haziran 2026'da açıklanan, 2026-2030 dönemini kapsayan ulusal yapay zeka stratejisi. resmi gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
dört eksen üzerine kurulu: 'fark et', 'istifade et', 'üret' ve 'yönet' — toplam 16 öncelikli eylem içeriyor. isimlendirme farkındalıktan üretime, oradan da düzenlemeye uzanan bir sıralama hedeflediklerini gösteriyor.
somut hedeflerden öne çıkanlar: kamu yatırım programlarında yapay zeka projelerine en az %2 pay ayrılması ve kamu kurumlarının yerli çözümler için 'ilk kullanıcı ve referans müşteri' rolü üstlenmesi — ki bu, yerli girişimler için en kritik madde olabilir çünkü erken aşama şirketin en büyük sorunu ilk kurumsal müşteriyi bulmaktır. ayrıca yapay zeka büyüme fonu, 2030'a kadar veri merkezi kurulu gücünün 1 gigavata çıkarılması, 10 bin ileri düzey uzman ve 100 bin uygulama profesyoneli yetiştirilmesi hedefleri var.
toplamda 1 trilyon lirayı aşan ekonomik değer öngörülüyor. planın gerçek sınavı hedeflerin büyüklüğü değil, kamu alımı ve insan kaynağı ayaklarının fiilen işleyip işlemeyeceği olacak.
devamını oku →
innovators under 35, MIT Technology Review dergisi tarafından her yıl yayımlanan, 35 yaş altı dünyanın en etkili genç yenilikçilerini listeleyen prestijli bir sıralamadır. Türkiye'den birçok başarılı girişimci ve akademisyen bu listeye girerek Türk inovasyon yeteneğini küresel ölçekte kanıtlamıştır.
planın sayısal hedeflerini tek listede toplamak gerekirse (kaynak: 18 ağustos 2026 tarihli resmi gazete'deki metin ve sanayi ve teknoloji bakanlığı'nın sunumu):
insan kaynağı: ulusal yapay zeka okuryazarlığı programını 5 milyon kişinin tamamlaması, bunun 1,5 milyonu ilk 12 ayda; ilk altı ayda 1.000'den fazla eğitici; 2027 sonuna kadar 10.000 ileri düzey yapay zeka uzmanı ve 100.000 yapay zeka uygulama profesyoneli; 50'den fazla üniversitede yapay zekanın müfredata girmesi; 81 ilde okuryazarlık atölyeleri.
altyapı: en az 1 gigavat veri merkezi kurulu gücü, en az 1 eksabayt depolama, 100 terabit/saniye ulusal omurga, yılda 10 teravatsaat düşük karbonlu elektrik alımı ve veri merkezi, bulut, yapay zeka altyapısı için en az 10 milyar dolarlık, özel sektör öncülüğünde yatırım.
veri ve araştırma: ulusal veri kütüphanesinde 2.000'den fazla kamu veri seti (100'den fazlası api ile), 2028'e kadar 10 lisanslama ya da ortak geliştirme anlaşması, yurt dışında 25'ten fazla kurumsal model konuşlandırması, 2030'a kadar 5'ten fazla robotik ihracat ya da ortak geliştirme anlaşması.
finansman: en az 10 milyar tl'lik ulusal yapay zeka araştırma fonu, 15 milyar tl'lik yapay zeka büyüme fonu, seri a/b ve ölçeklenme aşamasında 20'den fazla girişim; ilk 12 ayda kobi'lere 1.000'den fazla yapay zeka kuponu; kamu yatırım programlarında yapay zekaya en az yüzde 2 pay.
bölgeler ve kamu: 2028 sonuna kadar 5'ten fazla yapay zeka büyüme bölgesi ilanı ve en az 3'ünün faal olması, 3 bölgesel mükemmeliyet merkezi, 6 erişim noktası; ilk 12 ayda 10 bakanlıkta 30'dan fazla pilot uygulama, e-devlet'te 5'ten fazla yapay zeka destekli hizmet; finans, sağlık, enerji, mobilite ve telekomünikasyonda düzenleyici deney alanı (sandbox).
