Daha iyi bir Türkiye mümkün! Türkiye'nin girişimcilik ve inovasyon topluluğu·2018'den beri
Rastgele başlık

İnovasyon ve Girişimcilik Sözlüğü

/sozlukinovanadolu

inovanadolu Sözlük, içeriği kullanıcılar tarafından oluşturulan, inovasyon, girişimcilik, teknoloji vb. konularda başlıkların oluşturulduğu ve tanımlandığı, kategorisindeki en büyük Türkçe kaynaktır.

"javascript" araması

0 başlık· 10 tanımda geçiyor
Başlık henüz yok

Şu an "javascript" başlığını sen açabilirsin

Bu başlık sözlükte birebir yok. İlk tanımı yazan sen ol; başlık senin imzanla açılır. Aşağıdaki benzer başlıklardan biri aradığın şeyse, tanımı oraya yaz.

Başlığı açmak için üye olmalısın. Giriş yap ya da üye ol.
Tanımlarda geçen
@beyazyakali · 17 gün önce
google'ın uydu görüntüleri ve yer gözlem verileri için sunduğu bulut tabanlı analiz platformu. landsat ve sentinel gibi uydu programlarının on yıllara yayılan arşivlerini, iklim ve arazi örtüsü veri setlerini tek bir katalogda topluyor ve kullanıcının bu veriler üzerinde, veriyi indirmeden, google'ın sunucularında hesap yapmasına izin veriyor. javascript ve python arayüzleri var.

ormansızlaşma haritaları, tarım alanlarının izlenmesi, su kaynaklarındaki değişim ve şehirleşme analizleri earth engine ile yapılan tipik işler. araştırma ve kâr amacı gütmeyen kullanımlar için ücretsiz, ticari kullanım google cloud üzerinden lisanslanıyor. eylül 2026'da jet propulsion laboratory ile geliştirilen metan tespit modelinin bulguları da iklim araştırmacılarına bu platform üzerinden açıldı.

önemi şurada yatıyor. eskiden bir ülkenin yıllık uydu görüntüsünü işlemek bir araştırma grubunun aylarını alırdı, bugün aynı iş bir dizüstü bilgisayardan birkaç satır kodla yapılabiliyor. yer gözlem uydusu verisinin sıradan bir veri kaynağına dönüşmesinde bu platformun payı büyük.
devamını oku →
@navigator · 19 gün önce
facebook'ta jordan walke tarafından yazılan ve mayıs 2013'te açık kaynak yapılan javascript kütüphanesi; kullanıcı arayüzünü bileşenlere bölme, sanal dom ve tek yönlü veri akışı fikirleriyle web geliştirmeyi değiştirdi. bugün dünyada en yaygın kullanılan arayüz kütüphanesi; instagram, netflix, airbnb ve türkiye'de trendyol, getir, hepsiburada gibi büyük ürünlerin arayüzü react tabanlı.

doğuşu news feedin karmaşıklığından geldi: 2011'de facebook'un reklam yönetim paneli ve akış, her kullanıcı etkileşiminde sayfanın hangi parçasının güncelleneceğini takip etmenin zorluğuyla boğuşuyordu. walke, php şablon sisteminden esinlenerek 'durum değişince arayüzü baştan çiz, farkı biz bulalım' fikrini yazdı; instagram 2012'de satın alındığında web sürümünü bununla yaptı. jsconf 2013'te açıklandığında salonun tepkisi soğuktu: html'i javascript içine yazan jsx söz dizimi 'on yıllık en iyi uygulamaları çöpe atıyor' diye alay konusu oldu. bir yıl içinde tartışma bitti, sanal dom yaklaşımı sektör standardı oldu.

2015'te react native ile aynı bileşen modeli ios ve android uygulamalarına taşındı; facebook, instagram ve shopify uygulamalarının parçaları bununla yazıldı. 2017'de lisanstaki patent maddesi tartışması (apache vakfı'nın react'ı yasaklaması) üzerine facebook lisansı mit'ye çevirdi; büyük şirketlerin açık kaynakla ilişkisinde örnek olay olarak anlatılır. 2019'da hooks, 2022'de eşzamanlı render, 2024 sonunda react 19 ve sunucu bileşenleri geldi; vercel'in next.js çatısı react'ın fiili dağıtım kanalı haline geldi. meta platforms projeyi hâlâ yürütüyor ama yönetimi giderek topluluk ve next.js ekibiyle paylaşılıyor.

