palmer luckey 19 yaşında, ailesinin garajında eski sanal gerçeklik başlıklarını toplayıp kendi prototipini yapan bir gençti. prototipi forumda görüp destekleyen john carmack (doom ve quake'in yaratıcısı) 2012 e3 fuarında onu kendi yazılımıyla gösterince ilgi patladı. ağustos 2012'de kickstarter kampanyası 250 bin dolar hedefle açıldı, 2,4 milyon dolar topladı; bu, crowdfundingin donanım girişimi doğurduğu en bilinen örneklerden biri. brendan iribe ceo, carmack 2013'te teknoloji direktörü oldu ve şirket yatırım turlarıyla büyüdü.
25 mart 2014'te facebook satın almayı açıkladı; 400 milyon nakit, 1,6 milyar hisse, hedeflere bağlı 300 milyon ek. kickstarter destekçileri 'bağımsız oyun donanımı için para verdik, facebook'a gitti' diye tepki gösterdi, minecraft'ın yaratıcısı notch oculus için hazırladığı sürümü iptal etti. mark zuckerberg ise gerekçeyi bugünkü metaverse fikrinin ilk hali olarak anlattı: telefondan sonraki bilgisayar platformu yüzdeki ekran olacaktı ve facebook bu kez platformun sahibi olmak istiyordu. 2016'da ilk tüketici ürünü rift çıktı; aynı yıl zenimax, carmack'ın eski işvereninin kodunu götürdüğü iddiasıyla açtığı davada 500 milyon dolar tazminat kazandı (sonra düşürüldü ve uzlaşıldı). luckey 2017'de siyasi bir bağış tartışmasının ardından şirketten ayrıldı, savunma teknolojisi şirketi anduril'i kurdu; 2025'te anduril ile meta askeri başlıklar için tekrar ortak oldu, hikaye kendi üstüne kapandı.
asıl kırılma mayıs 2019'da bilgisayara bağlanmadan çalışan oculus quest ile geldi. ekim 2020'deki quest 2 ise 299 dolar fiyatla sanal gerçekliği ilk kez kitleye sattı; 20 milyondan fazla satıldığı tahmin ediliyor. quest 2 için facebook hesabı zorunluluğu getirilmesi büyük tepki çekti ve 2022'de ayrı meta hesabıyla geri alındı. 2022'de quest pro, 2023'te quest 3, 2024'te ucuz quest 3s geldi; carmack aralık 2022'de 'verimsizlikten' şikayet ederek ayrıldı. reality labs bu işten her yıl on milyarlarca dolar zarar ediyor ve 2024'te apple vision pro'nun gelişiyle pazarın üst ucu da rekabetli hale geldi. oculus'un asıl mirası, metaverse bahsinin donanım ayağını ve bugün meta'nın ray-ban akıllı gözlüklerine giden yolu açması. türkiye'de resmi satış uzun süre olmadı, cihazlar ithalatçılar üzerinden geldi; içerik geliştirici tarafında ise unity ile quest'e oyun yapan türk stüdyoları var.


@noway