Türkiye'de Ağustos 2026 sonu itibarıyla 1.845.456 kişinin İHA pilot lisansı var. Kayıtlı drone sayısı ise 94.230. Bu iki rakamı yan yana koyunca ortaya garip bir oran çıkıyor: her kayıtlı drone'a yaklaşık 20 lisanslı pilot düşüyor. Yani bu ülkede drone uçurmayı öğrenen çok, drone ile iş yapan az.
Bu, işin kötü haberi değil, iyi haberi. Ekran başında "drone ile para kazanmak" diye arama yapan yüz binlerce kişinin çoğu lisansı alıp durdu. Sahada fiyat veren, fatura kesen, sezonu dolduran operatör sayısı hâlâ sınırlı. Üstelik 30 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren yeni İHA talimatıyla lisans sistemi baştan değişti; eski İHA0 ve İHA1 sertifikaları yerini P0, P1 ve P2 lisanslarına bırakıyor. Kuralların yeniden yazıldığı dönemler, işi ciddiye alanlar için en iyi giriş kapısıdır.
Daha önce 1 milyon TL ile kurulabilecek işler listesinde tarımsal drone'a tek bir paragraf ayırmıştık. Bu sefer o paragrafı açıyoruz: 18 gelir yolu, her birinde kimin ödediği, ekipman ve işletme giderleri, dekar, saat ya da proje başı fiyat mantığı, yeni lisans sisteminin adım adım hâli ve iki örnek başabaş hesabı. Kaynak bulamadığımız yerde rakam vermek yerine mantığı anlatıyoruz.
Drone pazarı ne kadar büyük, para nerede dönüyor?
Dünya tarafında en çok atıf alan kaynaklardan biri Drone Industry Insights. Kurumun Nisan 2025 tarihli analizine göre ticari insansız hava aracı pazarı 2025'te yaklaşık 40,6 milyar dolar, 2030'da ise 57,8 milyar dolar olacak. Asıl ilginç olan kırılım: aynı analizde hizmetler 29,4 milyar dolarla en büyük segment, donanım 6,7 milyar, yazılım 1,7 milyar dolar (Drone Industry Insights). Yani paranın büyük kısmı drone satarken değil, drone ile iş yaparken kazanılıyor.
Tarım bu büyümenin lokomotifi. DJI'ın Nisan 2026'da yayımladığı tarım dronu raporuna göre 2025 sonunda dünyada 600 binden fazla DJI tarım dronu kullanımdaydı. Türkiye'de ise SHGM verilerine göre yılbaşından ağustos sonuna kadar 237.040 kişi İHA pilotu olmak için başvurdu; bu, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 367 artış demek.
Toplulukta drone pilotluğunu üç yılda hobiden ana işe çeviren bir üye, drone pilotluğunun meslekleşmesi üzerine yazdığı rehberde aynı şeyi kendi deneyiminden anlatmıştı: düğün çekimi kapıyı açmış, evi geçindiren ise inşaat ve enerji denetimleri olmuş. Görüntüden üç boyutlu model, harita ve rapor üretebilen pilotun yalnızca uçuran pilottan çok daha yüksek fiyat aldığını söylüyordu. Bu yazıdaki 18 yolu okurken bu cümleyi aklında tut.
Drone ehliyeti nasıl alınır? 2026 kurallarıyla lisans ve kayıt adım adım
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü yeni İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı'nı (SHT-İHA) 30 Temmuz 2026'da yayımladı ve yürürlüğe koydu (Airport Gündem). En büyük değişiklik şu: uçuş yetkisi artık aracın ağırlığına göre değil, pilotun lisans seviyesine ve uçulacak bölgenin durumuna göre belirleniyor. Talimatın tam metni SHGM'nin sitesinde duruyor ve 19 sayfa; aşağıdaki özet o metne dayanıyor.
Üç lisans var. P0 amatör lisans; ticari olmayan, görüş hattında ve gündüz yapılan uçuşlar için, en fazla 120 metre yükseklik ve 3.000 metre yatay uzaklıkla sınırlı, asgari yaş 10. P1 ticari lisans; aynı 120 metre ve 3.000 metre zarfında ticari uçuşlar, uygun donanımla gece uçuşu da mümkün, asgari yaş 18. P2 en kapsamlı lisans; görüş hattı dışı (BVLOS) uçuşlar, otonom operasyonlar, kalabalık ve insan üstü uçuş, kargo ve tehlikeli madde taşıma bu lisansın işi, asgari yaş 18 ve en az üçüncü sınıf sağlık sertifikası isteniyor. P0 ve P1 için sağlık raporu yerine öz beyan yeterli.
Ticari iş yapacak biri için sıra kabaca şöyle işliyor:
- Yapacağın işin hangi lisansı gerektirdiğine karar ver. Görerek yapılan emlak, tarım, denetim çekimleri için P1 yeterli. İnsanların tepesinde uçman gereken düğün ve konser çekimleri, uzun hat denetimleri ya da otonom uçuşlar P2 kapsamında ve P2 uçuşları bir çok hafif hava aracı işleticisi veya genel havacılık işleticisi bünyesinde yapılmak zorunda.
- SHGM'nin yetkilendirdiği bir eğitim kuruluşunda eğitimi tamamla ve sınavı geç. Başarılı olunca diploma lisansın KDM-ORG sistemi üzerinden düzenleniyor.
- Operasyonel lisans için KDM-ERP üzerinden başvur. Talimat açık: diploma lisansı tek başına uçuş yetkisi vermiyor.
- Kullanıcı kaydını yap. Oyuncak sınıfındaki basit İHA'lar dışında drone ile operasyon yapan herkes İHATTYS üzerinden kayıt olmak zorunda. İHATTYS devreye alınana kadar eski sistemin hükümleri de uygulanıyor.
- Aracının uyumunu kontrol et. Kayda tabi drone'larda uzaktan tanımlama, coğrafi sınırlama (geofence), uyum yazılım modülü ve SHGM yazılım sertifikası aranıyor. Mevcut drone'ların bu dönüşümü 31 Temmuz 2027'ye kadar tamamlaması gerekiyor.
- Uçuş bölgesini kontrol et. P0 ve P1 pilotları yeşil bölgede ayrıca operasyonel izin almadan uçabiliyor. Yeşil bölge dışındaki sahalarda Genel Müdürlük izni, kırmızı bölgede ise bölgeyi kapatan kurumun uygunluğu, izin ve NOTAM gerekiyor.
- Vergi kaydını aç, sigortanı yap, sözleşme şablonunu hazırla.
