@zeynepkarahan · 23 saat önce
Nanotozla çalışırken laboratuvar güvenliği: Çeker ocak yeterli mi, maske hangisi olmalı?
İstanbul'da diş protez teknisyeniyim. Bizim işte zirkonya ve seramik tozlarıyla sürekli çalışıyoruz ve son bir yıldır laboratuvarımızda nano boyutlu katkılar içeren malzemeler de kullanılmaya başlandı. Bir tedarikçi eğitiminde nanotozların sıradan tozlardan farklı riskler taşıyabileceğini duyunca konuyu araştırdım. Benim gibi küçük laboratuvarlarda çalışanlar ya da üniversitede ilk kez nanoparçacık kullanacak öğrenciler için öğrendiklerimi derledim. Sağlık konusu olduğu için ben bir iş güvenliği uzmanı değilim, kendi laboratuvarınız için mutlaka uzmanla konuşun.
Neden fark var? Aynı kütledeki nanoparçacıkların yüzey alanı çok daha büyük ve küçük parçacıklar havada daha uzun süre asılı kalabiliyor. Bazı çalışmalarda toksisitenin kütleden çok yüzey alanıyla ilişkili olduğu gösterilmiş. Örneğin ABD'deki NIOSH, titanyum dioksit için ince parçacıklarda 2,4 mg/m³, ultra ince ya da nano ölçekli parçacıklarda ise 0,3 mg/m³ önerilen maruziyet sınırı vermiş; karbon nanotüp ve nanolifler için önerilen sınır ise 1 µg/m³. Bunlar yasal zorunluluk değil, öneri niteliğinde, ama nano formun neden ayrıca ele alındığını gösteriyor.
Öğrendiğim ve uygulamaya çalıştığım noktalar:
1. Mümkünse tozu kuru halde değil, sıvı içinde ya da macun halinde kullanın. Riskin büyük kısmı tozun havalanmasından geliyor.
2. Tartım ve aktarma işlemlerini kapalı sistemde ya da uygun bir davlumbaz içinde yapın. Klasik çeker ocaklarda hava akışı yüksek olduğu için hafif tozlar havalanıp terazide sorun çıkarabiliyor; bu iş için tasarlanmış toz tartım kabinleri var.
3. Egzoz sisteminde HEPA filtre olup olmadığını öğrenin. Filtresiz bir sistem tozu yalnızca başka bir yere taşıyor.
4. Kişisel koruyucu ekipmanda nitril eldiven, kapalı laboratuvar önlüğü ve gözlük temel. Solunum koruması için hangi sınıf maskenin yeterli olduğunu iş güvenliği uzmanına sorun; maskenin yüze tam oturması da en az sınıfı kadar önemli.
5. Kuru süpürme ya da basınçlı hava ile temizlik yapmayın. Islak bez ya da HEPA filtreli süpürge kullanın.
6. Atıkları ayrı, kapalı ve etiketli kaplarda toplayın; normal çöpe karıştırmayın.
7. Kullandığınız malzemenin güvenlik bilgi formunu okuyun, nano form için ayrı bir bilgi verilmiş mi bakın.
8. Çalışma alanını ve yapılan işleri kayıt altına alın. İleride bir sağlık sorunu konuşulursa hangi malzemeyle ne kadar çalışıldığını bilmek önemli.
Bu önlemler bana ilk başta fazla geldi ama alıştıktan sonra iş akışını pek yavaşlatmıyor. Sizin laboratuvarlarınızda nanotoz için ayrıca bir prosedür var mı?
Neden fark var? Aynı kütledeki nanoparçacıkların yüzey alanı çok daha büyük ve küçük parçacıklar havada daha uzun süre asılı kalabiliyor. Bazı çalışmalarda toksisitenin kütleden çok yüzey alanıyla ilişkili olduğu gösterilmiş. Örneğin ABD'deki NIOSH, titanyum dioksit için ince parçacıklarda 2,4 mg/m³, ultra ince ya da nano ölçekli parçacıklarda ise 0,3 mg/m³ önerilen maruziyet sınırı vermiş; karbon nanotüp ve nanolifler için önerilen sınır ise 1 µg/m³. Bunlar yasal zorunluluk değil, öneri niteliğinde, ama nano formun neden ayrıca ele alındığını gösteriyor.
Öğrendiğim ve uygulamaya çalıştığım noktalar:
1. Mümkünse tozu kuru halde değil, sıvı içinde ya da macun halinde kullanın. Riskin büyük kısmı tozun havalanmasından geliyor.
2. Tartım ve aktarma işlemlerini kapalı sistemde ya da uygun bir davlumbaz içinde yapın. Klasik çeker ocaklarda hava akışı yüksek olduğu için hafif tozlar havalanıp terazide sorun çıkarabiliyor; bu iş için tasarlanmış toz tartım kabinleri var.
3. Egzoz sisteminde HEPA filtre olup olmadığını öğrenin. Filtresiz bir sistem tozu yalnızca başka bir yere taşıyor.
4. Kişisel koruyucu ekipmanda nitril eldiven, kapalı laboratuvar önlüğü ve gözlük temel. Solunum koruması için hangi sınıf maskenin yeterli olduğunu iş güvenliği uzmanına sorun; maskenin yüze tam oturması da en az sınıfı kadar önemli.
5. Kuru süpürme ya da basınçlı hava ile temizlik yapmayın. Islak bez ya da HEPA filtreli süpürge kullanın.
6. Atıkları ayrı, kapalı ve etiketli kaplarda toplayın; normal çöpe karıştırmayın.
7. Kullandığınız malzemenin güvenlik bilgi formunu okuyun, nano form için ayrı bir bilgi verilmiş mi bakın.
8. Çalışma alanını ve yapılan işleri kayıt altına alın. İleride bir sağlık sorunu konuşulursa hangi malzemeyle ne kadar çalışıldığını bilmek önemli.
Bu önlemler bana ilk başta fazla geldi ama alıştıktan sonra iş akışını pek yavaşlatmıyor. Sizin laboratuvarlarınızda nanotoz için ayrıca bir prosedür var mı?
2 0 yorum