@selinpolat
· 6 saat önce
iki sürücü tek şeritli bir yolda birbirine doğru gaza basıyor. kim önce direksiyonu kırarsa 'korkak tavuk' ilan ediliyor, ikisi de kırmazsa çarpışıyorlar. adını 1950'lerin ABD'sindeki gençlik kültüründen alan bu oyun, oyun teorisinde geri adım atmanın küçük bir kayıp, kimsenin geri adım atmamasının ise felaket olduğu durumları temsil eder. biyolojide aynı yapı john maynard smith ve george price'ın 1973'te hayvanlar arasındaki çatışmaları incelerken kullandığı şahin güvercin oyunu olarak bilinir.
sayılarla görelim. ikisi de direksiyonu kırarsa kimse bir şey kaybetmez, ikisine de 0. biri kırar diğeri devam ederse kıran 1 kaybeder, devam eden 1 kazanır. ikisi de devam ederse ikisi de 10 kaybeder. burada baskın strateji yoktur; karşınızdaki kıracaksa devam etmek, devam edecekse kırmak sizin için daha iyidir. bu yüzden iki saf nash dengesi vardır ve ikisinde de oyunculardan biri geri adım atar. bir de karma strateji dengesi vardır; bu sayılarla her oyuncu yüzde 90 ihtimalle direksiyonu kırar ve çarpışma ihtimali yüzde 1'e iner. küçük görünür, ama oyun yeterince sık oynanırsa o yüzde 1 bir gün gerçekleşir. mahkum ikileminden farkı da burada; orada sertlik her durumda daha kârlıdır, burada en kötü sonuç karşılıklı sertliktir.
oyunun asıl dersi taahhütle ilgilidir. sürücülerden biri direksiyonunu söküp camdan atar ve bunu karşı tarafa gösterirse, diğerinin tek akıllıca hamlesi kırmak olur. literatürde sıkça anılan bu örnek, seçeneklerini bilerek daraltmanın pazarlıkta güç kazandırabileceğini anlatır. ama bu yalnızca taahhüt gerçekten bir inandırıcı taahhüt ise ve karşı taraf onu görüyorsa işe yarar; iki taraf da aynı anda direksiyonunu atarsa sonuç en kötüsüdür. yönetimlerin 'son kuruşa kadar savaşırız' türü açıklamaları da çoğu zaman karşı tarafı direksiyon kırmaya ikna etme çabasıdır.
iş dünyasında en tanıdık hali fiyat savaşıdır. iki market zinciri aynı semtte birbirinin fiyatının altına iner; ikisi de sürdürürse ikisi de zarar eder, biri çekilirse diğeri pazarı alır. 2010'larda paylaşımlı yolculuk şirketlerinin sübvansiyon yarışları bunun büyük ölçekli örneğiydi; uber, çin'de didi ile yıllarca para yaktıktan sonra 2016'da çin operasyonunu didi ile birleştirip pazardan çekildi. küçük ölçekte de aynısı olur. antalya'da dükkânımın iki kapı ötesine benzer hediyelikler satan biri açıldığında ilk refleksim fiyat kırmaktı. birkaç hafta sonra ikimizin de sezonu zararına geçireceğini görüp ürün yelpazemizi ayırdık, o da el yapımı seramiğe kaydı. aynı küçük pazara iki girişimin aynı anda girmesi ya da iki tedarikçinin büyük bir müşteri için vadeleri uzatma yarışı da tavuk oyununa benzer.
sık yapılan hata tavuk oyununu cesaret testi sanmak. aslında bilgi ve inandırıcılık oyunudur; kazanan çoğu zaman en cesur olan değil, geri adım atamayacağını en iyi gösteren taraftır. geyik avı ile de karıştırılmamalı; orada iki taraf aynı sonucu ister ve sorun güvendir, burada iki taraf karşıt sonuçları ister ve sorun kimin çekileceğidir. sürekli fiyat kırma yarışının teknik çerçevesi için bertrand rekabeti başlığına da bakılabilir.
sayılarla görelim. ikisi de direksiyonu kırarsa kimse bir şey kaybetmez, ikisine de 0. biri kırar diğeri devam ederse kıran 1 kaybeder, devam eden 1 kazanır. ikisi de devam ederse ikisi de 10 kaybeder. burada baskın strateji yoktur; karşınızdaki kıracaksa devam etmek, devam edecekse kırmak sizin için daha iyidir. bu yüzden iki saf nash dengesi vardır ve ikisinde de oyunculardan biri geri adım atar. bir de karma strateji dengesi vardır; bu sayılarla her oyuncu yüzde 90 ihtimalle direksiyonu kırar ve çarpışma ihtimali yüzde 1'e iner. küçük görünür, ama oyun yeterince sık oynanırsa o yüzde 1 bir gün gerçekleşir. mahkum ikileminden farkı da burada; orada sertlik her durumda daha kârlıdır, burada en kötü sonuç karşılıklı sertliktir.
oyunun asıl dersi taahhütle ilgilidir. sürücülerden biri direksiyonunu söküp camdan atar ve bunu karşı tarafa gösterirse, diğerinin tek akıllıca hamlesi kırmak olur. literatürde sıkça anılan bu örnek, seçeneklerini bilerek daraltmanın pazarlıkta güç kazandırabileceğini anlatır. ama bu yalnızca taahhüt gerçekten bir inandırıcı taahhüt ise ve karşı taraf onu görüyorsa işe yarar; iki taraf da aynı anda direksiyonunu atarsa sonuç en kötüsüdür. yönetimlerin 'son kuruşa kadar savaşırız' türü açıklamaları da çoğu zaman karşı tarafı direksiyon kırmaya ikna etme çabasıdır.
iş dünyasında en tanıdık hali fiyat savaşıdır. iki market zinciri aynı semtte birbirinin fiyatının altına iner; ikisi de sürdürürse ikisi de zarar eder, biri çekilirse diğeri pazarı alır. 2010'larda paylaşımlı yolculuk şirketlerinin sübvansiyon yarışları bunun büyük ölçekli örneğiydi; uber, çin'de didi ile yıllarca para yaktıktan sonra 2016'da çin operasyonunu didi ile birleştirip pazardan çekildi. küçük ölçekte de aynısı olur. antalya'da dükkânımın iki kapı ötesine benzer hediyelikler satan biri açıldığında ilk refleksim fiyat kırmaktı. birkaç hafta sonra ikimizin de sezonu zararına geçireceğini görüp ürün yelpazemizi ayırdık, o da el yapımı seramiğe kaydı. aynı küçük pazara iki girişimin aynı anda girmesi ya da iki tedarikçinin büyük bir müşteri için vadeleri uzatma yarışı da tavuk oyununa benzer.
sık yapılan hata tavuk oyununu cesaret testi sanmak. aslında bilgi ve inandırıcılık oyunudur; kazanan çoğu zaman en cesur olan değil, geri adım atamayacağını en iyi gösteren taraftır. geyik avı ile de karıştırılmamalı; orada iki taraf aynı sonucu ister ve sorun güvendir, burada iki taraf karşıt sonuçları ister ve sorun kimin çekileceğidir. sürekli fiyat kırma yarışının teknik çerçevesi için bertrand rekabeti başlığına da bakılabilir.