toplam beklenen ekonomik değer 1 trilyon tl'nin üzerinde. bunları alt alta yazınca planın en güçlü tarafı ortaya çıkıyor: neredeyse her hedefin bir sayısı ve tarihi var; 12 ay sonra ilk ilerleme raporu, sonra her yıl bir rapor ve kurumların bütçe ve takvimlerini gösteren bir şeffaflık portalı vaat ediliyor. bir plan ancak ölçülebiliyorsa takip edilebilir; bu metin en azından o şartı sağlıyor.
devamını oku →
Garry Kasparov, Rus satranç büyükustası ve eski dünya satranç şampiyonudur. Satranç tarihinin en güçlü oyuncularından biri kabul edilir.
Ayrıca 1997’de IBM’in satranç bilgisayarı deep blueya yenilmesiyle yapay zekâ tarihinde çok önemli bir figür hâline gelmiştir; bu maç, bir bilgisayarın dünya satranç şampiyonunu turnuva koşullarında yenmesi açısından dönüm noktası kabul edilir.
Bülent Tekmen, Türk girişimci ve iş insanıdır. etohum girişim hızlandırma programının kurucu ortaklarından biri olan Tekmen, 2026 Haziran itibarıyla Türk girişimcilik ekosisteminin gelişimine katkı sağlamaya devam etmektedir.
altyapı hedeflerini biraz açayım, çünkü rakamlar ilk bakışta soyut duruyor. plan 2030'a kadar en az 1 gigavat veri merkezi kurulu gücü, 1 eksabayt depolama, 100 terabit/saniye ulusal omurga ve yılda 10 teravatsaat düşük karbonlu elektrik alımı diyor.
1 gigavat ne demek? bugün dünyanın büyük yapay zeka kampüsleri 100 ile 300 megavat bandında; 1 gigavat, bunlardan üç ile on tanesinin toplamı kadar bir güç. tam kapasitede çalışan 1 gigavatlık altyapı yılda yaklaşık 8,8 teravatsaat elektrik çeker; planın 10 teravatsaatlik alım hedefi bu hesabın üstüne soğutma ve yedeklilik payı konmuş gibi görünüyor, yani rakamlar kendi içinde tutarlı. karşılaştırma için: türkiye'nin yıllık elektrik tüketimi kabaca 330 teravatsaat; 10 teravatsaat bunun yüzde 3'ü civarı. uluslararası enerji ajansı'nın hesabına göre dünyadaki veri merkezleri 2024'te 400 teravatsaatin biraz üzerinde tüketti; türkiye'nin hedefi bu küresel pastanın küçük ama görünür bir dilimi.
elektriğin "düşük karbonlu" olması şartı önemli, çünkü veri merkezi yatırımcıları artık yeşil enerji sözleşmesi olmadan gelmiyor. türkiye'nin güneş ve rüzgar kapasitesinin hızlı büyümesi bu açıdan avantaj; veri merkezinin yanına ges ya da res eşleştirmek hem maliyeti düşürür hem yatırımcının karbon raporunu rahatlatır.
asıl darboğaz elektrik değil, çip. yapay zeka kampüsünün maliyetinin büyük kısmı gpu; tedarik zinciri birkaç üreticiye bağlı, teslim süreleri uzun ve gelişmiş çiplerin ihracatı uluslararası kontrollere tabi. planın "özel sektör öncülüğünde 10 milyar dolar" demesi bu yüzden doğru: gpu satın alma, finansman ve işletme deneyimi büyük ölçüde özel sektörde. kamunun rolü enerji, arazi, izin ve omurga tarafında.
