Serbest meslek makbuzu nasıl hesaplanır?
Serbest meslek makbuzu (SMM), avukat, mali müşavir, mühendis, mimar, doktor, tasarımcı ya da yazılımcı gibi kendi adına çalışanların kestiği belgedir. Makbuzun merkezinde brüt ücret durur. Ödemeyi yapan bir şirket ya da kurumsa brüt ücretin %20'sini gelir vergisi stopajı olarak keser ve senin adına vergi dairesine yatırır. KDV ise yine brüt ücret üzerinden hesaplanır ve tahsil edilecek tutara eklenir.
Stopaj ve KDV oranlarının ikisi de %20 olduğu için şirketlere kesilen makbuzlarda ilginç bir eşitlik oluşur: müşteriden tahsil ettiğin tutar brüt ücretle aynıdır. Fakat eline geçen gelir bu tutar değildir; KDV'yi beyannamende devlete ödersin, stopaj da zaten kesilmiştir.
Örnek hesaplama
| Müşteri | Stopaj | KDV | 10.000 ₺ brütte tahsilat |
|---|---|---|---|
| Şirket / kurum | %20 | %20 | 10.000 ₺ |
| Birey | Yok | %20 | 12.000 ₺ |
| Belirlenmiş alıcı, 9/10 tevkifat | %20 | %20 (9/10'u alıcıda) | 8.200 ₺ |
Makbuz keserken dikkat et
- Fiyat verirken hangi tutarı söylediğini netleştir. "Net 8.000 ₺" ile "brüt 8.000 ₺" arasında 2.000 ₺ fark vardır. Teklifte brüt mü, KDV dahil mi yazdığını belirt.
- Stopajı müşterin yatırır ama vergi senindir. Kesilen stopaj, yıllık gelir vergisi beyannamende hesaplanan vergiden mahsup edilir; makbuzlarını bu yüzden düzenli sakla.
- e-SMM zorunluluğunu kontrol et. Serbest meslek erbapları makbuzu elektronik ortamda (e-SMM) düzenler. Kâğıt makbuz kullanmak ceza riskine yol açabilir.
- Tevkifatı rastgele uygulama. KDV tevkifatı hizmet türüne ve alıcının statüsüne bağlıdır. Emin değilsen müşterinin muhasebesine ve kendi mali müşavirine sor.
- Telif ve sağlık gibi özel durumlar. Eser ve telif ödemelerinde stopaj oranı farklıdır, bazı sağlık hizmetlerinde KDV indirimlidir. Böyle bir işin varsa oranları araçta değiştirerek hesapla.
Dayanak: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu madde 65 ve 94/2-b, stopaj oranlarını belirleyen Cumhurbaşkanı kararı (serbest meslek ödemelerinde %20); 3065 sayılı KDV Kanunu ve KDV Genel Uygulama Tebliği'nin tevkifat bölümü. Bu araç bilgi amaçlıdır; kendi durumun için bir mali müşavire danış.