Eski belgen varsa panik yok. Talimatın geçiş maddesine göre İHA1 sertifikaları P1'e, İHA2 ve İHA3 lisansları P2'ye dönüştürülüyor; İHA0 sahipleri P0 intibak eğitimi alıyor. Bunların hepsinin son tarihi 31 Temmuz 2027. Kurallara uymamanın bedeli de yazılı: lisans kusurun derecesine göre bir aydan iki yıla kadar askıya alınabiliyor, üç yıl içinde tekrarlarsa iptal ediliyor ve beş yıl boyunca yeniden lisans verilmiyor.
Tarımsal ilaçlama yapacaksan bir kapı daha var. 9 Haziran 2021'de Resmî Gazete'de yayımlanan Zirai Mücadele Alet ve Makineleri Hakkında Yönetmelik, bitki koruma ürünü uygulama ünitesi olan İHA sistemlerinin Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan ruhsat almasını zorunlu tutuyor. Hangi üründe, hangi zararlıya karşı, hangi uçuş hızı ve yüksekliğiyle uygulama yapılabileceğini de Bakanlık belirliyor; izin verilmeyen alanda kullanıma idari para cezası öngörülüyor. Başlamadan il tarım müdürlüğüne sor.
Hangi drone hangi işe: sınıflar, fiyatlar ve görünmeyen giderler
Yeni talimat ağırlık sınıflarını kaldırmadı, sadece görevini değiştirdi. M0 sınıfı 500 gram ile 4 kilogram arası, M1 4 ile 25 kilogram, M2 25 ile 150 kilogram, M3 ise 150 kilogram ve üzeri. Bu sınıflar artık neyi uçurabileceğini değil; kayıt, uçuşa elverişlilik ve ürün uygunluğu gibi teknik işleri belirliyor. M0 ve M1 için emniyet ve uygunluk beyanı esas alınıyor, M2 ve M3 için SHGM'nin düzenleyeceği uçuşa elverişlilik belgesi gerekiyor.
Fiyat tarafında Türkiye için güvenilir, tarihli bir liste bulmak zor; bayiler çoğu kurumsal ve tarım modelinde fiyatı teklifle veriyor. Referans olsun diye yurt dışından bir örnek: GrabaRobot'un Temmuz 2026 tarihli fiyat rehberine göre 50 litre tanklı DJI Agras T50, ABD'deki bayi ilanlarında yalnızca gövde ve kumanda olarak 17.999 ile 19.000 dolar, batarya ve şarj ekipmanıyla uçmaya hazır kit olarak yaklaşık 24.662 dolar (GrabaRobot). Türkiye'de buna gümrük, vergi ve bayi farkı ekleniyor; kesin rakam için yetkili bayiden yazılı teklif al.
| Ekipman sınıfı | Tipik işler | Yatırım düzeyi | Gözden kaçan gider |
|---|---|---|---|
| Katlanır kameralı drone | Emlak, otel, düğün, içerik | Düşük ile orta | Yedek batarya, filtre, kurgu yazılımı |
| FPV ve sinema drone'u | Reklam, kurumsal film, YouTube | Düşük ile orta | Kırılan parça, gözlük, yedek motor |
| Kurumsal termal ve harita drone'u | GES, çatı, inşaat, hacim ölçümü | Orta ile yüksek | İşleme yazılımı aboneliği, RTK, kalibrasyon |
| Multispektral kameralı drone | Tarımsal analiz | Orta | Analiz yazılımı, agronomi bilgisi |
| Tarım ilaçlama dronu | İlaçlama, gübreleme, tohum serpme | Yüksek | Batarya seti, jeneratör, taşıma aracı, ruhsat |
| Işık şovu filosu | Etkinlik, lansman, kutlama | Çok yüksek | Filo bakımı, komuta yazılımı sertifikası |
Görünmeyen giderlerin başında batarya geliyor. Drone'ların çoğu lityum polimer ya da benzeri hücrelerle çalışıyor ve batarya bir sarf malzemesi; tarım bataryaları için bayi ilanlarında 1.500 şarj döngüsü ya da 12 ay garanti gibi sınırlar geçiyor. Bunu ömür devri maliyeti mantığıyla hesaba katmayan operatör, ikinci sezonda beklemediği bir faturayla karşılaşıyor. Listeye sigorta, harita ve kurgu yazılımlarının abonelik modeli ile gelen aylık bedelleri, bakım, yedek pervane ve motor, yol ve konaklama da ekleniyor. Bir de yeni talimatın getirdiği gider var: uyum yazılım modülü ve yazılım sertifikası olmayan drone 31 Temmuz 2027'den sonra uçamıyor. İkinci el alırken ilk soracağın şey bu.
Tarlada para: tarım dronlarıyla 2 iş
1. Tarımsal ilaçlama ve gübreleme hizmeti
Drone işinin en büyük ve en mevsimsel kalemi. Parayı çiftçi, kooperatif ya da büyük üretici öder; gelir dekar başına hesaplanır ve ilaç genellikle çiftçiden gelir, sen uygulamayı satarsın. Ocak 2026 tarihli bir habere göre Samsun'da drone ile ilaçlama dekar başına 130 ile 350 TL arasında; küçük parseller için saatlik 350 TL'den başlayan fiyatlar da var (Haber Gazetesi). Fiyatı arazinin büyüklüğü, merkeze uzaklığı ve ilacın türü belirliyor. Aynı haber suda yüzde 90'a, ilaçta yüzde 40'a varan tasarruftan söz ediyor; bunlar sektörün kendi iddiaları, bağımsız ölçüm değil. Asıl satış argümanı başka: eğimli arazi, fındıklık, çeltik ve geç dönemde traktörün ezdiği ürün. Tarım kanalındaki bir tartışmada ayçiçeğinde iki sezondur drone kullanan bir üretici hesabın tam oradan, ezilmeyen üründen döndüğünü yazmış ve operatör seçerken sertifikayı ve ilacın reçetesini sormayı önermişti. İlk müşteriyi ilaç bayileri ve ziraat odaları getirir; çünkü çiftçiyle zaten konuşan onlar.
2. Tarımsal haritalama ve multispektral analiz
İlaçlamanın kardeşi ama farklı bir iş. Multispektral kameralı bir drone, bitkinin gözle görülmeyen stresini haritaya döker; bu bir uzaktan algılama işidir. Parayı meyve bahçeleri, sözleşmeli üretim yapan gıda firmaları, büyük işletmeler ve ekspertiz yapan kurumlar öder. Gelir dekar başına ya da sezonluk paketle gelir; yurt dışında haritalama için akre başına 5 ile 20 dolar arası örnek fiyatlar veriliyor (DroneU, Mayıs 2026). Burada kimse renkli harita için para ödemez; para "kuzeydoğu köşedeki 12 dekarda sulama sorunu var" cümlesine ödenir. Bu yüzden bu işi tek başına değil, bir ziraat mühendisiyle ortak kurmak mantıklı. En güzel model ilaçlamayla paket: önce haritala, sonra yalnızca sorunlu alanı ilaçla. Çiftçi ilaçtan tasarruf eder, sen iki hizmet satarsın. Tarım tarafının genel resmini beyaz yakalıdan çiftçiliğe geçiş rehberinde konuşmuştuk.