100 terabit/saniye omurga ve 1 eksabayt depolama hedefleri daha az konuşuluyor ama girişimler için en somut olanlar bunlar: veri merkezleri arası düşük gecikme ve bol depolama, büyük veri setleriyle çalışan her ekibin doğrudan hissedeceği şey. gigavat manşetlerde kalır; omurga ve depolama günlük işi değiştirir.
son bir not: bu ölçekte altyapı 2030'a kadar tamamlansa bile asıl ölçüt doluluk oranı olacak. boş duran gigavat maliyet, dolu gigavat ekosistem demek. hangi iş yüklerinin (kamu, savunma, sağlık, girişimler, yurt dışı müşteriler) bu kapasiteyi dolduracağı, altyapının kendisinden daha önemli bir soru.
devamını oku →
planın en çok konuşulan maddesi yerli büyük dil modeli. hedef net: oğuz, kıpçak ve karluk dil ailelerini kapsayan bir türkçe model ve 2027 sonuna kadar üretim ortamında çalışan bir türkçe model. sahada üç proje anılıyor: tübitak'ın dil modeli çalışması, t3 vakfı ile baykar'ın iş birliği ve havelsan'ın modeli. bu konuda subjektif ama gerekçeli bir görüş yazacağım.
neden kendi modeli olsun istenir, anlaşılır: kamu verisi yabancı sunucuya gitmesin, türkçe kalitesi ve kültürel bağlam yerli olsun, kritik altyapı dışa bağımlı kalmasın. fransa'nın mistral'i, birleşik arap emirlikleri'nin falcon'u, güney kore ve japonya'nın kendi modelleri aynı kaygıyla doğdu; türkiye'nin de bu yarışta bir kartı olması normal.
zor tarafı da açık: açık ağırlıklı modeller (llama, qwen, mistral, gemma) her birkaç ayda bir sıçrama yapıyor ve türkçeleri giderek düzeliyor. sıfırdan büyük bir model eğitmenin maliyeti yüz milyonlarca dolar ve bitmeyen bir yarış; bugün eğitilen model bir yıl sonra ücretsiz açık modelin gerisinde kalabiliyor. bu yüzden bence akıllı yol sıfırdan model değil, üç şey: birincisi, açık modellerin üzerine türkçe için ince ayar ve sürekli eğitim; ikincisi, herkesin kullanabileceği büyük ve temiz bir türkçe veri seti (planın veri kütüphanesi burada değerli); üçüncüsü, türkçe için bağımsız bir değerlendirme seti, yani hangi model türkçede gerçekten iyi, onu ölçen bir kıyas. üçüncüsü olmadan "yerli model daha iyi" cümlesi bir iddia olarak kalır.
bir de "model" ile "uygulama" ayrımı var. ekonomik değerin büyük kısmı modelin kendisinde değil, modeli sağlıkta, tarımda, üretimde işe koşan uygulamada oluşuyor. planın sektörel model öncelikleri (sağlık, tarım, deprem müdahalesi, enerji, imalat) bu açıdan doğru yerde duruyor. yerli model tartışması gündemi kapladıkça bu uygulama katmanı gölgede kalmasın; on tane kullanılan sağlık uygulaması, bir tane vitrinlik modelden daha fazla değer üretir. planın kendisi de zaten beş katmanlı bir ekosistem tarif ediyor: enerji ve donanım, altyapı, model ve veri, uygulama, artı yetenek, finansman ve düzenleme. model bu beş katmandan yalnızca biri.
devamını oku →
bu planı anlamak için bir öncekine bakmak lazım. türkiye'nin ilk kapsamlı belgesi ulusal yapay zeka stratejisi 2021-2025'ti; cumhurbaşkanlığı dijital dönüşüm ofisi ile sanayi ve teknoloji bakanlığı birlikte hazırlamıştı. vizyonu "müreffeh bir türkiye için çevik ve sürdürülebilir bir yapay zeka ekosistemiyle küresel düzeyde değer üretmek"ti ve altı stratejik önceliği vardı: uzman insan kaynağı yetiştirmek, araştırma ve girişimciliği desteklemek, kaliteli veriye ve teknik altyapıya erişimi genişletmek, sosyoekonomik uyumu hızlandıracak düzenlemeleri yapmak, uluslararası iş birliklerini güçlendirmek ve yapısal ve iş gücü dönüşümünü hızlandırmak. bu altı başlığın altında 119 tedbir sıralanmıştı. 2025 hedefleri de belliydi: yapay zekanın gsyh'ye katkısının yüzde 5'e çıkması, alanda 50.000 kişilik istihdam ve uluslararası endekslerde ilk 20 ülke arasına girmek. 2024'te bu plan 12. kalkınma planı doğrultusunda 2024-2025 eylem planı olarak güncellendi.
