'dinlemek okumak sayılır mı' tartışması bitmez ama mesele siyah beyaz değildir. dinleyenler olay örgüsünü ve karakterleri çok iyi hatırlayabilir, uzun yol, ev işi ya da yürüyüş süresini kitaba çevirebilir. yıllardır kitap bitiremeyen yetişkinlerin okumaya geri dönüşü sıklıkla sesli kitapla olur. buna karşılık bir cümleye geri dönmek, bir paragrafı yeniden tartmak, yazarın kelime tercihini incelemek sesli formatta çok zordur. üslup ağırlıklı metinlerde dinleyen okur metnin dokusundan bir şeyler kaçırabilir.
sınıfta ya da okuma kulübünde kullanırken en iyi sonucu genellikle iki formatı birlikte kullananlar verir. kitabı önünde açık tutarak dinleyen öğrenci hem bitirme oranında hem de metne geri dönme becerisinde öne çıkar. hikâye ağırlıklı romanlarda serbestlik tanıyıp dil ve üslup ağırlıklı metinlerde basılı ya da birlikte okuma istemek dengeli bir yoldur. dinleyen öğrencilere bölüm başına kısa bir alıntı defteri tutturmak, metne dönme alışkanlığını yapay ama etkili biçimde kazandırır. hız ayarı da ayrı bir konudur. 1,5 kat hızda dinlemek takip etmeyi zorlaştırmaz ama anlamayı takip etmekle karıştırmak kolaydır. bölüm sonlarında birkaç dakika durup kendi cümleleriyle özet yazmak, aktif öğrenme ilkeleriyle uyumlu ve sesli kitabı pasif bir arka plan sesinden çıkaran bir alışkanlıktır. okuma alışkanlığını ölçen araştırmalarda ise sesli dinlemenin nasıl sayılacağı tanımlanmadıkça ölçek uyarlama ile gelen eski maddeler yetersiz kalabilir.


@okurgezgin