önce neden denediğimizi anlatayım. bizim köyde de herkes gibi gübreyi bayiden veresiye alırdık, para hasattan sonra ödenirdi. sorun şu ki defterdeki tutarın nasıl büyüdüğünü kimse tam bilmezdi, bayi de sıkıştığı yıl hem fiyatı hem vadeyi kendi lehine değiştirirdi. ilçedeki bayi tarfin ile çalışmaya başlayınca babamı ikna etmem biraz sürdü, uygulamaya güvenmiyordu. işlemi bayide birlikte yaptık, telefondaki mobil uygulama ile hangi satış noktasında ne fiyat var önceden baktık, sonra alımı tamamladık. ödeme hasat sonrasına kaldı, yani kasımda alınan gübrenin parasını yazın, ürün satıldıktan sonra ödedik.
beğendiğim taraflar şunlar oldu. birincisi ödenecek toplam tutarı en başta net gördük, defter usulündeki sürpriz yoktu. ikincisi uygulamada fiyat karşılaştırabilmek bayiyle konuşurken elimizi güçlendirdi. üçüncüsü babamın kayıtlı bir ödeme geçmişi oluştu, bu da bankayla konuşurken ileride işimize yarayacak gibi duruyor. süreç sandığımızdan hızlı ilerledi ama bunu her bölge ve her bayi için genelleyemem.
dikkat edilmesi gerekenler de var. bu bir finansman, yani bedava değil; vade boyunca bir maliyeti var ve bunu peşin fiyatla kıyaslayarak karar vermek gerekiyor. vadeyi hasat takviminize göre doğru seçin, ürünü satamadan ödeme günü gelirse sıkışırsınız. kuraklık ya da fiyat düşüşü olan bir yılda da ödeme yükümlülüğü aynen duruyor, o yüzden ihtiyaçtan fazlasını almak cazip gelse de mantıklı değil. bir de her şey bayi üzerinden döndüğü için bayinin işi bilmesi çok fark ediyor.
toplamda bizim gibi küçük bir aile işletmesi için veresiye defterinin daha şeffaf ve kayıtlı hali gibi oldu. beşte dört veririm, bir puanı kırmamın sebebi babam gibi teknolojiye mesafeli üreticilerin ilk adımda hâlâ birinin yardımına ihtiyaç duyması. konunun genel çerçevesini merak eden tarım girdisi finansmanı başlığına bakabilir.


@amokachi