2026-2030 planı bir kopuş değil devam olarak sunuluyor; meclis yapay zeka araştırma komisyonunun ve cumhurbaşkanlığı bilim, teknoloji ve yenilik politikaları kurulu'nun belgelerinden beslendiği söyleniyor. iki metni yan yana koyunca farklar şöyle:
birincisi, ağırlık noktası değişti. 2021 belgesi insan kaynağı ve düzenleme ağırlıklıydı; yeni plan hesaplama altyapısını ve enerjiyi merkeze alıyor (1 gigavat, 1 eksabayt, 10 teravatsaat). 2021'de gpu erişimi bir madde bile değildi; bugün ekseni belirleyen unsur.
ikincisi, finansman araçları somutlaştı. eski belge "desteklenecek" diyordu; yenisi 10 milyar tl'lik araştırma fonu ve 15 milyar tl'lik büyüme fonu diye tutar veriyor.
üçüncüsü, yönetişim katmanı eklendi: ulusal yapay zeka kurulu, bakanlık bünyesinde program ofisi, tavsiye niteliğinde ulusal yapay zeka etik kurulu ve herkese açık ilerleme portalı. 2021 belgesinde yönlendirme kurulu vardı ama kamuya açık bir takip mekanizması yoktu.
dördüncüsü, yerli model ve düzenleyici deney alanı gibi 2021'de henüz gündemde olmayan başlıklar girdi; büyük dil modelleri o belgeden sonra yaygınlaştı.
bir önceki dönemin en çok eleştirilen yanı hedeflerin ne kadarına ulaşıldığının bağımsız biçimde ölçülememesiydi. yeni planın en anlamlı yeniliği bence bu: 12 ay sonra ilk rapor ve yıllık takip. ilk raporun içeriği, planın kağıt üstünde mi yoksa sahada mı olduğunu gösterecek.
devamını oku →
Deep Blue, ibm tarafından geliştirilen bir satranç bilgisayarıdır.
En meşhur özelliği, 1997’de dünya satranç şampiyonu garry kasparov’u yenmesidir. Bu olay, yapay zekâ tarihinde önemli bir dönüm noktası kabul edilir.
Ama Deep Blue, bugünkü chatgpt gibi “öğrenen, konuşan, anlayan” bir yapay zekâ değildi. Daha çok:
çok güçlü hesaplama yapan, milyonlarca hamleyi analiz edip en iyi hamleyi seçmeye çalışan bir sistemdi.
Ali Ercan Özgür, Türk sosyal girişimci ve aktivisttir. i̇htiyaç haritası'nın kurucusu olan Özgür, dijital yardımlaşma ve dayanışma platformuyla toplumsal fayda odaklı girişimciliğin Türkiye'deki öncü isimlerindendir.
OpenAI, yapay zekâ alanında çalışan; chatgpt, GPT modelleri, API platformu ve geliştirici araçları gibi ürünler geliştiren bir şirkettir. Şirketin en bilinen ürünü ChatGPT’dir; kullanıcıların soru sormasına, metin üretmesine, analiz yapmasına, kod yazmasına, öğrenmesine ve farklı günlük işlerde yapay zekâdan destek almasına imkân verir.
OpenAI yalnızca bireysel kullanıcılar için değil, geliştiriciler ve şirketler için de yapay zekâ altyapısı sunar. OpenAI API sayesinde yazılımcılar, OpenAI modellerini kendi uygulamalarına, web sitelerine, iş süreçlerine veya dijital ürünlerine entegre edebilir. Bu yönüyle OpenAI hem son kullanıcıya yönelik bir yapay zekâ asistanı sunar hem de işletmelerin kendi yapay zekâ çözümlerini geliştirmesine yardımcı olur.
devamını oku →
Toivo Männik, Estonyalı girişimci ve yatırımcıdır. 212 girişim sermayesi fonunun kurucu ortaklarından olan Männik, 2026 Haziran itibarıyla Türkiye ve bölgedeki teknoloji girişimlerine yatırım yapmaya devam etmektedir.