Kamera işi: emlak, düğün, reklam ve içerik
3. Emlak, arsa ve otel çekimleri
Satılık bir arsanın yerden fotoğrafı hiçbir şey anlatmaz; havadan çekilmiş bir kare ise yolu, komşu parselleri ve denize uzaklığı tek bakışta gösterir. Parayı emlak ofisleri, müteahhitler, butik oteller ve villa kiralama işletmeleri öder. Gelir proje başına paketle gelir: belli sayıda fotoğraf ve kısa bir video. Yurt dışında aynı içerikte bir paket için yaklaşık 300 dolar örnek veriliyor. İlk müşteriyi bulmanın en kısa yolu, ilan sitelerinde fotoğrafı kötü olan arsa ilanlarının sahibi olan ofislere birkaç örnek çekimle gitmek. Kıyı kasabalarında sezon öncesi otel çekimleri ayrı bir dalga. Dikkat edilecek iki şey var: yerleşim yerlerinin bir kısmı yeşil bölge dışında kalabileceği için izin gerekebilir ve komşu evlerin içini gösteren kareler kişisel veri sorununa döner. Çekimlerini bir portfolyo sitesinde toplamak, ofislerle konuşurken elindeki en iyi kartvizit olur.
4. Düğün ve etkinlik çekimi
En bilinen ve en kalabalık alan. Armut'un İzmir Urla sayfasında Ekim 2026 itibarıyla düğün drone çekimi için talebe göre 3.500 ile 17.000 TL arası fiyatlar görünüyor (Armut). Bu genişlik tek başına bir şey söylüyor: ham görüntü ile kurgulanmış film aynı fiyata satılmıyor. Yeni talimatla gelen önemli bir ayrıntı var: kalabalık ve insan üstü uçuş P2 lisansı kapsamında. Yani misafirlerin tepesinden geçen o meşhur çekim P1 lisansıyla yapılacak bir iş değil. Kadrajı kalabalığın kenarından, mekanın üstünden ve gelin damadın yalnız olduğu anlardan kur. Kurgulanmış iki dakikalık film, yarım saatlik ham görüntüden hem daha çok satar hem daha çok paylaşılır. Müşteriyi düğün fotoğrafçıları getirir; onlarla ortaklık, tek başına ilan vermekten çok daha hızlı iş getirir. Sezon belli, kış boş geçer; bu boşluğu yaz ve kış sezonluk iş fikirleri mantığıyla başka bir drone işiyle doldurmayı planla.
5. Reklam, kurumsal film ve FPV prodüksiyon
Bir fabrikanın üretim hattının içinden tek planda geçen o akıcı görüntüleri FPV drone'lar çekiyor. Parayı reklam ajansları, prodüksiyon şirketleri, otomotiv ve sanayi firmaları öder; gelir günlük çekim ücreti artı kurgu olarak gelir. Burada bir mevzuat avantajı var: talimat, tamamen kapalı alanlarda yapılan İHA operasyonlarını kapsam dışında tutuyor. Fabrika ya da depo içi çekim bu yüzden açık havadan daha az bürokrasi demek. Açık havada ise dikkatli ol; talimat görüş hattını gözlük ya da ekran yardımı olmadan aracı doğrudan görmek diye tanımlıyor. FPV gözlüğü takarak uçarken bu şartı nasıl sağlayacağını (yanında gözlemci gibi) eğitim kurumuna ve SHGM'ye sor. Ekipman ucuz görünür ama sinema kalitesinde kamera taşıyan FPV'ler ve kırılan parçalar hesabı büyütür. Bu işte portföy her şey; ilk üç işi neredeyse maliyetine yapmak çoğu zaman doğru yatırımdır.
6. Stok video ve görüntü satışı
Drone ile para kazanmanın en sessiz yolu: Türkiye'nin kıyılarını, ovalarını, kar altındaki köylerini çekip uluslararası stok ajanslarına yüklemek. Parayı reklam ajansları, belgeselciler ve içerik üreticileri, ajans üzerinden lisans bedeli olarak öder; sen satış başına pay alırsın. Avantajı döviz kazandırması ve bir kez çekilen görüntünün yıllarca satabilmesi. Dezavantajı yavaşlığı: ilk anlamlı gelirin aylar, hatta yıllar sürebilir ve rekabet küreseldir. Kazandıran klipler genellikle turistik kartpostal değil, belirli bir ihtiyaca cevap veren görüntülerdir: hasat, sera, liman, GES sahası, kentsel dönüşüm, mevsim geçişi. Yasal kısmı atlama; insan yüzü ve özel mülk içeren görüntülerde ajanslar izin belgesi ister. Kapadokya gibi sıcak hava balonu sahaları ayrı bir izin ve risk konusu; bazı sigorta poliçeleri bu sahaları teminat dışı tutuyor. Döviz geliri olan diğer işler için döviz kazandıran iş fikirleri listesine bakabilirsin.
7. FPV yarış, YouTube ve içerik üretimi
Drone ile para kazanmanın en eğlenceli ama en belirsiz yolu. YouTube kanalı, kısa video, eğitim içeriği ve yarış görüntüleri üzerinden gelir dört kaynaktan gelir: reklam payı, marka sponsorluğu, parça ve ekipman satışlarından ortaklık geliri ve kendi online kursun. Küçük, odada uçan whoop drone'larla başlayıp dünya drone şampiyonası gibi yarışlara uzanan bir topluluk var ve bu kitle ekipman alırken incelemeye bakıyor. Para, takipçiye değil güvene gelir: "bu batarya gerçekten kaç döngü dayanıyor" diye dürüst test yapan kanal, sponsoru kendisi seçer. Engeli ise herkesin bildiği gibi süreklilik; haftada bir video çıkaramayacaksan bu bir iş değil, hobidir. Yeni lisans sistemi, kayıt ve sınav süreci gibi konular ise güncel Türkçe anlatım bekleyen açık bir alan. İçerik tarafının genel dinamiklerini 2026'da Türkiye'de sosyal medya fenomeni olmak yazısında açmıştık.
