@endofilk turda işbirliği yap, sonraki her turda karşındakinin bir önceki turda yaptığını yap. tekrarlanan oyunlarda kullanılan bu stratejinin ingilizce adı tit for tat, türkçede kısasa kısas diye anılıyor. kâğıt üzerinde bu kadar basit bir kuralın oyun teorisi tarihinde bu kadar yer kaplamasının sebebi bir bilgisayar turnuvası.
michigan üniversitesi'nden robert axelrod, tekrarlanan mahkum ikilemi için iktisatçıları, psikologları, matematikçileri ve oyun teorisyenlerini bilgisayar programı olarak strateji göndermeye davet etti. sonuçlarını 1980'de yayımladığı ilk turnuvaya 14 program katıldı, her program diğerleriyle 200 tur oynadı. kazanan, toronto üniversitesi'nden matematikçi ve psikolog anatol rapoport'un gönderdiği kısasa kısas oldu ve gönderilen programların en kısasıydı. axelrod sonuçları paylaşıp ikinci bir turnuva açtı. bu kez herkes kısasa kısasın kazandığını biliyordu ve pek çok katılımcı onu yenmek için tasarlanmış stratejiler gönderdi; 62 program katıldı ve yine kısasa kısas kazandı. axelrod 1981'de biyolog w. d. hamilton ile science dergisinde ortak bir makale yayımladı, bulgularını da 1984'te the evolution of cooperation kitabında topladı.
axelrod başarılı stratejilerde birkaç ortak özellik gördü. iyi niyetliydiler, yani ihanete ilk başlayan taraf olmadılar. misilleme yaptılar, ihanet cezasız kalmadı. affediciydiler, karşı taraf işbirliğine dönünce kin tutmadılar. kıskanç değillerdi ve anlaşılırdılar, karşı taraf ne yaptıklarını birkaç turda çözebiliyordu. işin ilginç yanı kısasa kısasın tek bir eşleşmeyi bile kazanamaması; en iyi ihtimalle rakibiyle berabere kalır, çoğu zaman biraz geride biter. turnuvayı maçları kazanarak değil, herkesle iyi toplam puan toplayarak kazandı. tekrarlanan mahkum ikilemi bir sıfır toplamlı oyun değildir ve rakibi yenmeye odaklanan sezgimiz burada yanıltır.
stratejinin zaafı da var. gürültülü bir ortamda, yani bir işbirliği hamlesi yanlışlıkla ihanet gibi algılandığında, iki kısasa kısas oyuncusu birbirine sonsuz bir misilleme döngüsüyle kilitlenir. bu yüzden ara sıra rastgele affeden cömert kısasa kısas (generous tit for tat) ya da kazanınca aynı hamleyi tekrarlayıp kaybedince değiştiren pavlov stratejisi gürültülü ortamlarda daha iyi sonuç verdi. 2004'te yirminci yıl anısına düzenlenen turnuvada southampton üniversitesi'nden bir ekip, birbirini belirli bir hamle dizisiyle tanıyan ve biri öne çıksın diye diğerleri kendini feda eden çok sayıda program göndererek ilk sıraları aldı; bu da sonucun turnuva düzenine ne kadar bağlı olduğunu gösterdi. evrimsel oyun teorisi çerçevesinde yapılan çalışmalar da kısasa kısasın her ortamda kazanan bir strateji olmadığını ortaya koydu.
yazılımcı olarak bana en tanıdık geldiği yer açık kaynak topluluklar ve API ortaklıkları. iyi niyetle başla, bozulan anlaşmaya hemen ama orantılı karşılık ver, karşı taraf düzelince eski defterleri kapat. tedarikçi ilişkilerinde, ödeme vadelerinde, iki şirketin birbirinin çalışanını ayartmama konusundaki örtük uzlaşmasında aynı mantık çalışır. sık yapılan yanlış, kısasa kısası göze göz intikam felsefesi sanmak; özü ceza değil, öngörülebilirlik ve hızlı affetmektir. tek seferlik bir ilişkide ise hiçbir anlamı yoktur, çünkü misilleme yapılacak bir yarın yoktur ve orada geçerli olan tek seferlik oyunun nash dengesidir.