Long tail keyword, üç dört ya da daha fazla kelimeden oluşan, çok spesifik arama ifadesidir. Mesela "ayakkabı" kısa bir anahtar kelimedir, "kadın için su geçirmez yürüyüş ayakkabısı 38 numara" ise long tail'dir. Bu tür aramaları daha az kişi yapar ama yapan kişi ne istediğini bilir, o yüzden satın almaya ya da aradığını bulmaya daha yakındır. Rekabet de düşük olduğu için küçük siteler bu ifadelerde Google'da üst sıralara çok daha kolay çıkar.
Delusional self-belief, henüz ortada fol yok yumurta yokken, "Ben bu işi dünya çapında yapacağım" diye gezmenizi sağlayan o tatlı, çılgın ve rasyonel olmayan iç sestir. Çevrenizdeki herkes "Biraz gerçekçi ol, mantıklı bir işe gir" diyerek sizi dünyanıza geri çağırmaya çalışırken, sizin kendi vizyonunuza körü körüne, adeta kutsal bir misyonmuş gibi bağlanmanız durumudur. Klinik bir sanrıdan ziyade, girişimcilik ve kişisel gelişimin o hafif "delilik" barındıran yakıtıdır; mantığın bittiği yerde başlar.
Bu kafa yapısının sırrı, başarının kanıtını dışarıda değil, tamamen içeride aramasıdır. Steve Jobs’ın garajda bilgisayar üretirken dünyayı değiştireceğine inanması ya da bir boksörün ringe çıkmadan önce kendini şampiyon ilan etmesi tam olarak budur. Eğer arkasını yoğun bir çalışma, bitmek bilmeyen bir inat ve eylemle doldurmazsanız adınız sadece "boş konuşan bir hayalperest" olarak kalır; ancak o delice inancın peşinden gidip dünyayı değiştirebilirseniz, tarih sizi bir sonraki "dahi" olarak yazar.
devamını oku →
Belirli kazanç ya da işlemlerin vergiden istisna tutulduğunu resmen kanıtlayan, vergi dairesince düzenlenen belge. Tek bir belge değil bir belge ailesidir; hangi vergiden ve hangi kanun maddesinden istisna sağlandığına göre türü değişir. En bilinen üçü: ihracat ve uluslararası taşımacılık gibi işlemlerdeki KDV istisnası, yatırım teşvik belgesi kapsamındaki makine ve teçhizat alımlarına tanınan KDV istisnası ve içerik üreticilerini ilgilendiren Gelir Vergisi Kanunu mükerrer 20/B istisnası.
Girişimci ve içerik üreticisi için asıl hikâye 20/B tarafındadır. YouTube, Instagram ya da TikTok üzerinden gelir elde eden, mobil uygulama geliştiren veya internetten eğitim içeriği satan kişi, bu belgeyi aldığında yıllık belirli bir tutara kadar olan kazançları için gelir vergisi beyannamesi vermez. İşleyiş şöyle kurulur: Türkiye'deki bir bankada bu işe özel hesap açılır, tüm kazançlar yalnızca o hesaba tahsil edilir ve banka, hesaba yatan tutardan yüzde 15 stopaj keserek vergiyi kaynağında öder. Yıllık üst sınır her yıl yeniden belirlenir; sınırı aşan kazançlarda istisna bütünüyle kaybedilir ve normal beyan düzenine geçilir.
Başvuru için fiziki vergi dairesine gitmek şart değildir: Dijital Vergi Dairesi ya da e-Devlet üzerinden yapılan interaktif başvuruyla belge çoğu durumda birkaç iş günü içinde düzenlenir ve faaliyet sürdükçe geçerli kalır. Elden takip edilecek kritik ayrıntılar da vardır: banka hesabı açıldıktan sonra kısa süre içinde hesap bilgilerinin vergi dairesine bildirilmesi gerekir; elden ya da başka kanaldan tahsil edilen gelir istisna dışında kalır.
