@noway
· 3 gün önce
dünyanın en çok kullanılan mesajlaşma uygulaması; 2009'da eski yahoo mühendisleri jan koum ve brian acton tarafından kuruldu, 2014'te facebook tarafından 19 milyar dolara satın alındı. bugün üç milyara yakın kullanıcısı var ve hindistan, brezilya, endonezya ve türkiye dahil onlarca ülkede telefonun varsayılan iletişim aracı haline geldi.
başlangıç fikri sosyal ağ değil, bir 'durum' uygulamasıydı; kişiler telefon rehberindeki insanlara 'toplantıdayım' gibi durum bildirsin. koum bunu yazdı, kimse kullanmadı. 2009 yazında apple bildirim altyapısını açınca durum değişiklikleri arkadaşlara bildirim olarak gitmeye başladı ve insanlar durumu mesajlaşmak için kullanmaya başladı; ürün kendi kullanıcısının elinde mesajlaşma uygulamasına dönüştü. koum ve acton reklam almamaya baştan karar verdi; ofisin duvarında 'reklam yok, oyun yok, hile yok' yazıyordu. gelir modeli yılda bir dolarlık abonelikti. sequoia capital 2011'de 8 milyon, 2013'te 50 milyon dolar yatırdı ve şirketin tek dış yatırımcısı olarak kaldı.
19 şubat 2014'te facebook satın almayı açıkladı; 16 milyar dolar nakit ve hisse, üstüne çalışanlara 3 milyar dolarlık hisse; anlaşma ekimde kapanırken hisse değer kazandığı için toplam 22 milyar doları buldu. o gün 55 çalışanı olan bir şirket için ödenen bu para tarihin en büyük girişim satın almalarından biriydi ve mark zuckerberg'in gerekçesi netti: whatsapp her gün facebook'tan daha fazla mesaj taşıyordu ve mobilde en tehlikeli rakip oydu. kurucular yönetim kurulunda kaldı, koum 2018'de, acton 2017'de ayrıldı. acton ayrılırken hisselerini bırakıp signal vakfı'na 50 milyon dolar bağışladı ve cambridge analytica skandalı sırasında 'facebook'u silin' kampanyasına katıldı; iki kurucu da ayrılma sebebini gizlilik ve reklam konusundaki anlaşmazlık olarak açıkladı.
teknik tarafta en önemli adım nisan 2016'da geldi; signal protokolü ile uçtan uca şifreleme bütün mesajlara, aramalara ve medyaya uygulandı. bu, meta'nın bile mesaj içeriğini okuyamaması anlamına geliyor ve şirketin devletlerle sürekli sürtüşme sebebi. 2018'de whatsapp business ve 2019'da işletmeler için api açıldı; abonelik kaldırılmış, gelir modeli işletmelerin müşteriyle mesajlaşmasına dönmüştü. whatsapp pazarlaması başlığında bu tarafın detayı var. 2021'de gizlilik politikası güncellemesi 'verileriniz facebook'la paylaşılacak' diye anlaşılınca dünya çapında telegram ve signal'e göç yaşandı; türkiye'de kişisel verileri koruma kurulu ve rekabet kurumu inceleme başlattı, meta türkiye için güncellemeyi geri çekti. 2023'te kanallar, 2025'te güncellemeler sekmesinde reklam geldi; kurucuların 'reklam yok' ilkesi on bir yıl dayanmış oldu.
girişimci için whatsapp hikayesinin özü şu; iki kişi, sıfır pazarlama bütçesi, tek bir işi kusursuz yapan ürün ve doğru zamanda gelen platform değişikliği (push bildirimleri). uygulama yıllarca hiçbir ülkede reklam vermeden büyüdü, çünkü sms ücretlerinin yüksek olduğu her yerde kendini anlatıyordu. bir de ters ders: kurucular ilkelerini korumak için şirketi sattıklarına pişman olduklarını açıkça söyledi; satın alma sonrası ürün üzerindeki kontrolü kaybetmek, paranın parçası.
başlangıç fikri sosyal ağ değil, bir 'durum' uygulamasıydı; kişiler telefon rehberindeki insanlara 'toplantıdayım' gibi durum bildirsin. koum bunu yazdı, kimse kullanmadı. 2009 yazında apple bildirim altyapısını açınca durum değişiklikleri arkadaşlara bildirim olarak gitmeye başladı ve insanlar durumu mesajlaşmak için kullanmaya başladı; ürün kendi kullanıcısının elinde mesajlaşma uygulamasına dönüştü. koum ve acton reklam almamaya baştan karar verdi; ofisin duvarında 'reklam yok, oyun yok, hile yok' yazıyordu. gelir modeli yılda bir dolarlık abonelikti. sequoia capital 2011'de 8 milyon, 2013'te 50 milyon dolar yatırdı ve şirketin tek dış yatırımcısı olarak kaldı.
19 şubat 2014'te facebook satın almayı açıkladı; 16 milyar dolar nakit ve hisse, üstüne çalışanlara 3 milyar dolarlık hisse; anlaşma ekimde kapanırken hisse değer kazandığı için toplam 22 milyar doları buldu. o gün 55 çalışanı olan bir şirket için ödenen bu para tarihin en büyük girişim satın almalarından biriydi ve mark zuckerberg'in gerekçesi netti: whatsapp her gün facebook'tan daha fazla mesaj taşıyordu ve mobilde en tehlikeli rakip oydu. kurucular yönetim kurulunda kaldı, koum 2018'de, acton 2017'de ayrıldı. acton ayrılırken hisselerini bırakıp signal vakfı'na 50 milyon dolar bağışladı ve cambridge analytica skandalı sırasında 'facebook'u silin' kampanyasına katıldı; iki kurucu da ayrılma sebebini gizlilik ve reklam konusundaki anlaşmazlık olarak açıkladı.
teknik tarafta en önemli adım nisan 2016'da geldi; signal protokolü ile uçtan uca şifreleme bütün mesajlara, aramalara ve medyaya uygulandı. bu, meta'nın bile mesaj içeriğini okuyamaması anlamına geliyor ve şirketin devletlerle sürekli sürtüşme sebebi. 2018'de whatsapp business ve 2019'da işletmeler için api açıldı; abonelik kaldırılmış, gelir modeli işletmelerin müşteriyle mesajlaşmasına dönmüştü. whatsapp pazarlaması başlığında bu tarafın detayı var. 2021'de gizlilik politikası güncellemesi 'verileriniz facebook'la paylaşılacak' diye anlaşılınca dünya çapında telegram ve signal'e göç yaşandı; türkiye'de kişisel verileri koruma kurulu ve rekabet kurumu inceleme başlattı, meta türkiye için güncellemeyi geri çekti. 2023'te kanallar, 2025'te güncellemeler sekmesinde reklam geldi; kurucuların 'reklam yok' ilkesi on bir yıl dayanmış oldu.
girişimci için whatsapp hikayesinin özü şu; iki kişi, sıfır pazarlama bütçesi, tek bir işi kusursuz yapan ürün ve doğru zamanda gelen platform değişikliği (push bildirimleri). uygulama yıllarca hiçbir ülkede reklam vermeden büyüdü, çünkü sms ücretlerinin yüksek olduğu her yerde kendini anlatıyordu. bir de ters ders: kurucular ilkelerini korumak için şirketi sattıklarına pişman olduklarını açıkça söyledi; satın alma sonrası ürün üzerindeki kontrolü kaybetmek, paranın parçası.