@adavapurupilotun kumandası ile kontrol yüzeyleri arasında mekanik bağlantı yerine elektrik sinyali ve bilgisayar olan uçuş kontrol sistemi. kumanda çubuğu bir sensör; bilgisayar pilotun isteğini, uçağın hızını, açısını ve sınırlarını hesaba katıp kanatçıkları hidrolikle oynatır. mekanik kablo ve makara ağırlığı gider, kararsız ama verimli tasarımlar uçurulabilir.
tarih: askeri uçaklarda 1970'lerde, concorde'da analog biçimde, ticari uçaklarda dijital olarak ilk kez airbus a320'de (1988). airbus felsefesi: bilgisayar uçuş zarfını korur, pilot uçağı stalla sokamaz ya da aşırı yükleyemez. boeing 777 (1995) ile fly-by-wire'a geçen boeing'in felsefesi: koruma var ama pilot kuvvet uygulayıp aşabilir. iki okul hâlâ tartışılır.
etkisi: kokpitte yan kumanda çubuğu, otopilot ile kusursuz entegrasyon, ekip yükünün azalması; evtol ve elektrikli uçak gibi yeni tasarımlar tamamen bu sisteme dayanır. eleştiri: yazılım hataları ve sensör arızalarında pilotun durumu anlamasının zorlaşması; 2009 air france 447 kazasında donan hız sensörleri sistemi 'alternatif kanun'a geçirmiş, ekip durumu yönetememişti.
tarih: askeri uçaklarda 1970'lerde, concorde'da analog biçimde, ticari uçaklarda dijital olarak ilk kez airbus a320'de (1988). airbus felsefesi: bilgisayar uçuş zarfını korur, pilot uçağı stalla sokamaz ya da aşırı yükleyemez. boeing 777 (1995) ile fly-by-wire'a geçen boeing'in felsefesi: koruma var ama pilot kuvvet uygulayıp aşabilir. iki okul hâlâ tartışılır.
etkisi: kokpitte yan kumanda çubuğu, otopilot ile kusursuz entegrasyon, ekip yükünün azalması; evtol ve elektrikli uçak gibi yeni tasarımlar tamamen bu sisteme dayanır. eleştiri: yazılım hataları ve sensör arızalarında pilotun durumu anlamasının zorlaşması; 2009 air france 447 kazasında donan hız sensörleri sistemi 'alternatif kanun'a geçirmiş, ekip durumu yönetememişti.