıyor sorusunun cevabı, sanıldığından daha somut ama matematikten çok müzakereye dayanıyor.

Bu yazı, ilk kez yatırım konuşacak bir kurucunun kafasındaki soru işaretlerini gidermek için yazıldı.

Değerleme bir fiyattır, gerçek değil

Bir şirketin değerlemesi, o şirketin ne kadar ettiğinin bilimsel ölçümü değil. Belirli bir anda, belirli bir yatırımcının, belirli bir tutar için ne kadar hisse almayı kabul ettiğinin sonucu.

Bu yüzden aynı şirket iki farklı yatırımcıyla iki farklı değerleme konuşabiliyor. Değerleme; ekip, pazar büyüklüğü, ilerleme hızı, rekabet ve o dönemdeki yatırım iştahının bileşkesi.

Erken aşamada bakılan şeyler

Gelir yokken nasıl değerlendiriliyor sorusunun cevabı dört başlıkta toplanıyor.

Ekip. Erken aşamada en ağır basan kalem bu. Kurucuların alana hâkimiyeti, birlikte çalışma geçmişi ve işi bitirme kapasitesi. Aynı fikri farklı iki ekip anlattığında değerlemenin farklı çıkmasının sebebi bu.

Pazar. Ulaşılabilir pazar küçükse, ürün ne kadar iyi olursa olsun tavan alçak kalıyor. Yatırımcı büyük çıkış ihtimali arıyor.

İlerleme. Kullanıcı sayısı, kullanım yoğunluğu, ilk gelirler, bekleme listesi, pilot anlaşmalar. Bir çeyrekte ne kadar yol alındığı, mutlak rakamdan daha önemli.

Farklılık. Kolay kopyalanan bir işse değerleme baskılanıyor. Teknik zorluk, veri birikimi, dağıtım avantajı ya da güçlü topluluk değeri yukarı çekiyor.

Yaygın yöntemler ve sınırları

İndirgenmiş nakit akışı, gelecekteki nakit akışının bugüne çekilmesi. Olgun şirketlerde anlamlı, erken aşamada varsayımlar üzerine varsayım kurduğu için pratikte az kullanılıyor.

Benzer şirket karşılaştırması, aynı alanda yakın dönemde yapılan yatırımlara bakmak. Erken aşamada en çok kullanılan yaklaşım bu. Sınırı, karşılaştırılan şirketlerin gerçekten benzer olup olmadığı.

Çarpan yöntemi, yıllık gelirin ya da tekrarlayan gelirin belirli bir katı. Gelir oluşmaya başladıysa anlamlı hale geliyor. Çarpan büyüme hızına ve sektöre göre ciddi biçimde değişiyor.

Hedeften geri gitme, yatırımcının çıkışta beklediği getiriden bugünkü değere ulaşma. Risk sermayesi mantığını en iyi açıklayan yöntem.

Yüksek değerleme her zaman iyi değil

Kurucular genelde en yüksek değerlemeyi başarı sayıyor. Oysa erken aşamada şişirilmiş değerleme sonraki turu zorlaştırıyor. Bir sonraki turda o değerlemeyi haklı çıkaracak ilerlemeyi gösteremezsen, düşük değerlemeli tur gündeme geliyor ve bu hem morali hem hisse yapısını bozuyor.

Sağlıklı yaklaşım, değerlemeyi tek başına değil, alınan tutar ve bu tutarın kaç aylık yol açtığıyla birlikte düşünmek. On sekiz ay sonra bir sonraki eşiğe ulaşmanı sağlayan makul bir tur, yirmi dört ay sonra sıkışmana yol açan parlak bir turdan iyidir.

Değerleme dışındaki maddeler

Yatırım anlaşmasında değerleme tek kalem değil. Tasfiye tercihi, yönetim kurulu yapısı, onay gerektiren kararlar, sulandırmaya karşı koruma maddeleri ve bilgi alma hakları en az değerleme kadar belirleyici.

Yüksek değerleme karşılığında ağır maddeler kabul etmek, kâğıt üzerinde iyi görünen ama pratikte kurucuyu sıkıştıran sonuçlar üretiyor. İlk yatırım anlaşmanı mutlaka bu alanda deneyimli bir avukatla okumak gerekiyor.

Görüşmeye hazırlanmak

Yatırımcı görüşmesine giderken rakamı savunabilir kılan şey hikâye değil, veri. Elinde şunların olması işi kolaylaştırıyor: son altı ayın ilerleme grafiği, birim ekonomi hesabı, hedeflenen pazarın gerçekçi tahmini ve toplanan parayla ulaşılacak somut eşikler.

Bir de şunu unutmamak gerekiyor: yatırım almak bir başarı ölçütü değil, bir araç. Bazı işler için doğru, bazıları için gereksiz. Kendi kaynağıyla büyüyen şirketlerin deneyimlerini ve yatırım süreçlerinden geçenlerin notlarını girişimcilik kanalında okuyabilir, sorularını mentörlük tarafında sorabilirsin.

inovanadolu

inovanadolu platformu