Sosyal girişimcilik alanında en sık yapılan hata, gelir modelini sonraya bırakmak. Fikir güçlü, etki net, ama para nereden gelecek sorusu cevapsız kalıyor. Bağış ve hibe ile başlayan yapılar, kaynak kesildiğinde duruyor.
Sosyal girişim ile dernek arasındaki fark
Dernek ve vakıf yapıları bağış ve üyelik geliriyle çalışıyor. Sosyal girişim ise ticari faaliyetle gelir üretip bu geliri sosyal amaca yönlendiriyor.
Türkiye'de sosyal girişim için ayrı bir hukuki statü bulunmuyor. Uygulamada şirket kurup sosyal amaç güdenler de var, dernek çatısı altında iktisadi işletme kuranlar da. Hangi yapının uygun olduğu faaliyetin türüne göre değişiyor ve baştan hukuki danışmanlık almak gerekiyor.
İşleyen gelir modelleri
Ürün satışı. Üretimi dezavantajlı gruplarla yapıp ürünü normal piyasada satmak. Burada kritik olan, ürünün acıma duygusuyla değil kalitesiyle satılması. Sürdürülebilir olan model bu.
Hizmet satışı. Kurumsal müşterilere eğitim, danışmanlık veya hizmet vermek ve geliri sosyal programa aktarmak.
Çapraz sübvansiyon. Ödeme gücü olan kesime piyasa fiyatından satıp, olmayan kesime ücretsiz veya düşük fiyatla ulaşmak. Sağlık ve eğitim alanında sık kullanılıyor.
Kurumsal iş birliği. Şirketlerin sosyal sorumluluk bütçeleriyle proje yürütmek. Sürdürülebilir olması için tek bir şirkete bağlı kalmamak gerekiyor.
Etkiyi ölçmek
Sosyal girişimin en zor kısmı burası. Kaç kişiye ulaştık sorusu yeterli değil, o kişilerin hayatında ne değişti sorusu önemli.
Pratik yaklaşım: başlangıç durumunu ölçmek, müdahaleyi yapmak ve belirli aralıklarla tekrar ölçmek. Karmaşık metodolojilere gerek yok, tutarlı ve dürüst ölçüm yeterli.
Ölçüm olmadan hem fon bulmak zorlaşıyor hem de gerçekten işe yarayıp yaramadığınızı bilemiyorsunuz.
Sık yapılan hatalar
Hedef kitleyi sürece dahil etmemek. Onlar için tasarlanan ama onlarla tasarlanmayan çözümler genelde kullanılmıyor.
Bağımlılık yaratmak. Kalıcı etki, kapasite kazandırmakla oluyor, sürekli destek vermekle değil.
Ölçek hayali kurup temeli atlamak. Bir mahallede işleyen model, ülke geneline taşınırken tamamen değişiyor.
Gönüllü emeğe fazla yaslanmak. Gönüllülük değerli ama kritik işlerin gönüllüye bağlanması yapıyı kırılgan yapıyor.
Nereden başlamalı
Küçük ve ölçülebilir bir müdahaleyle başlayın. Bir okul, bir mahalle, bir grup. Orada işleyen bir model kurduktan sonra büyütmeyi düşünün.
Benzer alanda çalışanlarla konuşmak en hızlı öğrenme yolu. Sosyal girişimcilik kanalında deneyim paylaşımları ve iş birliği çağrıları bulabilirsiniz. Destek programları için hibe ve destekler bölümüne göz atabilirsiniz.
Paylaş
inovanadolu
inovanadolu platformu
Henüz yorum yok
İlk yorumu sen yaz
Bu yazı hakkında ilk sözü söyleyen sen ol. Deneyimini paylaş, katılmadığın yeri yaz ya da merak ettiğini sor.