Ölçüm ve harita: drone işinin mühendislik tarafı
8. Ortofoto, fotogrametri ve harita üretimi
Drone'un çektiği yüzlerce üst üste binen fotoğraf, yazılımda birleşip ölçülebilir bir haritaya, yani ortofotoya ve yüzey modeline dönüşür. Bu bir jeodezi ve fotogrametri mühendisliği işidir ve Türkiye'de resmi harita ve kadastro işlerinde imza yetkisi harita mühendislerindedir. Yani pilot olarak tek başına belediye ihalesine giremezsin, ama bir harita bürosunun güvenilir uçuş ekibi olabilirsin. Parayı harita büroları, müteahhitler, belediyelerin ihalelerini alan firmalar ve büyük arazi sahipleri öder. Gelir hektar ya da proje başına gelir. Ekipman tarafında hassasiyet için RTK destekli GPS, yer kontrol noktaları ve işleme yazılımı şart; ormanlık ya da bitki örtüsü yoğun alanlarda lidar devreye girer ve yatırım bir anda katlanır. İlk müşteri için en mantıklı kapı, bölgendeki harita bürolarına "uçuşu ve ham veriyi ben getireyim, imza ve hesap sizde kalsın" teklifiyle gitmek.
9. İnşaat ilerleme takibi
Bir şantiyenin aynı noktadan, her ay aynı yükseklikte çekilmiş fotoğrafları, işverenin en çok güvendiği rapordur. Parayı müteahhitler, yatırımcılar, yapı kooperatifleri ve uzaktaki mülk sahipleri öder. Bu işin güzelliği tekrar etmesi: tek seferlik çekim değil, şantiye bitene kadar süren aylık ya da haftalık bir hizmet. Bu da müşteri yaşam boyu değeri yüksek, tahmin edilebilir bir B2B geliri demek. Raporu basit tut: tarihli karşılaştırmalı fotoğraflar, kısa video, gerekiyorsa ortofoto üzerinden ilerleme yüzdesi. İlk müşteri için yapı kooperatiflerinin yönetimleri iyi bir kapı; üyeler parasını ödediği binanın ne aşamada olduğunu görmek ister. Fiyatlarken bekleme süresini unutma. Yurt dışındaki bir fiyat rehberi, uçuş başına 300 dolar alan bir pilotun şantiyede izin beklediği süreyi hesaba katınca fiyatı 450 dolara çıkardığını anlatıyor. Güvenlik brifingi, kask ve saha sorumlusunun onayı derken iki saatlik iş yarım güne yayılabiliyor.
10. Maden, taş ocağı ve hafriyat hacim ölçümü
Taş ocağındaki stok yığınının, hafriyat sahasındaki toprak miktarının ya da beton santralindeki agrega stoğunun kaç metreküp olduğunu bilmek, firmalar için doğrudan para demek. Eskiden yerden ölçümle günler süren iş, drone ve fotogrametriyle bir sabah uçuşuna iniyor. Parayı taş ocakları, maden işletmeleri, hafriyat firmaları, beton ve asfalt santralleri öder; gelir ölçüm başına ya da aylık periyodik ölçüm sözleşmesiyle gelir. Aylık sözleşme, ay sonu stok sayımına bağlanırsa müşterinin muhasebesinin parçası olur ve kolay kolay vazgeçilmez. Akademik çalışmalar yeterli yer kontrol noktasıyla yüksek hassasiyetli hacim hesabının mümkün olduğunu gösteriyor; ama hassasiyetin tamamen senin saha disiplinine bağlı olduğunu unutma. Ekipman, harita işiyle aynı: RTK'lı bir drone, yer kontrol noktaları ve işleme yazılımı. Sahalar genelde şehir dışında, tozlu ve sıcak; bakım ve araç gideri bütçede ayrı satır olmalı.
Denetim işleri: güneş paneli, enerji hattı, cephe
11. GES ve çatı termal denetimi
Türkiye güneşte hızlı büyüyor. Ember'in Nisan 2026 tarihli analizine göre Türkiye'de rüzgar ve güneşin toplam kurulu gücü yaklaşık 40 GW'a ulaştı ve 2025'te bu iki kaynakta 6,5 GW ile rekor kurulum yapıldı (Ember). Her yeni santral, düzenli denetlenmesi gereken binlerce panel demek. Termal kamera taşıyan bir drone, arızalı hücreyi, ısınan bağlantı kutusunu ve kirli diziyi yerden günler sürecek bir taramada saatler içinde bulur. Parayı GES işletmecileri, bakım ve işletme firmaları, kurulum firmaları ve sigortacılar öder; gelir MW ya da saha başına gelir. Yurt dışında termal ve kızılötesi denetim için saatlik 300 ile 700 dolar arası örnek fiyatlar veriliyor. Burada asıl para görüntüde değil rapordadır: hangi panel, hangi arıza tipi, ne kadar kayıp. Fabrika ve apartman çatılarındaki GES'ler de ayrı bir pazar; sektörün kendi tartışmaları için enerji kanalına göz atabilirsin.
12. Enerji hattı, baz istasyonu ve rüzgar türbini incelemesi
Bir rüzgar türbininin kanadını incelemek için eskiden ip erişimli teknisyen asılırdı. Bugün aynı ilk inceleme drone ile, kimse yükseğe çıkmadan yapılabiliyor. Parayı elektrik dağıtım şirketleri, türbin bakım firmaları, telekom altyapı şirketleri ve sigortacılar öder. Bu pazarın kapısı yüksek: büyük şirketlerin tedarikçi listesine girmek, iş güvenliği belgeleri, sigorta poliçesi ve referans istiyor. Uzun hat denetimleri çoğu zaman görüş hattı dışında uçuş gerektirir; bu da P2 lisansı, işletici yapısı ve ilerleyen dönemde İHATTYS üzerinden tanımlanacak İHA koridorları demek. Yani bu iş bireysel bir pilotun ilk yılı için değil, ikinci ya da üçüncü yılı için hedef. Daha gerçekçi giriş yolu, bu işleri alan büyük denetim firmalarına alt yüklenici olmak. Otonom sistemler bu alanda hızla yayılıyor; önceden programlanmış rotayla otonom uçuş da talimatta yalnızca P2 ve SHGM'den alınacak yetkilendirmeyle mümkün.
13. Endüstriyel bina, cephe, köprü ve baca incelemesi
Bir fabrika çatısındaki sızıntıyı, bir site cephesindeki dökülmeyi ya da bir bacanın üst kısmındaki çatlağı görmek için iskele kurmak hem pahalı hem yavaş. Drone ile yapılan ön inceleme, iskelenin gerçekten gerekip gerekmediğini söyler. Parayı fabrikalar, site ve plaza yönetimleri, yalıtım ve çatı firmaları, sigorta eksperleri öder; gelir saha başına rapor olarak gelir. En sağlam model yıllık bakım sözleşmesi: site yönetimine yılda iki kez cephe ve çatı raporu. Termal kamerayla ısı kaçağı taraması yalıtım firmalarına satılabilen ayrı bir ürün; kışın yapılan tarama, yazın boş kalan takvimi dengeler. Yerleşim içinde uçacağın için bölge izni, apartman sakinlerinin mahremiyeti ve kat malikleriyle yazılı onay konusunda titiz ol. Raporun dili de önemli; müşteri "çatlak var" cümlesini değil, fotoğraf, konum ve önerilen işlemle birlikte bir tabloyu görmek ister.
