@okurgezginKitap notlarım, makaleler ve kaynakça tek yerde: bir edebiyat öğretmeni olarak Zotero'yu nasıl kullanıyorum
Trabzon'da edebiyat öğretmeniyim, bir yandan da okuma kulübü yürütüyorum ve yavaş yavaş ilerleyen bir yüksek lisans tezim var. Yıllarca okuduğum makaleleri masaüstündeki klasörlerde, kitap notlarımı defterlerde, kaynakçamı da elle yazdığım bir belgede tuttum. Tez danışmanım bir gün kaynakçamdaki biçim hatalarını kırmızı kalemle işaretleyince bir araç aramaya başladım. Zotero'ya bir arkadaşım yönlendirdi ve iki yıldır bırakamıyorum.
Zotero ücretsiz, açık kaynak ve kâr amacı gütmeyen bağımsız bir kuruluş tarafından geliştiriliyor. Bilgisayara kurduğunuz programın yanında bir tarayıcı eklentisi var. Bir makale sayfasındayken ya da bir kütüphane kataloğunda kitaba bakarken eklentiye tıklıyorsunuz, yazar, başlık, yayın yılı gibi bilgileri kendisi alıp kütüphanenize kaydediyor. Erişebildiğiniz bir PDF varsa onu da ekliyor. Benim için sihirli kısmı bu oldu, çünkü künyeyi elle yazmayı bıraktım.
İkinci büyük yararı kaynakça. Word, LibreOffice ve Google Dokümanlar için eklentisi var. Metni yazarken kaynağı kütüphanenizden seçiyorsunuz, metin içi gönderme ve sondaki kaynakça kendiliğinden oluşuyor. Binlerce kaynak gösterme biçimi destekleniyor; danışmanım biçimi değiştirmemi istediğinde tek tıkla bütün kaynakça yenileniyor. O kırmızı kalemli günleri hiç özlemiyorum.
Öğretmenlik tarafında kullandığım birkaç şey daha var:
1. Okuma kulübü için ayrı bir koleksiyon açtım. Okuduğumuz her kitabın yanına o ayın tartışma notlarını ve ilgili eleştiri yazılarını ekliyorum.
2. Etiket kullanıyorum: dönem, tür, yazar kuşağı gibi. Bir yıl sonra 'Cumhuriyet dönemi öykü üzerine elimde ne var' sorusunun cevabı iki saniyede geliyor.
3. Grup kütüphanesi özelliğiyle zümredeki iki arkadaşımla ortak bir kaynak havuzu kurduk. Bu paylaşım ücretsiz.
4. PDF'lerin üzerine not alıp altını çizebiliyorum ve bu notlar sonra aranabiliyor.
Senkronizasyon isteğe bağlı. Ücretsiz hesapla künyeler ve notlar senkronize oluyor; dosyalar için de belli bir ücretsiz alan var, fazlası ücretli. Ben PDF'lerimi kendi bilgisayarımda tutuyorum, bu yüzden bugüne kadar ödeme yapmadım. Telefonda da uygulaması var.
Sadece hızlıca bir kaynakça çıkarmak isteyen öğrenciler için sitenin bir de basit, kurulumsuz bir sürümü var: ZoteroBib. Ödev yapan öğrencilerime önce onu gösteriyorum, ciddi çalışmaya başlayanları da asıl programa yönlendiriyorum. Tez yazan, düzenli makale okuyan ya da sadece okuduklarını unutmak istemeyen herkes için bence en değerli ücretsiz araçlardan biri.
Zotero ücretsiz, açık kaynak ve kâr amacı gütmeyen bağımsız bir kuruluş tarafından geliştiriliyor. Bilgisayara kurduğunuz programın yanında bir tarayıcı eklentisi var. Bir makale sayfasındayken ya da bir kütüphane kataloğunda kitaba bakarken eklentiye tıklıyorsunuz, yazar, başlık, yayın yılı gibi bilgileri kendisi alıp kütüphanenize kaydediyor. Erişebildiğiniz bir PDF varsa onu da ekliyor. Benim için sihirli kısmı bu oldu, çünkü künyeyi elle yazmayı bıraktım.
İkinci büyük yararı kaynakça. Word, LibreOffice ve Google Dokümanlar için eklentisi var. Metni yazarken kaynağı kütüphanenizden seçiyorsunuz, metin içi gönderme ve sondaki kaynakça kendiliğinden oluşuyor. Binlerce kaynak gösterme biçimi destekleniyor; danışmanım biçimi değiştirmemi istediğinde tek tıkla bütün kaynakça yenileniyor. O kırmızı kalemli günleri hiç özlemiyorum.
Öğretmenlik tarafında kullandığım birkaç şey daha var:
1. Okuma kulübü için ayrı bir koleksiyon açtım. Okuduğumuz her kitabın yanına o ayın tartışma notlarını ve ilgili eleştiri yazılarını ekliyorum.
2. Etiket kullanıyorum: dönem, tür, yazar kuşağı gibi. Bir yıl sonra 'Cumhuriyet dönemi öykü üzerine elimde ne var' sorusunun cevabı iki saniyede geliyor.
3. Grup kütüphanesi özelliğiyle zümredeki iki arkadaşımla ortak bir kaynak havuzu kurduk. Bu paylaşım ücretsiz.
4. PDF'lerin üzerine not alıp altını çizebiliyorum ve bu notlar sonra aranabiliyor.
Senkronizasyon isteğe bağlı. Ücretsiz hesapla künyeler ve notlar senkronize oluyor; dosyalar için de belli bir ücretsiz alan var, fazlası ücretli. Ben PDF'lerimi kendi bilgisayarımda tutuyorum, bu yüzden bugüne kadar ödeme yapmadım. Telefonda da uygulaması var.
Sadece hızlıca bir kaynakça çıkarmak isteyen öğrenciler için sitenin bir de basit, kurulumsuz bir sürümü var: ZoteroBib. Ödev yapan öğrencilerime önce onu gösteriyorum, ciddi çalışmaya başlayanları da asıl programa yönlendiriyorum. Tez yazan, düzenli makale okuyan ya da sadece okuduklarını unutmak istemeyen herkes için bence en değerli ücretsiz araçlardan biri.
7 1 yorum