girişimci ve geliştirici için react, açık kaynak iş modelinin bir türü: meta bundan doğrudan para kazanmıyor, ama işe alım, standart belirleme ve kendi ürünlerinde kullandığı aracın dünyanın en çok test edilen kütüphanesi olması gibi dolaylı getiriler alıyor. türkiye'de iş ilanlarında en çok aranan ön yüz becerisi ve bootcamp'lerin varsayılan müfredatı. pytorch ve graphql ile birlikte facebook'un yazılım dünyasına bıraktığı en kalıcı üç araçtan biri.
devamını oku →
@ideefixe · 24 gün önce
web sayfasının, ölçüm ve pazarlama etiketlerinin ihtiyaç duyduğu bilgiyi standart bir yapıda sunduğu javascript nesnesi; ingilizcesi data layer. sayfa yüklendiğinde ya da bir olay olduğunda site kodu veri katmanına 'satın alma tamamlandı: sipariş no, toplam, ürünler, para birimi' gibi yapılandırılmış veri iter; google tag manager bu veriyi okuyup google analytics 4, google ads ve meta pixele uygun biçimde gönderir.

etiketlerin sayfadan veri kazıması (html öğelerini okuması) kırılgandır, tasarım değişince ölçüm bozulur; veri katmanı geliştirici ile pazarlamacı arasında bir sözleşmedir: 'bu olaylar bu alanlarla her zaman burada olacak'. ga4'ün e-ticaret şeması (view_item, add_to_cart, purchase ve items dizisi) fiilen sektör standardı; e-ticaret altyapılarının çoğu bunu hazır üretir.

uygulamada olay listesi ve alan tanımlarını belgelemek (ölçüm planı), geliştiriciyle birlikte kurmak, tarayıcı konsolunda ve gtm önizlemesinde doğrulamak, her sürümde regresyon testi, kişisel veriyi (e-posta düz metin) katmana koymamak ya da karma olarak koymak (gelişmiş dönüşümler için). dönüşüm izleme ve sunucu taraflı izlemenin girdisi; müşteri veri platformuna giden olayların da kaynağı. kısacası, ölçümün temeli sayfada ne olduğunun düzgün söylenmesidir.
devamını oku →
@ideefixe · 24 gün önce
siteye eklenen ve ziyaretçilerin davranışını meta'ya (facebook, instagram) bildiren javascript kodu; eski adı facebook pixel. standart olaylar: sayfa görüntüleme, içerik görüntüleme, sepete ekleme, ödeme başlatma, satın alma, potansiyel müşteri, kayıt; özel olaylar ve parametreler (ürün kimliği, değer, para birimi) eklenir. meta reklamlarında dönüşüm izleme, özel kitleler (remarketing), benzer hedef kitle kaynağı ve dinamik ürün reklamları pikselle çalışır.

ios sonrasında 2021'de apple'ın izin ekranıyla iphone'da piksel verisi büyük ölçüde kayboldu; meta toplu olay ölçümü (alan adı başına 8 öncelikli olay) ve conversions api (capi) ile sunucudan olay gönderimini getirdi; bugün piksel ve capi birlikte, olay kimliğiyle tekilleştirilerek kurulur (sunucu taraflı izleme). eşleştirme kalitesi (kaç olayın gerçek kişiye bağlanabildiği) reklam performansını belirliyor.

gizlilik tarafında piksel sağlık, finans ve kamu sitelerinde hassas veri sızdırdığı için avrupa'da ve amerika'da davalara konu oldu; hangi sayfada hangi olay gönderildiği denetlenmeli, rıza yönetimiyle (google consent mode'un meta karşılığı cmp entegrasyonu) bağlanmalı, kişisel veri parametre olarak gönderilmemeli. google tag manager üzerinden kurulması yönetimi kolaylaştırır; olayların meta olay yöneticisinde test edilmesi şart.
devamını oku →
@ideefixe · 29 gün önce
google'ın sayfa deneyimini ölçmek için tanımladığı üç kullanıcı metriği; 2021'den beri sıralama sinyali. lcp (largest contentful paint): sayfadaki en büyük içeriğin görünme süresi, hedef 2,5 saniye altı. inp (interaction to next paint): kullanıcı bir yere dokunduğunda sayfanın tepki süresi, hedef 200 milisaniye altı; mart 2024'te fid'in yerini aldı. cls (cumulative layout shift): yüklenirken içeriğin zıplaması, hedef 0,1 altı.

gerçek kullanıcı verisi chrome kullanıcı deneyimi raporundan gelir ve google search console'daki sayfa deneyimi raporunda görünür; pagespeed insights ve lighthouse laboratuvar ölçümü verir. sıralamayı etkileyen gerçek kullanıcı verisidir; laboratuvarda yeşil olup sahada kırmızı olmak mümkündür.

