mustafa mertcan, türkiye’de teknoloji, robotik simülasyon ve eğlence endüstrisi denince adı anılması gereken girişimcilerden biridir. kamuoyunda bir dönem masterchef yarışmacısı güzide mertcan’ın eşi olarak daha geniş kitlelerce tanınmış olsa da, asıl hikâyesi dof robotics üzerinden okunmalıdır. 1981 kastamonu/pınarbaşı doğumlu olduğu ve 2006’da zonguldak karaelmas üniversitesi teknik eğitim fakültesi’nden mezun olduğu aktarılır.

mertcan’ın kariyerindeki kırılma noktası, üniversite yıllarında simülatörlere duyduğu ilgiyi ticari bir fikre dönüştürmesiyle başlar. dof robotics’in resmi biyografisine göre 2006’da simülatörlerle girişimcilik yolculuğuna başlamış, 2009’da ilk simülatörünü piyasaya sürmüş ve şirketini uluslararası pazarlara taşımıştır. bugün dof robotics, 60 ülkede yüzlerce kurulum gerçekleştiren; ticaret hacminin büyük kısmını ihracattan sağlayan bir teknoloji şirketi olarak konumlanmaktadır. şirketin ihracatının toplam ticaret hacmindeki payının %95 olduğu ve ABD ile Asya pazarlarında güçlü paylara sahip olduğu belirtilmektedir.

onu ilginç yapan şey, klasik anlamda “sanayici” ya da “teknoloji girişimcisi” kalıbına tam sığmamasıdır. bir yandan robotik simülatör, sanal gerçeklik, tema park teknolojileri ve deneyim tasarımı gibi alanlarda ürün geliştiren bir şirketin kurucusudur; diğer yandan yaptığı iş, eğlence parkları, sinema evrenleri, fuarlar, deneyim merkezleri ve yeni nesil ziyaretçi teknolojileriyle kesişir. yani üretim tarafı mühendisliktir ama çıktısı çoğu zaman “deneyim”dir. bu yüzden dof robotics hikâyesi yalnızca makine ya da yazılım hikâyesi değil; türkiye’den çıkan bir deneyim teknolojisi markasının globalleşme hikâyesi olarak da okunabilir.

dof robotics’in Marvel ve Universal Studios gibi global markalarla iş birliklerinden, IAAPA ve CES gibi uluslararası fuar/ödül ekosistemlerinde aldığı ödüllerden söz edilmektedir. linkedin profilinde de IAAPA Brass Ring, CES Innovation Awards, Deloitte Technology Fast 50 gibi başlıklar öne çıkar. Bu detaylar, Mustafa Mertcan’ın hikâyesini “yerel bir girişimci başarılı oldu” çizgisinden çıkarıp, Türkiye’den global eğlence teknolojisi ihraç eden bir aktör başlığına taşır.

Mertcan’ın kamuya dönük profili son yıllarda yalnızca şirket yöneticiliğiyle sınırlı değildir. NTV’de yayınlanan “Dijital Beyin” adlı yapay zekâ programında düzenli olarak yer aldığı; programda yapay zekâ, teknoloji, sektör dönüşümü ve dijitalleşme başlıklarını ele aldığı görülür. Bu yönüyle onu sadece üretim yapan bir girişimci değil, aynı zamanda teknolojinin toplumsal ve ekonomik etkileri üzerine konuşan bir medya figürü olarak da değerlendirmek mümkün.

sivil toplum ve iş diplomasisi tarafında da aktif bir profili vardır. dof robotics’in resmi sayfasında TEPEA’nın, yani Tüm Eğlence Park Etkinlik ve Atraksiyon Derneği’nin kurucu başkanı olduğu ve yüksek istişare kurulu üyeliği yaptığı belirtilir. ayrıca DEİK Türkiye-Portekiz İş Konseyi’nde Türkiye tarafı başkanı olarak görünmektedir. Bu da Mertcan’ın yalnızca kendi şirketi üzerinden değil, sektör temsilciliği ve uluslararası ticari ilişkiler üzerinden de pozisyon aldığını gösterir.

hakkında popüler kültürdeki ilk algı “güzide mertcan’ın eşi” ya da “zengin iş insanı” seviyesinde kalabiliyor; fakat bu eksik bir okuma olur. çünkü Mustafa Mertcan’ın esas karşılığı, Türkiye’den çıkan teknoloji odaklı bir şirketi niş ama küresel bir pazara taşıyan girişimci profilidir. eğlence parkı teknolojileri gibi Türkiye’de çok konuşulmayan bir alanda üretim yapması, bu üretimi ihracata dönüştürmesi ve bunu robotik, VR, simülasyon ve deneyim ekonomisiyle birleştirmesi onu farklılaştırıyor.