Drone'un etrafındaki işler: eğitim, tamir, kiralama, ışık şovu
14. Drone eğitim akademisi ve uygulamalı kurslar
Yılbaşından ağustos sonuna 237 bin başvuru, eğitime ciddi talep olduğunu gösteriyor. Ama dikkat: lisans eğitimi vermek için SHGM'nin yetkilendirmesi gerekiyor; talimat bu yetkilendirmeyi 17 Aralık 2025 tarihli SHT-Eğitim/Sınav Talimatı'na bağlıyor. Yani bir sınıf kiralayıp lisans kursu açamazsın. Gerçekçi iki yol var. Birincisi, yetkili bir eğitim kurumunda eğitmen olmak ya da onunla ortak çalışmak. İkincisi, lisansın bittiği yerden başlayan uygulamalı kurslar: harita işleme yazılımı, termal rapor hazırlama, tarım dronu bakımı, düğün çekimi kurgusu. Lisanslı ama iş yapamayan 1,8 milyon kişilik kitlenin tam ihtiyacı bu. Parayı bireyler, şirketler ve belediyelerin personel eğitimleri öder. Online ders, sahada bir uygulama günüyle birleştiğinde fiyatı da ciddiyeti de artar; mezunların ilk işlerini ortak bir portföy sayfasında göstermek de bir sonraki dönemin en iyi reklamı olur. Havacılık kanalı, eğitim tarafındaki sorular için iyi bir başlangıç noktası.
15. Tamir, bakım, yedek parça ve batarya servisi
Her drone bir gün düşer. Tarım operatörü için sezonun ortasında yerde kalan drone günlük ciro kaybı demek ve hızlı servis, fiyattan daha önemli hâle gelir. Parayı hobiciler, ajanslar, tarım operatörleri ve kurumsal filolar öder; gelir onarım ücreti, parça satışı ve yıllık bakım paketinden gelir. Yeni talimat burada ilginç bir iş yükü yaratabilir: mevcut drone'ların uyum ve yazılım dönüşümünü 31 Temmuz 2027'ye kadar tamamlaması gerekiyor ve bu dönüşüm üretici, ithalatçı ya da dağıtıcı üzerinden yürüyor. Yetkili servis ağına girebilen işletme bu dalgadan pay alır. Batarya bakımı, depolama ve şişen hücrelerin güvenli imhası ayrı bir uzmanlık. Kırılan gövde parçaları ve özel aparatlar için 3D baskı, servis işinin kâr marjını büyütebilir; bu tarafı serinin 3D yazıcı ile üretim ve girişim fikirleri yazısında anlattık.
16. Drone ve ekipman kiralama
Kağıt üstünde basit görünüyor; pahalı termal ya da sinema drone'unu alıp ihtiyacı olana günlük kiralamak. Pratikte yeni kurallar bu modeli zorlaştırıyor. Uçuracak kişinin uygun lisansı, kullanıcı kaydı ve sorumluluğu olmalı; kiracının yaptığı kazanın sigorta ve hukuk tarafı sana dönebilir. Bu yüzden Türkiye'de daha mantıklı model pilotlu kiralama: drone, pilot ve sigorta tek paket, günlük ya da proje başı fiyat. Parayı prodüksiyon ekipleri, ajanslar, kısa süreli projesi olan mühendislik firmaları öder. Pilotsuz kiralama yapacaksan sözleşme, depozito, hasar tespit protokolü ve kiracının lisans kontrolü olmadan tek bir cihaz çıkarma. Her teslimde ve iadede cihazın fotoğrafını, batarya döngü sayısını ve uçuş kayıtlarını tutanağa geçir. Daha ölçeklenebilir versiyonu, bölgedeki operatörleri müşterilerle buluşturan bir platform iş modeli; ama orada asıl iş, kaliteyi ve sigortayı denetlemek.
17. Drone ışık şovu
Havai fişeğin sessiz, dumansız ve marka logosu çizebilen versiyonu. Yüzlerce drone, önceden programlanmış koreografiyle gökyüzünde şekil oluşturuyor. Parayı belediyeler, AVM'ler, otomobil ve teknoloji lansmanları, oteller ve büyük kurumsal etkinlikler öder. Türkiye'de örnekleri var; haberlere göre 2021'de İstanbul Boğazı'nda bir otomobil lansmanı için 580 drone ile gösteri yapılmıştı. Bu işin giriş bariyeri yüksek: filo yatırımı, koreografi yazılımı, her drone'un bakımı ve büyük bir saha ekibi. Yeni talimat birden fazla drone'u yöneten komuta yazılımlarının da SHGM sertifikasına sahip olmasını şart koşuyor. Gösterinin seyircinin tepesinde değil su ya da boş alan üzerinde kurgulanması hem güvenlik hem lisans açısından şart. Bireysel bir girişimci için gerçekçi giriş, büyük şov firmalarına yerel ortak ya da etkinlik satış temsilcisi olmak. Böylece filo riskini taşımadan sektörü ve müşteriyi tanırsın.
18. Kurumsal güvenlik, afet ve hasar tespiti desteği
Bu başlığı dikkatli anlatmak gerekiyor. AFAD ve il afet müdürlüklerinin afet müdahalesi, arama kurtarma ve hasar tespiti için işlettiği drone'lar talimatın kapsamı dışında; yani bu kurumların kendi operasyonu ayrı bir dünya. Sivil operatörün para kazanabileceği yerler daha sınırlı ve daha sakin: sigorta şirketleri için sel, dolu ya da yangın sonrası hasar tespiti, büyük tesislerin çevre güvenliği için periyodik devriye uçuşları, etkinliklerde güvenlik ekibine havadan görüntü desteği. Parayı sigortacılar, sanayi tesisleri, organizasyon firmaları öder. Otonom devriye P2 ve yetkilendirme istiyor; insan izleme içeren her işte kişisel verilerin korunması mevzuatı devreye giriyor. Arama kurtarma derneklerinde gönüllü pilotluk ise para kazandırmaz ama sahada tecrübe, ekip disiplini ve itibar kazandırır. Kurumsal müşterilerin aradığı tam da bu üçü; teklif dosyana ekleyeceğin her saha tecrübesi, fiyat pazarlığında elini güçlendirir.