görselleri sıkıştırıp doğru boyutta yüklemek, kritik css'i öne almak, üçüncü taraf betikleri (reklam, sohbet, analitik) ertelemek, sunucu yanıt süresini düşürmek, görsellere boyut vermek (cls), ağır javascript'i parçalamak (inp). teknik seonun en somut kalemi; sıralama etkisi küçük bir bağ kırıcı, dönüşüm etkisi büyük: yavaş sayfa alışveriş sepetini boşaltır.
devamını oku →
@ideefixe · 30 gün önce
arama motorunun siteyi tarayıp anlayabilmesi ve hızlı sunabilmesi için yapılan altyapı işleri; içerikten bağımsız seo katmanı. konuları: site hızı ve core web vitals, mobil uyumluluk, https, tarama ve indeksleme kontrolü (robots.txt, xml site haritası, tarama bütçesi), canonical etiketi ile çift içerik yönetimi, url yapısı, yapılandırılmış veri, javascript ile üretilen içeriğin görünürlüğü, uluslararası sitelerde hreflang, kırık bağlantılar ve yönlendirme zincirleri.

google search console tarama ve indeksleme raporlarıyla başlar; screaming frog gibi tarayıcılar siteyi google gibi gezer ve sorunları listeler; pagespeed insights hız verisini verir. büyük sitelerde log analizi googlebot'un gerçekte nereye gittiğini gösterir. çoğu teknik sorun geliştirici işi olduğu için teknik seo uzmanı pazarlama ile yazılım ekibinin arasında durur.

en iyi içerik bile indekslenmezse yoktur; e-ticaret sitelerinde yüz binlerce filtre sayfası tarama bütçesini yer, yavaş sayfa hem sıralamayı hem dönüşümü düşürür. sayfa içi seo ve sayfa dışı seo ile birlikte seo'nun üç ayağından biri; google ai overviews çağında da makinenin siteyi okuyabilmesi ön koşul olarak kalıyor.
devamını oku →
@lamer · 26 gün önce
programcı için define, iki ayrı şey demek.

php'de define('AD', deger) fonksiyonu bir sabit tanımlar; sonra kodun her yerinde AD olarak kullanılır ve değiştirilemez. php 5.3 ile gelen const anahtar kelimesi aynı işi derleme zamanında yapıyor; fark şu: define çalışma zamanında ve koşullu tanımlanabilir (if içinde), const ise sınıf içinde ve ad alanlarında çalışır. sabit tanımlı mı diye defined('AD') ile bakılır; bu sitenin kodunda da veritabanı bilgileri tam böyle, define ile tanımlı sabitlerde tutuluyor.

c ve c++'ta #define ise ön işlemci direktifi. derleyici kodu görmeden önce metin değiştirme yapar: #define PI 3.14 yazdıysan koddaki her PI, 3.14 ile değiştirilir. makro da tanımlanabilir: #define KARE(x) ((x)*(x)). klasik tuzak parantezleri unutmak; KARE(a+b) yazınca parantezsiz makro a+b*a+b'ye açılır ve yanlış sonuç verir. ikinci klasik kullanım header guard: #ifndef, #define, #endif üçlüsüyle aynı başlık dosyasının iki kez dahil edilmesi engellenir. modern c++'ta sabitler için constexpr, makrolar için inline fonksiyon öneriliyor; #define yalnızca koşullu derleme için kalıyor.

bir de javascript'in eski modül sistemi amd'de define(['bagimlilik' ], function(){}) çağrısı var; requirejs ile modül tanımlamak için kullanılıyordu, es modülleri (import/export) yaygınlaşınca büyük ölçüde tarihe karıştı.
devamını oku →
@titus · 2625 gün önce
CDN olarak bilinen "Content delivery network", internet üzerindeki birçok veri merkezinde bulunan dağınık ve geniş bir sunucu sistemidir. CDN'nin amacı kesintisiz bir şekilde yüksek performans ile son kullanıcılara içerik sunmaktır. CDN, İnternet içeriğinin hızlı bir şekilde sunulmasını sağlamak için birlikte çalışan coğrafi olarak dağıtılmış bir sunucu grubunu ifade eder. Bir CDN, HTML sayfaları, javascript dosyaları, stil sayfaları, resimler ve videolar dahil olmak üzere İnternet içeriğini yüklemek için gereken varlıkların hızlı bir şekilde aktarılmasını sağlar.

Bir CDN, bir "hosting provider" içeriği barındırmaz, bunun yerine içeriği önbelleğe almanıza yardımcı olur, bu da web sitesinin performansını artırır. Pek çok web sitesi performans ihtiyaçlarını geleneksel barındırma hizmetleriyle karşılama konusunda zorlanır, bu nedenle CDN'leri tercih ederler. CDN'ler, barındırma bant genişliğini azaltmak, hizmet kesintilerini önlemeye yardımcı olmak ve güvenliği artırmak için, geleneksel web barındırma ile gelen bazı önemli acı noktalarını gidermek için popüler bir seçimdir.
devamını oku →
@titus · 2724 gün önce
Node.js, açık kaynaklı, sunucu tarafında çalışan ve ağ bağlantılı uygulamalar için geliştirilmiş bir çalıştırma ortamıdır. Node.js uygulamaları genelde istemci tarafı betik dili olan JavaScript kullanılarak geliştirilir. Vikipedi
@titus · 2909 gün önce
HTTP, "Hyper Text Transfer Protocol" (Üstün metin Transferi Protokolü) kelimelerinin baş harflerinden oluşan bir kısaltmadır.

