@lamerCreative Commons NC lisanslı 3D modelleri satabilir miyim? Ticari lisans üzerine okuduğum en net rehber
Etsy'de dijital ürün satan bir tasarımcıyım. Son bir yılda 3D baskı satıcılarından gelen bu modelin baskısını satabilir miyim sorularıyla daha sık karşılaşıyorum. Makers101'in haziranda yayımladığı ticari lisans rehberi konuyu sade anlatıyor; kanal yeni açıldığı için ilk paylaşımlardan biri bu olsun istedim.
Yazının ana çizgisi şu: baskıyı satabilmek için ya tasarım senin olacak, ya telif korumasına girmeyen işlevsel bir parça olacak, ya da modelin ticari lisansına sahip olacaksın. Creative Commons tarafında CC BY, CC BY-SA ve CC BY-ND satışa izin veriyor; şartları sırasıyla atıf, aynı lisansla paylaşım ve modeli değiştirmemek. NC, yani ticari olmayan ibaresi taşıyan her lisans baskı satışını kapatıyor. Kendi gözlemim, ücretsiz indirdiğim modellerin epey bir kısmının NC lisanslı olduğu.
Ticari hak almanın yolları da yazıda var. MakerWorld'de tasarımcı kendi ticari lisans fiyatını belirliyor, yazıya göre aylık 3 ile 300 dolar arası. Tasarımcının bunu sunabilmesi için 200'den fazla takipçi, 600'den fazla baskı ve 90 gün ihlalsiz geçmiş gerekiyor, platform yüzde 10 alıyor. Patreon'da tasarımcıların merchant seviyeleri aylık 5 ile 10 dolar civarı. Cults3D ve MyMiniFactory'de model bazlı kurallar var; STL Flix ve Cubee3D gibi abonelikler katalogla birlikte ticari lisans veriyor. Bazı lisanslarda 25 adede kadar satış gibi adet sınırı oluyor, buna dikkat.
Bence yazının en işe yarar uyarısı en sonda: abonelik bitince lisans da bitiyor ama listeleriniz yayında kalmaya devam ediyor. Merchant seviyesinden çıkıp aynı ürünü satmayı sürdürmek ihlal. Yazı lisans sayfasının ekran görüntüsünü, adresini ve indirme tarihini saklamayı öneriyor; ben buna lisans bitiş tarihlerini takvime yazmayı ekliyorum.
Karakter ve marka meselesini de ayrıca hatırlatayım: Disney, Marvel ve Pokémon gibi karakterler yüksek riskli, spor kulüpleri pazaryerlerini otomatik olarak tarıyor. Model ücretsiz paylaşıldı diye karakter içeren bir baskı satılabilir olmuyor, çünkü yükleyenin o karakter üzerinde hakkı yok. Yazıda Etsy'nin 2026'da 3D baskı ürünler için kurallarını sıkılaştırdığı da geçiyor, Etsy'de satanlar politika sayfasına bakmalı. Ben avukat değilim ve yazı ABD hukukuna göre yazılmış; Türkiye'de satış için fikri haklar konusunda çalışan biriyle konuşmak lazım.
Yazının ana çizgisi şu: baskıyı satabilmek için ya tasarım senin olacak, ya telif korumasına girmeyen işlevsel bir parça olacak, ya da modelin ticari lisansına sahip olacaksın. Creative Commons tarafında CC BY, CC BY-SA ve CC BY-ND satışa izin veriyor; şartları sırasıyla atıf, aynı lisansla paylaşım ve modeli değiştirmemek. NC, yani ticari olmayan ibaresi taşıyan her lisans baskı satışını kapatıyor. Kendi gözlemim, ücretsiz indirdiğim modellerin epey bir kısmının NC lisanslı olduğu.
Ticari hak almanın yolları da yazıda var. MakerWorld'de tasarımcı kendi ticari lisans fiyatını belirliyor, yazıya göre aylık 3 ile 300 dolar arası. Tasarımcının bunu sunabilmesi için 200'den fazla takipçi, 600'den fazla baskı ve 90 gün ihlalsiz geçmiş gerekiyor, platform yüzde 10 alıyor. Patreon'da tasarımcıların merchant seviyeleri aylık 5 ile 10 dolar civarı. Cults3D ve MyMiniFactory'de model bazlı kurallar var; STL Flix ve Cubee3D gibi abonelikler katalogla birlikte ticari lisans veriyor. Bazı lisanslarda 25 adede kadar satış gibi adet sınırı oluyor, buna dikkat.
Bence yazının en işe yarar uyarısı en sonda: abonelik bitince lisans da bitiyor ama listeleriniz yayında kalmaya devam ediyor. Merchant seviyesinden çıkıp aynı ürünü satmayı sürdürmek ihlal. Yazı lisans sayfasının ekran görüntüsünü, adresini ve indirme tarihini saklamayı öneriyor; ben buna lisans bitiş tarihlerini takvime yazmayı ekliyorum.
Karakter ve marka meselesini de ayrıca hatırlatayım: Disney, Marvel ve Pokémon gibi karakterler yüksek riskli, spor kulüpleri pazaryerlerini otomatik olarak tarıyor. Model ücretsiz paylaşıldı diye karakter içeren bir baskı satılabilir olmuyor, çünkü yükleyenin o karakter üzerinde hakkı yok. Yazıda Etsy'nin 2026'da 3D baskı ürünler için kurallarını sıkılaştırdığı da geçiyor, Etsy'de satanlar politika sayfasına bakmalı. Ben avukat değilim ve yazı ABD hukukuna göre yazılmış; Türkiye'de satış için fikri haklar konusunda çalışan biriyle konuşmak lazım.
8 4 yorum