18 yolun karşılaştırması: hangisi sana uygun?
Aşağıdaki tablo rakam içermiyor; yatırım, ilk gelir süresi ve mevsimsellik nitel olarak değerlendirildi.
| Gelir yolu | Başlangıç yatırımı | İlk gelir süresi | Mevsimsellik | Gereken ek beceri |
|---|---|---|---|---|
| 1. Tarım ilaçlama | Yüksek | Sezona bağlı | Çok yüksek | Bitki koruma, lojistik |
| 2. Tarım haritalama | Orta | Orta | Yüksek | Agronomi, veri yorumu |
| 3. Emlak ve otel | Düşük | Hızlı | Orta | Fotoğraf, kurgu |
| 4. Düğün ve etkinlik | Düşük | Hızlı | Yüksek | Kurgu, müşteri ilişkisi |
| 5. Reklam ve FPV | Orta | Orta | Düşük | Sinema dili, FPV pilotajı |
| 6. Stok video | Düşük | Yavaş | Düşük | Pazar bilgisi, sabır |
| 7. YouTube ve FPV içerik | Düşük | Yavaş | Düşük | Hikaye anlatımı, süreklilik |
| 8. Ortofoto ve harita | Orta ile yüksek | Orta | Düşük | Fotogrametri yazılımı |
| 9. İnşaat takibi | Orta | Orta | Düşük | Raporlama, şantiye kültürü |
| 10. Hacim ölçümü | Orta ile yüksek | Orta | Düşük | Saha disiplini, yazılım |
| 11. GES termal denetim | Orta ile yüksek | Orta | Orta | Termografi, raporlama |
| 12. Hat ve türbin incelemesi | Yüksek | Yavaş | Düşük | İş güvenliği, P2 |
| 13. Cephe ve bina | Orta | Orta | Düşük | Yapı bilgisi, raporlama |
| 14. Eğitim ve kurs | Orta | Orta | Düşük | Eğitmenlik, yetkilendirme |
| 15. Tamir ve bakım | Orta | Hızlı | Orta | Elektronik, parça tedariki |
| 16. Pilotlu kiralama | Orta ile yüksek | Orta | Orta | Sözleşme, sigorta |
| 17. Işık şovu | Çok yüksek | Yavaş | Yüksek | Yazılım, büyük ekip |
| 18. Kurumsal güvenlik ve hasar | Orta ile yüksek | Yavaş | Düşük | Kurumsal satış, mevzuat |
Drone işinde müşteri senin ne kadar iyi uçtuğuna değil, indikten sonra eline ne verdiğine para öder.
Örnek hesap: tarım ilaçlama dronu ile bir sezon
"Tarım drone ilaçlama fiyatı" araması yapanların çoğu çiftçi; operatör adayının sorması gereken soru ise başka: kaç dekarda başabaşa gelirim? Aşağıdaki hesap tamamen örnek. Yatırım, gider ve kapasite rakamları senin bölgene, kura ve bayi teklifine göre değişir; yerine kendi rakamlarını koyarak kullan.
Varsayımlar şöyle. Drone, dört batarya, şarj ünitesi ve jeneratör, karıştırma tankı ve kurulumla toplam yatırım 1.500.000 TL olsun; bunu üç sezona yayınca yıllık amortisman 500.000 TL. Sigorta, kayıt, yazılım ve muhasebe için yılda 120.000 TL, bakım ve yedek parça için 100.000 TL, batarya yenileme payı için 150.000 TL ayıralım. Sabit giderlerin yıllık toplamı 870.000 TL. İlaç çiftçiden geliyor, sen uygulamayı satıyorsun. Fiyatı Samsun'daki 130 ile 350 TL aralığının içinde, dekar başı 200 TL kabul edelim. Yakıt, sezonluk yardımcı eleman, yol ve konaklama gibi değişken giderleri dekar başı 60 TL sayalım. Geriye dekar başına 140 TL katkı kalıyor.
Başabaş noktası 870.000 TL bölü 140 TL, yani yaklaşık 6.214 dekar. Sezonda 60 iş günü çalıştığını ve günde ortalama 200 dekar ilaçladığını varsayalım. Bu 12.000 dekar eder: ciro 2.400.000 TL, değişken gider 720.000 TL, sabit gider 870.000 TL ve vergi öncesi 810.000 TL kâr. Günde 200 dekar az görünebilir; GrabaRobot ideal koşulda saatte yaklaşık 89 dekar (22 akre) kapasiteden söz ediyor. Ama sahada parseller dağınık, rüzgar bekletir, ilaç hazırlamak ve yol zaman alır. Kapasite değil, takvim belirleyicidir.
Şimdi fiyatı oynat. Dekar başı 150 TL'ye inersen katkı 90 TL'ye düşer, başabaş 9.667 dekara çıkar ve aynı 12.000 dekarda kâr 210.000 TL'ye iner. 250 TL'den çalışabilirsen başabaş 4.579 dekar olur, kâr 1.410.000 TL'ye çıkar. Fiyattaki 50 TL'lik fark, kârı neredeyse dörde böler ya da yaklaşık yüzde 75 artırır. Fiyat kırarak pazara girmenin neden tehlikeli olduğunu ucuza satmanın gizli maliyeti yazısında uzun uzun konuşmuştuk; tarım dronunda bu ders iki kat geçerli.
Hesabın göstermediği iki şey var. Birincisi nakit: yatırım sezondan önce çıkıyor, tahsilat çoğu zaman hasattan sonra geliyor. Bu boşluğu planlamayan operatör, kâğıt üstünde kârlıyken kasada parasız kalabilir; nakit akışı yönetimi yazısındaki uyarılar burada birebir geçerli. İkincisi mevsimlik istihdam: sezonda yanında bir yardımcı olmadan günde 200 dekarı sürdürmek zor. Yatırımın geri dönüşünü, yani ROI hesabını tek sezona değil en az iki sezona yay.
Örnek hesap: emlak çekimi ile ayda kaç iş gerekir?
Bu da örnek bir hesap. İyi kameralı bir drone, üç batarya, filtreler, eğitim ve lisans masrafıyla toplam başlangıç 150.000 TL olsun; 24 aya yayınca aylık amortisman 6.250 TL. Sigorta, kurgu yazılımı aboneliği, muhasebe ve telefon için aylık 12.000 TL sabit gider ayıralım. Toplam aylık sabit yük 18.250 TL.
Paket fiyatını mülk başına 6.000 TL kabul edelim: belli sayıda düzenlenmiş fotoğraf ve kısa bir tanıtım videosu. Yol ve küçük masraflar iş başına 600 TL olsun, geriye 5.400 TL katkı kalıyor. Başabaş için ayda 18.250 bölü 5.400, yani 3,4 iş gerekiyor; pratikte ayda 4 iş. Ayda 10 iş yaparsan katkı 54.000 TL, sabit gideri düşünce vergi öncesi yaklaşık 35.750 TL kalıyor.