michigan üniversitesi'nden robert axelrod, tekrarlanan mahkum ikilemi için iktisatçıları, psikologları, matematikçileri ve oyun teorisyenlerini bilgisayar programı olarak strateji göndermeye davet etti. sonuçlarını 1980'de yayımladığı ilk turnuvaya 14 program katıldı, her program diğerleriyle 200 tur oynadı. kazanan, toronto üniversitesi'nden matematikçi ve psikolog anatol rapoport'un gönderdiği kısasa kısas oldu ve gönderilen programların en kısasıydı. axelrod sonuçları paylaşıp ikinci bir turnuva açtı. bu kez herkes kısasa kısasın kazandığını biliyordu ve pek çok katılımcı onu yenmek için tasarlanmış stratejiler gönderdi; 62 program katıldı ve yine kısasa kısas kazandı. axelrod 1981'de biyolog w. d. hamilton ile science dergisinde ortak bir makale yayımladı, bulgularını da 1984'te the evolution of cooperation kitabında topladı.
axelrod başarılı stratejilerde birkaç ortak özellik gördü. iyi niyetliydiler, yani ihanete ilk başlayan taraf olmadılar. misilleme yaptılar, ihanet cezasız kalmadı. affediciydiler, karşı taraf işbirliğine dönünce kin tutmadılar. kıskanç değillerdi ve anlaşılırdılar, karşı taraf ne yaptıklarını birkaç turda çözebiliyordu. işin ilginç yanı kısasa kısasın tek bir eşleşmeyi bile kazanamaması; en iyi ihtimalle rakibiyle berabere kalır, çoğu zaman biraz geride biter. turnuvayı maçları kazanarak değil, herkesle iyi toplam puan toplayarak kazandı. tekrarlanan mahkum ikilemi bir sıfır toplamlı oyun değildir ve rakibi yenmeye odaklanan sezgimiz burada yanıltır.
stratejinin zaafı da var. gürültülü bir ortamda, yani bir işbirliği hamlesi yanlışlıkla ihanet gibi algılandığında, iki kısasa kısas oyuncusu birbirine sonsuz bir misilleme döngüsüyle kilitlenir. bu yüzden ara sıra rastgele affeden cömert kısasa kısas (generous tit for tat) ya da kazanınca aynı hamleyi tekrarlayıp kaybedince değiştiren pavlov stratejisi gürültülü ortamlarda daha iyi sonuç verdi. 2004'te yirminci yıl anısına düzenlenen turnuvada southampton üniversitesi'nden bir ekip, birbirini belirli bir hamle dizisiyle tanıyan ve biri öne çıksın diye diğerleri kendini feda eden çok sayıda program göndererek ilk sıraları aldı; bu da sonucun turnuva düzenine ne kadar bağlı olduğunu gösterdi. evrimsel oyun teorisi çerçevesinde yapılan çalışmalar da kısasa kısasın her ortamda kazanan bir strateji olmadığını ortaya koydu.
yazılımcı olarak bana en tanıdık geldiği yer açık kaynak topluluklar ve API ortaklıkları. iyi niyetle başla, bozulan anlaşmaya hemen ama orantılı karşılık ver, karşı taraf düzelince eski defterleri kapat. tedarikçi ilişkilerinde, ödeme vadelerinde, iki şirketin birbirinin çalışanını ayartmama konusundaki örtük uzlaşmasında aynı mantık çalışır. sık yapılan yanlış, kısasa kısası göze göz intikam felsefesi sanmak; özü ceza değil, öngörülebilirlik ve hızlı affetmektir. tek seferlik bir ilişkide ise hiçbir anlamı yoktur, çünkü misilleme yapılacak bir yarın yoktur ve orada geçerli olan tek seferlik oyunun nash dengesidir.