özetle mustafa mertcan; dof robotics’in kurucusu ve yönetim kurulu başkanı, robotik simülasyon ve deneyim teknolojileri alanında çalışan bir girişimci, teknoloji ihracatçısı, iş dünyası temsilcisi ve medya yüzüdür. türkiye’de genelde yazılım girişimleri, savunma sanayi ya da e-ticaret konuşulurken; onun hikâyesi daha niş bir yerden, “eğlence teknolojisi ve robotik deneyim ihracatı” başlığından ilerler. bu nedenle adı, yalnızca magazinel bağlamda değil, Türkiye’nin teknoloji ihracatı ve yaratıcı endüstrilerde globalleşme denemeleri bağlamında da okunmalıdır.

deloitte türkiye'de danışman.

Pozitron Türkiye’nin en hızlı büyüyen mobil yazılım şirketidir. 2000 yılında Istanbul’da kurulan şirket, 2006 yılından itibaren mobil teknolojilere odaklanmıştır. Türkiye’nin ve dünyanın önde gelen firmalarını mobil kanala taşıyan Pozitron günümüzde mobil bankacılık ve ödeme sistemleri başta olmak üzere m-ticaret, güvenlik ve mobil saha satış çözümleri alanlarında faaliyet göstermektedir. 2013 itibariyle Türkiye dışında ABD, Almanya, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri başta olmak üzere tam 12 farklı ülkeye mobil yazılım ürünleri ihraç eden Pozitron, mobil sektördeki başarısını Deloitte Fast 500, Harvard Business School ve Red Herring 100 Europe gibi uluslararası kuruluşlardan aldığı ödüllerle de tescillemiştir. Bugüne kadar Türkiye İş Bankası, eBay Global, Yapı Kredi Bankası, Bayer ve GlaxoSmithKline gibi dev firmaları mobile taşıyan Pozitron, monitise tarafından 100 Milyon değerinde satın alınmıştır. ^[1]endeavor

TÜSİAD tarafından e-ticaretin önemine ve potansiyeline dair ilk rapor çalışması 2014 yılında açıklanmıştır. Bu raporun ardından, 2017 yılında TÜSİAD tarafından yayımlanan "Dijitalleşen Dünyada Ekonominin İtici Gücü: E-Ticaret" raporu perakendeye odaklanarak e-ticaretin gelişimi için desteklenmesi gereken noktalarda tespitler ortaya koymuş ve e-ihracatın artan önemine değinerek gelişim alanlarına dikkat çekmiştir.

TÜSİAD ve Deloitte Digital tarafından hazırlanan bu üçüncü raporda ise e-ticarete B2C perakende odaklı bakmanın yanı sıra, B2B, e-ihracat, dijital doğan hizmetlerdeki gelişmeler de incelenmektedir. Raporda, 2017-2018 dönemindeki küresel ve yerel e-ticaret pazar gelişmeleri lojistik, ödeme hizmetleri ve regülasyonlar gibi faktörler çerçevesinde değerlendirilmektedir. Ayrıca aşağıdaki başlıklarda yer alan özel konu incelemeleri de rapor içinde okuyucunun dikkatine sunulmaktadır:

• Dijital doğan hizmetler
• Sınır ötesi e-ticaret
• B2B e-ticaret modelleri, B2C'den farkları • Sosyal medya e-ticaret işlemleri
• KOBİ'lerin dijital okuryazarlık seviyesi
• Türkiye'de B2B e-ticaret
Raporun sonunda ise, güncel iki konuda yapılan analiz ile mevcut durum ve pazarın gelişimi üzerine değerlendirmeler sunulmaktadır:
• E-perakende omni-channel durum değerlendirmesi • E-ihracatın gelişimi ve yol haritası

www.tubisad.org.tr/tr/images/pdf/dd-tusiad-eticaret-raporu-2019.pdf

deloitte digital’in Dijital Çözümler Direktörü.