Hesap kolay, işin zor kısmı o 4 işi her ay bulmak. Tek seferlik müşteriyle bu iş dönmez; dönen versiyonu, emlak ofisleri ve müteahhitlerle yapılan aylık paketler. Bir ofisle "ayda dört ilan, sabit fiyat" anlaşması yaptığında müşteri edinme maliyetin neredeyse sıfıra iner. Emlak çekimini yan iş olarak düşünüyorsan, ek gelir ve yan iş fikirleri listesindeki zaman yönetimi uyarılarını da oku.
Dünyada ünlü, Türkiye'de henüz yaygın olmayan 6 drone işi
Her örneğin yanında Türkiye'de neden henüz yaygın olmadığını ve ne gerektiğini yazdık. Benzer fikirlerin daha geniş listesi için Türkiye'ye henüz gelmemiş iş modelleri yazısına bakabilirsin.
Drone teslimat ağları. Zipline, Ocak 2026'da iki milyonu aşan ticari teslimata ulaştığını ve 600 milyon dolardan fazla yatırım aldığını açıkladı (Zipline). Wing ise Walmart ile 150 yeni mağazaya genişleyip 2027'ye kadar 270'ten fazla teslimat noktasına ulaşmayı hedefliyor (Wing). Türkiye'de durum dürüstçe şöyle: PTT'nin kargo drone'u birkaç yıldır haberlerde ve toplulukta da PTT'nin küçük paketler için kargo drone'unu tanıtması konuşuldu, ama düzenli bir ticari drone teslimat hizmeti olduğuna dair net bilgi bulamadık. Yeni talimat kargo taşımayı P2 ve işletici yapısına, uzun mesafeyi de İHA koridorlarına bağlıyor. Çerçeve kuruluyor; ilk fırsatlar muhtemelen adalar, maden sahaları ve büyük tesis içi lojistikte.
Drone-as-a-service platformları. Eski adı DroneBase olan Zeitview, 2023'te 55 milyon dolar yatırım alıp enerji ve altyapı denetimine odaklanan bir platforma dönüştü; şirket 70'ten fazla ülkede pilot ağıyla çalıştığını söylüyor. Model basit: büyük müşteri tek bir sözleşme imzalar, platform işi bölgedeki pilotlara dağıtır, veriyi standart bir raporla teslim eder. Türkiye'de pilotlar genel hizmet sitelerinde düğün ilanlarıyla yan yana duruyor; enerji ve sigorta şirketlerine standart rapor sunan bir hizmet olarak platform boşluğu var.
Drone ile cephe ve cam temizliği. ABD'li Lucid Bots, Mart 2026'da 20 milyon dolarlık B serisi yatırım aldı; dış cephe camlarını temizleyen Sherpa drone'u temizlik şirketleri kullanıyor ve sahadaki cihaz sayısının bine yaklaştığı belirtiliyor (CXO Digital Pulse). İlk 100 robotu satmak neredeyse beş yıl sürmüş. Türkiye'de plaza ve otel cephesi bol, ama yerleşim içinde ve insanların yakınında uçuş izni, sigorta ve bina yönetimlerini ikna etmek gerekiyor.
Drone ile ağaçlandırma ve tohumlama. Eski adıyla DroneSeed, bugünkü adıyla Mast Reforestation, yangın sonrası alanlara drone sürüleriyle tohum bırakıyor ve projelerini karbon kredisi satarak finanse ediyor. Türkiye'de Artvin'de üniversite öğrencilerinin Orman Genel Müdürlüğü ile birlikte denediği tohum bırakan drone gibi pilot çalışmalar ve akademik denemeler var, ama ticari bir hizmet yok. Gerekenler: kurumsal alıcı, tohum topu tedariki ve büyük alanlar için görüş hattı dışı uçuş yetkisi.
Depolarda drone ile envanter sayımı. Gather AI, Şubat 2026'da 40 milyon dolarlık B serisi yatırım aldı; depoda uçan drone'ları barkod, lot kodu ve koli sayısı okuyor, müşterileri arasında GEODIS ve NFI gibi lojistik şirketleri var (TechCrunch). Türkiye için kritik bir avantaj var: talimat tamamen kapalı alanda yapılan operasyonları kapsam dışında tutuyor. Büyük e-ticaret ve lojistik depoları, stok yönetimi yazılımına entegre bir sayım hizmeti için doğal müşteri. Asıl iş drone değil, depo yazılımıyla konuşan veri ve sensör füzyonu.
Büyük ölçekli ışık şovu şirketleri. Ölçek fikri vermesi için: Sky Elements ve Damoda America, 27 ile 30 Eylül 2026 arasında Teksas'ta bir haftada 71.207 drone uçurarak rekor kırdı; 10.183 drone'dan oluşan bir ejderha figürü de ayrı bir rekor oldu (Guinness World Records). Türkiye'de gösteriler yapılıyor ama sürekli takvimi olan, ihracat yapan bir şov şirketi henüz yaygın değil. Gerekenler: filo finansmanı, sertifikalı komuta yazılımı ve turizm sezonuna bağlı bir satış takvimi.
Sigorta, risk ve kazalar
Sigortada önce mevcut durumu netleştirelim. Yeni talimat metninde sigortaya ayrılmış ayrı bir madde yok. Sigorta sektörü kaynakları, sivil hava araçları için üçüncü şahıs mali sorumluluk sigortasının ticari faaliyet gösteren drone'lar için ağırlığından bağımsız olarak zorunlu kabul edildiğini, ticari izin belgesi alanların poliçe yaptırmak zorunda olduğunu ve poliçenin başvurularda SHGM'ye sunulduğunu yazıyor (Sigortam.net). Geçiş döneminde uygulamanın nasıl şekilleneceğini sigortacına ve SHGM'ye teyit ettir; kurumsal müşteriler zaten poliçeni görmeden sözleşme imzalamaz.
Poliçe seçerken iki katmanı ayır. Üçüncü şahıs sorumluluğu, başkasına verdiğin bedensel ve maddi zararı karşılar; gövde teminatı ise kendi drone'unu, kamerayı ve sensörleri. Teminat dışı durumları satır satır oku: yasak bölgede uçuş, mevzuat ihlali, gece uçuşu ve balon sahaları gibi istisnalar poliçeden poliçeye değişiyor. Kaza anı için talimatın beklentisi açık. Bağlantı koptuğunda drone'un meskûn mahal üzerinden geçmeden belirlenmiş bir alana dönmesi ya da uçuşu sonlandırması gerekiyor, pilot acil durumu bildirmek, kullanıcı da olayı kayıt altına almak zorunda.