KDV tarafında ise belge, faturayı KDV'siz kesebilmenin dayanağıdır: faturada vergi hesaplanmaz ve istisnanın hangi kanun maddesine dayandığı faturaya şerh düşülür. Satıcı açısından altın kural, alıcıya ait istisna belgesinin geçerliliğini görmeden KDV'siz fatura kesmemektir; belgesiz ya da geçersiz belgeye dayanan istisna faturası cezalı tarhiyatla geri döner.
Kısacası istisna belgesi bir vergi avantajının kendisi değil, o avantajı kullanabilmenin anahtarıdır. Hangi türüne girdiğin faaliyetine bağlıdır; sınırlar ve tutarlar güncellendiği için son adımda mutlaka mali müşavirle yürümek gerekir. Şirket kurmadan içerik geliriyle başlayanlar için genç girişimci desteği ile birlikte düşünülmesi gereken ilk mevzuat başlıklarından biridir.
devamını oku →
ChatGPT, OpenAI tarafından geliştirilen, kullanıcılarla doğal dilde yazılı veya sesli şekilde etkileşim kurabilen yapay zekâ tabanlı sohbet asistanıdır. Günlük işlerde yazma, araştırma, öğrenme, kodlama, analiz, planlama ve fikir üretme gibi alanlarda yardımcı olur.
ChatGPT, openai tarafından geliştirilen yapay zekâ destekli bir sohbet ve üretkenlik aracıdır. Kullanıcılar ChatGPT’ye soru sorabilir, metin yazdırabilir, fikir geliştirebilir, uzun içerikleri özetletebilir, kod yazdırabilir, görsel veya dosya analizi yaptırabilir. Doğal dilde çalıştığı için teknik bilgi gerektirmeden, insanla konuşur gibi kullanılabilir.
Ürün olarak ChatGPT’nin temel amacı, insanların bilgiye ulaşmasını, düşünmesini, üretmesini ve problem çözmesini kolaylaştırmaktır. Eğitimden iş hayatına, girişimcilikten yazılıma, içerik üretiminden kişisel planlamaya kadar çok farklı alanlarda kullanılabilir. Kullanıcı verdiği talimatı detaylandırdıkça ChatGPT daha bağlama uygun cevaplar üretir.
ChatGPT, klasik arama motorlarından farklı olarak yalnızca bağlantı listelemek yerine, kullanıcının ihtiyacına göre açıklama, taslak, analiz, öneri veya çözüm üretir. Bu yönüyle hem bireysel kullanıcılar hem de ekipler için bir dijital asistan, üretkenlik aracı ve yapay zekâ destekli çalışma ortamı olarak konumlanır.
devamını oku →
Serkan Ünsal, Türk girişimci ve yatırımcıdır. Girişimcilik ekosistemindeki aktif rolü ve teknoloji yatırımlarıyla tanınan Ünsal, 2026 Haziran itibarıyla Türk startup ekosisteminin önemli isimlerinden biridir.
Arya Women Investment Platform, Türkiye'de kadın girişimcileri desteklemek amacıyla kurulan bir yatırım platformudur. 2026 Haziran itibarıyla, kadın girişimcilerin finansmana erişimini kolaylaştıran Arya, Türk girişimcilik ekosisteminde toplumsal cinsiyet eşitliğine katkı sağlamaktadır.
Halil Aksu, Digitopia'nın kurucu ortağı ve eş CEO'su olarak dijital dönüşüm, inovasyon yönetimi ve yapay zekâ stratejisi alanlarında çalışan bir isimdir. SAP ve Gartner geçmişiyle kurumsal teknoloji perspektifini girişimcilik ve danışmanlıkla birleştirir. Türkiye'de özellikle şirketlerin dijital olgunluk, inovasyon kapasitesi ve geleceğe hazırlık konularında düşünmesini sağlayan içerik, konuşma ve danışmanlık çalışmalarıyla tanınır.
@noway
· 17 gün önce
@inovanadolu
@faruktuna
@titus