@turkishpowerElektrik Motorlarındaki Gizli Kapasite: Frekans Sürücüleri Şebekede Gigavatlarca Yer Açabilir mi?
Canary Media'da 5 Ekim'de çıkan bir haber, sanayide yıllardır bildiğimiz ama hakkını vermediğimiz bir cihazı yeniden gündeme taşıyor: değişken frekanslı sürücüler, sahada çoğunlukla frekans invertörü ya da hız kontrol cihazı dediğimiz şey. Habere göre ABD'de fabrika ve binalarda fan, pompa ve kompresör çeviren yaklaşık 50 milyon elektrik motoru var ve bunlar ülkenin toplam elektrik talebinin neredeyse üçte birini tüketiyor. Bu motorların çoğu, yaptığı işin gerektirdiğinden çok daha fazla enerji harcıyor.
Mantık basit. Sürücü, sensörlerden gelen bilgiye göre motorun devrini anlık talebe göre ayarlıyor, motor sürekli tam güçte dönmüyor. Bir ofis binasında akşam saatlerinde damperler ve vanalar hava akışını kısıyor ama fanlar yine tam güçte çalışıyor; sürücü varsa fan yavaşlıyor. Benzeşim yasasına göre devri yüzde 2 düşürmek enerji kullanımını yüzde 8 azaltabiliyor. ACEEE'den Neal Elliott, sürücülerin bir motorun tüketimini kabaca yüzde 40 ile 60 arasında düşürebileceğini tahmin ediyor. Örnek olarak Toyota'nın 2015'te Kentucky'deki Georgetown fabrikasında 200'den fazla iklimlendirme motoruna sürücü taktığı 1,25 milyon dolarlık pilot veriliyor; şirket yılda 700 bin doları aşan tasarruf bildirmiş.
Peki neden herkes takmıyor? 2021 tarihli bir Lawrence Berkeley raporuna göre sanayi motor sistemlerinin yüzde 16'sında, ticari binalardaki motorların ise yalnızca yüzde 4'ünde sürücü var. Sonradan takmak zahmetli görülüyor, yönetmelikler zorunlu tutmuyor, yatırımcı da ilk maliyete bakıyor. NEMA şimdi üreticiler ve elektrik şirketleriyle sahadan gerçek tasarruf verisi toplayan bir pilot yürütüyor. ABB'den Kirk Anderson ise mevcut motorlara sürücü eklemenin yeni santral kurmadan beş yıllık veri merkezi büyümesini karşılayabileceğini söylüyor.
Temkinli olmak lazım: gigavat iddiası bir üretici yöneticisinden geliyor, yüzde 40 ile 60 aralığı da ölçülmüş bir ortalama değil, uzman tahmini. Sabit yükte tam devirde çalışan bir motora sürücü takmak tasarruf getirmez, küçük de olsa kayıp ekler. Kazanç değişken debili pompa ve fanlarda.
Bizim fabrikada iki yıl önce soğutma kulesi fanlarına ve proses suyu pompalarına sürücü taktık. Hat bazında sayaç olduğu için gördük, o pompalarda tüketim yüzde 30 civarı düştü, yatırım iki yılı biraz geçen sürede döndü. Sanayi elektriği bu kadar pahalıyken OSB'lerde bu işin hâlâ yavaş yayılması bana garip geliyor.
Mantık basit. Sürücü, sensörlerden gelen bilgiye göre motorun devrini anlık talebe göre ayarlıyor, motor sürekli tam güçte dönmüyor. Bir ofis binasında akşam saatlerinde damperler ve vanalar hava akışını kısıyor ama fanlar yine tam güçte çalışıyor; sürücü varsa fan yavaşlıyor. Benzeşim yasasına göre devri yüzde 2 düşürmek enerji kullanımını yüzde 8 azaltabiliyor. ACEEE'den Neal Elliott, sürücülerin bir motorun tüketimini kabaca yüzde 40 ile 60 arasında düşürebileceğini tahmin ediyor. Örnek olarak Toyota'nın 2015'te Kentucky'deki Georgetown fabrikasında 200'den fazla iklimlendirme motoruna sürücü taktığı 1,25 milyon dolarlık pilot veriliyor; şirket yılda 700 bin doları aşan tasarruf bildirmiş.
Peki neden herkes takmıyor? 2021 tarihli bir Lawrence Berkeley raporuna göre sanayi motor sistemlerinin yüzde 16'sında, ticari binalardaki motorların ise yalnızca yüzde 4'ünde sürücü var. Sonradan takmak zahmetli görülüyor, yönetmelikler zorunlu tutmuyor, yatırımcı da ilk maliyete bakıyor. NEMA şimdi üreticiler ve elektrik şirketleriyle sahadan gerçek tasarruf verisi toplayan bir pilot yürütüyor. ABB'den Kirk Anderson ise mevcut motorlara sürücü eklemenin yeni santral kurmadan beş yıllık veri merkezi büyümesini karşılayabileceğini söylüyor.
Temkinli olmak lazım: gigavat iddiası bir üretici yöneticisinden geliyor, yüzde 40 ile 60 aralığı da ölçülmüş bir ortalama değil, uzman tahmini. Sabit yükte tam devirde çalışan bir motora sürücü takmak tasarruf getirmez, küçük de olsa kayıp ekler. Kazanç değişken debili pompa ve fanlarda.
Bizim fabrikada iki yıl önce soğutma kulesi fanlarına ve proses suyu pompalarına sürücü taktık. Hat bazında sayaç olduğu için gördük, o pompalarda tüketim yüzde 30 civarı düştü, yatırım iki yılı biraz geçen sürede döndü. Sanayi elektriği bu kadar pahalıyken OSB'lerde bu işin hâlâ yavaş yayılması bana garip geliyor.
4 3 yorum
