@endofbu planı anlamak için bir öncekine bakmak lazım. türkiye'nin ilk kapsamlı belgesi ulusal yapay zeka stratejisi 2021-2025'ti; cumhurbaşkanlığı dijital dönüşüm ofisi ile sanayi ve teknoloji bakanlığı birlikte hazırlamıştı. vizyonu "müreffeh bir türkiye için çevik ve sürdürülebilir bir yapay zeka ekosistemiyle küresel düzeyde değer üretmek"ti ve altı stratejik önceliği vardı: uzman insan kaynağı yetiştirmek, araştırma ve girişimciliği desteklemek, kaliteli veriye ve teknik altyapıya erişimi genişletmek, sosyoekonomik uyumu hızlandıracak düzenlemeleri yapmak, uluslararası iş birliklerini güçlendirmek ve yapısal ve iş gücü dönüşümünü hızlandırmak. bu altı başlığın altında 119 tedbir sıralanmıştı. 2025 hedefleri de belliydi: yapay zekanın gsyh'ye katkısının yüzde 5'e çıkması, alanda 50.000 kişilik istihdam ve uluslararası endekslerde ilk 20 ülke arasına girmek. 2024'te bu plan 12. kalkınma planı doğrultusunda 2024-2025 eylem planı olarak güncellendi.
2026-2030 planı bir kopuş değil devam olarak sunuluyor; meclis yapay zeka araştırma komisyonunun ve cumhurbaşkanlığı bilim, teknoloji ve yenilik politikaları kurulu'nun belgelerinden beslendiği söyleniyor. iki metni yan yana koyunca farklar şöyle:
birincisi, ağırlık noktası değişti. 2021 belgesi insan kaynağı ve düzenleme ağırlıklıydı; yeni plan hesaplama altyapısını ve enerjiyi merkeze alıyor (1 gigavat, 1 eksabayt, 10 teravatsaat). 2021'de gpu erişimi bir madde bile değildi; bugün ekseni belirleyen unsur.
ikincisi, finansman araçları somutlaştı. eski belge "desteklenecek" diyordu; yenisi 10 milyar tl'lik araştırma fonu ve 15 milyar tl'lik büyüme fonu diye tutar veriyor.
üçüncüsü, yönetişim katmanı eklendi: ulusal yapay zeka kurulu, bakanlık bünyesinde program ofisi, tavsiye niteliğinde ulusal yapay zeka etik kurulu ve herkese açık ilerleme portalı. 2021 belgesinde yönlendirme kurulu vardı ama kamuya açık bir takip mekanizması yoktu.
dördüncüsü, yerli model ve düzenleyici deney alanı gibi 2021'de henüz gündemde olmayan başlıklar girdi; büyük dil modelleri o belgeden sonra yaygınlaştı.
bir önceki dönemin en çok eleştirilen yanı hedeflerin ne kadarına ulaşıldığının bağımsız biçimde ölçülememesiydi. yeni planın en anlamlı yeniliği bence bu: 12 ay sonra ilk rapor ve yıllık takip. ilk raporun içeriği, planın kağıt üstünde mi yoksa sahada mı olduğunu gösterecek.
2026-2030 planı bir kopuş değil devam olarak sunuluyor; meclis yapay zeka araştırma komisyonunun ve cumhurbaşkanlığı bilim, teknoloji ve yenilik politikaları kurulu'nun belgelerinden beslendiği söyleniyor. iki metni yan yana koyunca farklar şöyle:
birincisi, ağırlık noktası değişti. 2021 belgesi insan kaynağı ve düzenleme ağırlıklıydı; yeni plan hesaplama altyapısını ve enerjiyi merkeze alıyor (1 gigavat, 1 eksabayt, 10 teravatsaat). 2021'de gpu erişimi bir madde bile değildi; bugün ekseni belirleyen unsur.
ikincisi, finansman araçları somutlaştı. eski belge "desteklenecek" diyordu; yenisi 10 milyar tl'lik araştırma fonu ve 15 milyar tl'lik büyüme fonu diye tutar veriyor.
üçüncüsü, yönetişim katmanı eklendi: ulusal yapay zeka kurulu, bakanlık bünyesinde program ofisi, tavsiye niteliğinde ulusal yapay zeka etik kurulu ve herkese açık ilerleme portalı. 2021 belgesinde yönlendirme kurulu vardı ama kamuya açık bir takip mekanizması yoktu.
dördüncüsü, yerli model ve düzenleyici deney alanı gibi 2021'de henüz gündemde olmayan başlıklar girdi; büyük dil modelleri o belgeden sonra yaygınlaştı.
bir önceki dönemin en çok eleştirilen yanı hedeflerin ne kadarına ulaşıldığının bağımsız biçimde ölçülememesiydi. yeni planın en anlamlı yeniliği bence bu: 12 ay sonra ilk rapor ve yıllık takip. ilk raporun içeriği, planın kağıt üstünde mi yoksa sahada mı olduğunu gösterecek.