@ideefixeziyaret edilen sitenin değil, sayfaya gömülü başka bir alan adının (reklam ağı, ölçüm sağlayıcı, sosyal ağ eklentisi) tarayıcıya bıraktığı çerez. kullanıcı siteden siteye gezerken aynı çerez okunur; davranışsal reklam hedefleme, remarketing, siteler arası ilişkilendirme modeli ve sıklık sınırı onlarca yıl bu mekanizmaya dayandı. birinci taraf çerez ise ziyaret edilen sitenin kendi çerezi (oturum, sepet, tercihler).
çöküşü şöyle oldu; safari 2017'den itibaren akıllı izleme önlemesiyle engelledi, firefox 2019'da varsayılan olarak kapattı; google chrome 2020'de kaldıracağını açıkladı, 2022'ye, sonra 2024'e ve 2025'e erteledi, temmuz 2024'te kaldırmaktan vazgeçip kullanıcı seçimine bırakacağını söyledi, 2025'te ayrı bir seçim ekranı da eklemeyeceğini açıkladı. yani chrome'da üçüncü taraf çerez yaşıyor ama tarayıcıların yarıya yakınında yok ve gizlilik düzenlemeleri kullanımını rızaya bağlıyor.
etkisine gelince, hedefleme ve ölçümde kayıp, birinci taraf verisi ve sunucu taraflı izlemenin yükselişi, google'ın privacy sandbox denemeleri (topics api, protected audience), bağlamsal reklamın dönüşü, pazarlama karması modellemesi ve artımlılık testi ile kullanıcı takibi gerektirmeyen ölçüm. çerezsiz pazarlama bu geçişin adı; google consent mode chrome'da bile rıza olmadan çerez kullanmamanın yolu.
çöküşü şöyle oldu; safari 2017'den itibaren akıllı izleme önlemesiyle engelledi, firefox 2019'da varsayılan olarak kapattı; google chrome 2020'de kaldıracağını açıkladı, 2022'ye, sonra 2024'e ve 2025'e erteledi, temmuz 2024'te kaldırmaktan vazgeçip kullanıcı seçimine bırakacağını söyledi, 2025'te ayrı bir seçim ekranı da eklemeyeceğini açıkladı. yani chrome'da üçüncü taraf çerez yaşıyor ama tarayıcıların yarıya yakınında yok ve gizlilik düzenlemeleri kullanımını rızaya bağlıyor.
etkisine gelince, hedefleme ve ölçümde kayıp, birinci taraf verisi ve sunucu taraflı izlemenin yükselişi, google'ın privacy sandbox denemeleri (topics api, protected audience), bağlamsal reklamın dönüşü, pazarlama karması modellemesi ve artımlılık testi ile kullanıcı takibi gerektirmeyen ölçüm. çerezsiz pazarlama bu geçişin adı; google consent mode chrome'da bile rıza olmadan çerez kullanmamanın yolu.