Üstün olmasından kastı bu metinlerin link yani bağlantı içerebiliyor olmalarıdır. İnternette sunucular (server) ve son kullanıcılar (client) arasında bilgilerin nasıl aktarılacağına dair kurallar ve yöntemleri düzenleyen bir sistemdir. Bir websiteye bağlanmaya çalıştığınızda, siz adresin başına bunu yazmasanız da tarayıcınız bunu otomatik olarak ekler, çünkü sunuculardan web sitelerine ait bilgileri indirebilmeniz için, "http" protokolü ile bir istekte bulunmanız gerekmektedir.

Adreslerin başına eklenen "http", sunucuya web sitesi ile ilgili bilgileri size "http" kuralları çerçevesinde iletmesi komutunu verir ve iletişim başlar. Web'in en ilginç yönlerinden biri de çok basit olmasıdır. Bir Web dökümanına ulaştığımızda herşey 4 ana fazda gerçekleşir: (1) Bağlantı (2) Ne istediğimizin web servisineiletilmesi (3) Cevap (4) ilgili sayfaya yapılan bağlantının kesilmesi. Bu ana safhalar, web üzerinde iletişimin kurallarını tanımlayan bir protokolü oluştururlar.

Bu protokole de, Hyper Text Transfer Protocol (HTTP) denir. Bağlantı safhasında, web erişiminde kullanılan bir web listeleyici (browser, web client), ilgili bilginin olduğu web servisine bağlanır. Bu servislere HTTP servisleri de denir. Bağlantı sağlandıktan sonra web istemci programımız http servisine "ne istediğini" bildirir. Bu "istek",ileride görüleceği gibi, "http", "ftp", "e-mail" gibi bazı protokol kurallarını içerir ve bu işlemlere genel olarak "navigate" de denir.

Bu isteği alan http servisi de, istediğimiz işlemi yapar ve cevabı bize gönderir. Biz de gelen cevabı webistemci programımızda görürüz. Eğer istek gerçekleştirilemiyorsa bir hata mesajı ile karşılaşırız. Son safhada ise, http servisine yaptığımız bağlantı kesilir. Web Listeleyicileri, "navigate" işlemini HTML (Hyper Text Markup Language) denen bir programlama dili yorumlayıcısı kullanarak yaparlar. HTML, ana hatları SGML (Standard Generalized Markup Language) ile belirlenmiş bir döküman formatlama dilidir.

Bu dil, daha çok, yazılı bir dökümanı formatlamak ve bir objeden başka bir objeye linkler sağlamak ile ilgili komutlar içerir. HTML, HTTP ve ilgili diğer protokolleri kullanabilmek için renkli ve güzel kullanıcı arayüzleri hazırlamamızı olanaklı kılar. En son standart, HTML 3.2 'dir (1997 başı). HTML ve Web'in gelişimi ve standartlar ile ilgili her türlü bilgi WWW Consortium,http://www.w3.org/pub/WWW adresinden alınabilir.

Son yıllarda, HTML içinde, salt döküman formatlama dışında işler yapan cgi, java, javascript gibi unsurlar da kullanılmaktadır. Ayrıca, 2.0'dan sonraki sürümlerde, tablo kullanımı, doldurulabilir form kullanımı, frame vb gibi pek çok yenilik göze çarpmaktadır.
devamını oku →

Yeni başlık aç

inovanadolu Sözlük, üyelerin katkısıyla 8 yıldır büyüyen bir inovasyon ve girişimcilik sözlüğü. Başlık açmak üç adım:

1

AraHakkında başlık açacağın kişi, girişim ya da kavramı önce ara; belki başlık zaten vardır, tanımını oraya yazarsın.

2

OluşturAradığın başlık sözlükte hiç yoksa, aynı sayfada kategori seçip ilk tanımı yazarak başlığı açarsın.

3

İçerikİlk tanım bilgi içermeli; yalnızca kişisel bir değerlendirme olmamalı. Kaynak göster, gerekirse başka başlıklara bağlantı ver.

Öncesinde Sözlük Kuralları'nı okumanı öneririz.

Tanımı düzenle

Eski metin geçmişte saklanır; tanımda "düzenlendi" rozeti görünür.