bireysel yenilikçilik kategorileri

Yenilikçiden geleneksele doğru farklılık gösteren beş değişik yenilikçilik kategorisi belirlenmiştir. Bu kategoriler; öncü, sorgulayıcı, gelenekçi, kuşkucu ve yenilikçi birey olarak farklılık göstermektedirler. Bu kategorilere göre;

Öncü bireyler; toplumun parçalarıdırlar ve yenilikçilere nazaran uluslararası ilişkileri yoktur. Saygıdeğer, güvenilir ve vizyon sahibi kişiler olarak tanınırlar. Bu özellikleri ile yeniliğin toplumun öteki kesimleri tarafından kabul edilmesi evresinde etkili olabilmektedirler. Yeniliğin hızlanması, yayılması, fikirlerin doğru ve başarılı bir biçimde değerlendirilmesi konularında yarar sağlamaktadırlar. Öncü bireyler, yeniliğin netleşmesine katkıda bulunurlar.^[1]Rogers EM. Diffusion Of Innovations, Free Press, New York, 1995.

Sorgulayıcı bireyler; şüpheci olmakla beraber dikkatli bireylerdir. Yeniliği kabullenmeleri, yeniliğin toplumun geneline etki etmesinin hemen öncesinde yer alırlar. Belirtilen duruşları yeniliğin kitlesel bir şekilde yayılmasında değerlidir. Liderlik vasfı nadir olarak görülür. Ortalama bir yaş, eğitim, sosyal ve ekonomik seviyeye sahiptirler. Aynı zamanda kitle iletişim araçlarını orta seviyede kullanan ve yararlanan kişilerdir. Kabul süreci toplumun öteki kesimlerine göre daha çok zaman almaktadır.

Gelenekçi bireyler; toplum içerisinde yeniliğin benimsenmesi sürecinde en sonda yer alan kişilerdir. Bu bireylerin herhangi bir liderlik vasfı bulunmamaktadır. Referans noktaları geçmiştir; geçmişi muhafaza etme esasıyla kararlarını geçmişte yapılanlara göre verirler. Bu nedenle gelenekçi bireylerin herhangi bir yeniliği benimseme süreci bir hayli yavaş ve uzundur.

Kuşkucu bireyler; yeniliği benimsemede temkinli olmakla beraber yeniliği toplumun büyük bir kesimi kabullenip benimsemeden yeniliği reddederler. Bu bireylerin bir yeniliğe ilişkin konuların kesin bir şekilde belli olması, belirsizliğin olmaması şartıyla o yeniliği benimserler. Kitle iletişim araçlarından çok kişiler arası iletişimi tercih etmektedirler.^[2]Kılıçer K. Bilgisayar ve öğretim teknolojileri eğitimi öğretmen adaylarının bireysel yenilikçilik profiller (Tez). Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Doktora Tezi; 2011.

Yenilikçi bireyler; yeni olan düşünceleri anında denemeye çok isteklidirler. Yenilikçiler, girişkenliklerinin yanı sıra cesurdurlar, riskten hoşlanırlar ve riski kabul ederler. Bu nedenle yeniliklerle alâkalı belirsizliklerden rahatsız olmazlar. Yeni uygulamalar ile karşılaşabilmek araştıran, güvenilir bilgiye doğrudan ulaşmak için çaba gösteren, teknolojiyi iyi kullanabilen, bilimsel bilgiye güven duyan, üst düzey bir düşünme kabiliyeti olan aynı zamanda çevresine yardımda bulunmaktan hoşlanan bireylerdir. ^[3]Kaya S. Biyoloji öğretmenlerinin bireysel yenilikçilik düzeylerinin incelenmesi (Tez). Dicle Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi; 2017.