Gözden kaçan riskler ise genelde yerde. Lityum iyon batarya ve lityum polimer hücreler yanlış depolandığında araçta ya da depoda yangın çıkarabilir. Tarım işinde ilaç sürüklenmesi komşu parsele, arılıklara ve su kaynaklarına zarar verebilir; bu yüzden rüzgar sınırını çiftçinin aceleciliğine kurban etme. Birinin bahçesini ya da balkonunu gösteren görüntüyü izinsiz yayınlamak ise kişisel veri mevzuatına takılan, sigortanın karşılamayacağı bir dert.
Sigortasız bir drone, uçan bir dava dosyasıdır. Poliçe bir gider değil, kurumsal müşterinin kapısını açan anahtardır.
İlk 90 gün: drone almadan önce ve aldıktan sonra
İlk 30 gün drone almadan geçmeli. 18 yoldan iki tanesini seç: biri hızlı nakit getiren (emlak, düğün, inşaat takibi), biri uzun vadede asıl işin olacak olan (harita, termal denetim, tarım). Bölgendeki potansiyel müşterilerden en az on tanesiyle konuş: emlak ofisi, harita bürosu, GES işletmecisi, ziraat odası. Fiyatı onlara sor, kimden hizmet aldıklarını ve neyden şikâyet ettiklerini not et. Aynı dönemde lisans eğitimine başvur ve yeni talimatın sana hangi lisansı şart koştuğunu netleştir.
31 ile 60. günler kurulum dönemi. Lisansını ve kaydını tamamla, yeni talimata uyumlu bir drone al; ikinci el alıyorsan uyum modülü ve yazılım sertifikası durumunu yazılı olarak sor. Şahıs şirketi mi şirket mi kuracağını, faturayı nasıl keseceğini mali müşavirinle konuş; e-arşiv fatura kurumsal müşteri için temel beklenti. Sigortanı yap, sözleşme ve teslim şablonunu hazırla. Finansman gerekiyorsa KOSGEB programlarını ve Kredi Garanti Fonu destekli kredileri araştır; güncel şartları ilgili kurumdan ve mali müşavirinden teyit et.
61 ile 90. günler ilk işler dönemi. İlk üç işi neredeyse maliyetine yap ama karşılığında yazılı referans ve portföyde kullanma izni al. Her işten sonra gerçek süreyi ölç: yolda, beklerken, uçarken ve kurguda kaç saat geçti? Fiyatını bu ölçüme göre düzelt. 90. günün sonunda elinde bir tane bile tekrar eden müşteri varsa doğru yoldasın; yoksa ilk ayda seçtiğin iki yolu yeniden düşün. Sorularını dronelar kanalında sor.
En sık 8 hata
- Önce drone almak, sonra iş aramak. Ekipmanı müşteri belirler, yanlış drone bir yıllık kârı yer.
- Yurt dışından uyum modülü olmayan drone getirmek. Talimata göre yolcu beraberinde getirilen drone'larda da uyum yazılım modülü aranıyor; bu şart sağlanmadan kayıt yapılamıyor ve uçurulamıyor.
- Lisans sınırını esnetmek. Ticari işi P0 ile, kalabalık üstü çekimi P1 ile yapmak; yakalandığında lisansın bir aydan iki yıla kadar askıya alınabilir.
- Yolu, beklemeyi ve kurguyu fiyatlamamak. Uçuş 20 dakika sürer, iş yarım gün.
- Bataryayı sarf malzemesi saymamak. Yenileme parası sezon başında hazır olmalı.
- Tek sezona ve tek müşteriye bağlı kalmak. Yazın tarım, kışın termal tarama ya da cephe denetimi gibi birbirini dengeleyen iki iş seç.
- Veri yerine görüntü satmak. Müşteri fotoğrafa değil, karar verebileceği rapora para öder; yazılım ve raporlama öğrenmek bu mesleğin yüksek lisansı.
- Sigortayı ve yazılı sözleşmeyi atlamak. İlk kazada ya da ilk ödeme anlaşmazlığında bütün sezonun kârı gidebilir.
Son söz: gökyüzü kalabalık, hesap yapan az
Türkiye'de drone uçurabilen 1,8 milyondan fazla insan var ve bu sayı her ay büyüyor. Uçmayı bilmek artık kimseyi öne çıkarmıyor. Öne çıkaran şey, bir çiftçiye dekar başı doğru fiyatı verebilmek, bir GES işletmecisine okunabilir bir arıza raporu teslim edebilmek, bir müteahhide her ay aynı saatte aynı kareyi getirebilmek. Yeni lisans sistemi bu ayrımı daha da keskinleştirecek. Deneyimini tarım kanalında ya da uzay ve havacılık kanalında paylaş; bir sonraki operatörün ilk sezonu senin notlarınla daha az hatayla geçer.
Paylaş
inovanadolu
inovanadolu platformu
Yorum
Tahsilat konusunda da yazı haklı. Bizim bölgede çiftçi hasattan önce ödemeyi pek sevmez, hesap çoğu zaman harmandan sonra kapanır. Operatör adaylarına önerim, ilk sezon bir ilaç bayisiyle anlaşıp tahsilatı bayi üzerinden yürütmek; bayi zaten çiftçinin cari hesabını tutuyor.
Yazıda rüzgar sınırı ve sürüklenme anlatılmış, merak ettiğim şu: komşunun ürününe ya da bir arılığa zarar gelirse sorumluluk operatörde mi, ilacı alan çiftçide mi? Operatörün sigortası bunu karşılıyor mu? Çiftçi tarafında bu soru netleşmeden köyde güven oluşmuyor. Bir operatör gelip bunu yazılı olarak anlatsa bence yarım köy ona döner.
Emlak ve otel çekimi yapacak arkadaşlar özellikle Antalya, Dalaman ya da Bodrum gibi kıyı havalimanlarına yakın çalışıyorsa her uçuştan önce bölgeyi yeniden kontrol etsin ve izin süresini teklif takvimine koysun.
Yazıdaki mahremiyet uyarısı da otelde iki kat geçerli. Sezonda havuz başında misafir varken çekim yapılmasını hiçbir otel müdürü istemez, çekimler sabah erken saatlere sıkışıyor. Bunu bilen pilot aynı sabah yakın iki oteli birden çekebilir, bilmeyen bütün günü bekleyerek geçirir.
Sen ne düşünüyorsun?
Bu yazıyı 4 kişi tartışıyor. Kendi deneyimini eklemek, katılmadığın bir noktayı söylemek ya da soru sormak için aramıza katıl.