dairesel finansman

bir şirketin müşterisine yatırım yapması, o müşterinin de aldığı parayla yine ondan ürün satın alması durumu. kağıt üstünde iki taraf da büyüyor görünür ama dışarıdan gelen taze talep aslında yoktur; para çemberin içinde döner.

2026'da bu kavram yapay zeka altyapı tartışmasının merkezine oturdu. nvidia, openai, oracle ve coreweave arasındaki iç içe geçmiş taahhütler — satıcının müşterisinde hisse alması, 'al ya da öde' (take-or-pay) işlem gücü sözleşmeleri, borçla finanse edilen gpu alımları — eleştirmenlere göre talep sinyalini gerçek piyasadan kopardı.

riski şurada: bu yapı çalışırken herkes büyüyor görünür, ancak zincirin bir halkası ödeme yapamaz hale geldiğinde etki tek bir şirketle sınırlı kalmaz, tüm çembere yayılır. yapay zeka balonu tartışmasında 'sistemik risk' vurgusunun kaynağı tam olarak budur.

not: dairesel finansman her zaman kötü niyetli ya da yasa dışı değildir — erken aşama teknolojilerde stratejik yatırım yaygın bir pratiktir. sorun, ölçek büyüdüğünde bunun bilanço üzerinde gerçek talep gibi görünmesi ve yatırımcının bunu ayırt edememesidir.