Kullanıcıya tam çalışan bir ürün gösterip arka planda işi gizlice insanla yürütme test yöntemi; adı perde arkasındaki büyücüden gelir. Klasik hikayesi ibm'in konuşma tanıma deneyidir: kullanıcı bilgisayara dikte eder, yan odada bir daktilograf yazar. Girişimcilikteki değeri pahalı teknolojiyi kurmadan talebi ölçmesidir: yapay zeka danışman uygulamasının ilk yüz cevabını uzman yazar, otomasyon ancak talep kanıtlanınca kurulur; zappos'un kurucusunun ayakkabıları mağazadan alıp postalaması da aynı ailedendir. mvp ailesinin en kurnaz üyesi sayılır. İki disiplini vardır: birim maliyeti bilerek zarar edilen bu dönemin süresi sınırlı tutulur ve öğrenme bitince ya otomasyona geçilir ya da fikir gömülür; perde arkası sonsuza dek insanla dönen ürün, iş modeli değil kostümlü operasyondur.

Ana organizasyonun kurallarından muaf tutulan, küçük ve gizli geliştirme ekibi; adı Lockheed'in 1943'te u2 ve sr71 gibi uçakları olağanüstü hızla geliştiren efsanevi biriminden gelir. Reçetesi Kelly Johnson'ın kurallarına dayanır: küçük ekip, tek yetkili lider, minimum rapor, maksimum özerklik. Kurumsal dünyada radikal projeleri bürokrasiden kaçırmanın klasik yolu oldu; ibm'in ilk pc'si de böyle bir ekipten çıktı. Gölgesi de vardır: gizlilik ana organizasyonla bağı koparırsa, doğan ürün şirkete geri aşılanamaz ve dışarıda kalır. Modern inovasyon laboratuvarı kurgularının çoğu, bu modelin devir mekanizması eklenmiş halidir.

Garry Kasparov, Rus satranç büyükustası ve eski dünya satranç şampiyonudur. Satranç tarihinin en güçlü oyuncularından biri kabul edilir.

Ayrıca 1997’de IBM’in satranç bilgisayarı deep blueya yenilmesiyle yapay zekâ tarihinde çok önemli bir figür hâline gelmiştir; bu maç, bir bilgisayarın dünya satranç şampiyonunu turnuva koşullarında yenmesi açısından dönüm noktası kabul edilir.

Deep Blue, ibm tarafından geliştirilen bir satranç bilgisayarıdır.

En meşhur özelliği, 1997’de dünya satranç şampiyonu garry kasparov’u yenmesidir. Bu olay, yapay zekâ tarihinde önemli bir dönüm noktası kabul edilir.

Ama Deep Blue, bugünkü chatgpt gibi “öğrenen, konuşan, anlayan” bir yapay zekâ değildi. Daha çok:

çok güçlü hesaplama yapan, milyonlarca hamleyi analiz edip en iyi hamleyi seçmeye çalışan bir sistemdi.

1866-1967 yılları arasındaki dönemi ifade eden, analog uygulamalardan dijital uygulamalara geçiş sürecini kapsayan ve FinTek 1.0 olarak adlandırılan bu dönemde, I. Dünya Savaşı’na kadar telgraf, demiryolları, kanallar, transatlantik telgraf kablosu gibi araçlar ile finansal bilgiler, işlemler ve ödemelerin hızlı bir şekilde gerçekleşmesini sağlayacak olan finansal bağlantıların temelleri atılmıştır. Özellikle telgraf kullanımının başlaması ve transatlantik telgraf kablosunun döşenmesi finansal küreselleşme sürecinin alt yapısını oluşturmuştur. Savaş zamanı ortaya çıkan teknolojik gelişmeler ise iletişim ve bilgi teknolojilerinin hızla ilerlemesini sağlamıştır. Bu dönemde FinTek gelişiminin bir sonraki aşamasına temel oluşturacak olan kredi kartı uygulamaları başlamış ve IBM gibi teknoloji şirketleri ortaya çıkmıştır.

Başka bir kaynağa göre, 2000-2010 yıllarını kapsayan bu dönemde, ilk jenerasyon olarak değerlendirilebilecek FinTek’ler bir start-up dalgasıyla ortaya çıkmıştır. Renewers, Wrappers, Replacers ve Reformers olarak gruplanan bu start-up’ların bazıları bankaların mevcut sistemlerini iyileştirme konusunda çalışırken, bazıları da bankaların yerini alma amacıyla hareket etmişlerdir. Burada “Renewers” olarak adlandırılan FinTek start-up’ları mevcut banka hizmetlerine daha fazla erişim imkânı sunmuşlardır. Bunların hedef müşterileri bankalar olmuştur. “Wrappers” grubunda yer alan FinTek start-up’ları, Renewers grubuna benzemekte, ancak bankalar ile birlikte çalışmak yerine onlara karşı çalışmayı tercih etmişlerdir. “Replacers” olarak adlandırılan start-up’lar, bankaların yerini almayı hedeflemişlerdir. “Reformers” grubunda yer alan FinTek start-up’ları ise, yeni pazarları hedef almışlar ve bankacılık sektörü ile rekabet etmemişlerdir. Bu şirketler, bankacılık sistemini sarsmaya başlayan start-up’ların ilk jenerasyonunu oluşturmaktadır. Ancak bu dönemde söz konusu şirketler ya sistem tarafından absorbe edilmiş ya da sistemin dışında hareket etmek zorunda kalmışlardır.