girişimci olarak ilginç tarafı, türkiye'de düzenlemesi olmayan bir alanda iş kurmuş olması. 2018'de elektrikli scooter'ın hukuki statüsü belirsizdi; kaldırıma mı yola mı ait, ehliyet gerekir mi, belediye izni var mı, hiçbiri net değildi. martı önce araçları sokağa koydu, sonra kuralların yazılmasında masaya oturdu. 2021'de çıkan elektrikli scooter yönetmeliği büyük ölçüde bu sürecin sonucu.
aynı şeyi 2022'de martı tag ile yolcu taşımada tekrarladı; bu sefer çok daha sert bir alanda, taksi esnafı ve düzenleyici kurumlarla uzun süren bir mücadele oldu ve hâlâ bitmiş sayılmaz. "önce yap, sonra düzenleme gelsin" yaklaşımı uber'in dünyada yaptığının yerli versiyonu; hayranı da eleştireni de bol.
girişimciler için ders: düzenlenmemiş alan büyük fırsat ama büyük hukuki risk demek. sermaye ve avukat gücü olmadan bu oyunu oynamak zor; öktem'in arkasında erken dönemde ciddi yatırımcılar vardı. bir de sunum becerisi: mikromobiliteyi "scooter kiralama" değil "şehir içi ulaşım altyapısı" olarak anlatması, hem yatırımcıya hem kamuoyuna hikayeyi farklı yerden kurdu.
başarı hikayesinin şüpheci okuması da yapılmalı. spac ile halka arz 2021 modasıydı ve o modayla açılan şirketlerin büyük çoğunluğu gibi martı'nın hissesi de işlem görmeye başladıktan sonra ciddi değer kaybetti. halka açılmak bir dönüm noktası ama tek başına başarı ölçüsü değil; hisse fiyatının nereden nereye geldiğine bakmadan "nyse'ye giren ilk türk şirketi" cümlesini alkışlamak eksik kalıyor.
ikinci nokta birim ekonomisi. paylaşımlı scooter dünyanın hiçbir yerinde kolay kâr eden bir iş olmadı; araç ömrü kısa, vandalizm ve bakım maliyeti yüksek, kış ayları ölü sezon. bird ve lime gibi öncüler bunu acı şekilde öğrendi. martı'nın tag'e (yolcu taşıma) kayması, tam da scooter işinin tek başına yeterli olmadığının kabulü gibi okunabilir.
yine de hakkını teslim etmek lazım: türkiye'den çıkıp amerikan borsasında işlem gören teknoloji şirketi sayısı bir elin parmaklarını geçmiyor ve 27 yaşında bunu yapmak az iş değil. eleştiri, kişinin değil, "halka arz eşittir başarı" anlatısının eleştirisi.