@adavapuruArtemis II Ay Verileri Herkese Açıldı: 11 Bin Görüntü, Çarpma Parlamaları ve 54 Dakikalık Tutulma
NASA 7 Ekim'de Artemis II'nin Ay bilimi verilerinin tamamını herkese açtı. Gezegen görevlerinin kamuya açık arşivi Planetary Data System'e 800 gigabayttan fazla veri yüklendi. İçinde mürettebatın el kameraları ve Orion'un kameralarıyla çekilmiş 11 binden fazla tam çözünürlüklü fotoğraf ve video, Ay yüzeyine dair gözlemlerin konuşulduğu 8,5 saatlik ses kaydı ve astronotların üzerine not düştüğü görüntüler var. NASA bunu yarım yüzyılı aşkın sürede ağırlıklı olarak insanların topladığı ilk gezegen bilimi veri seti olarak tanımlıyor.
Hatırlatayım: Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch ve Kanada Uzay Ajansı'ndan Jeremy Hansen, 6 Nisan'da Ay'ın yanından geçerken yaklaşık yedi saat Orion'un pencerelerinde çalıştı. En yakın noktada yüzeye uzaklık 4.067 mil, yani 6.500 kilometre kadardı. Ön bilim raporundaki en ilginç kısım çarpma parlamaları. Mürettebat, Ay'dan yaklaşık 74 bin kilometre uzaktayken beş çok sönük parlama bildirmiş. Ekip kozmik ışınları ve araçtan gelen yansımaları eledikten sonra gözlemleri doğrulamış. Çarpan taşların her biri birkaç santimetreyi geçmiyor ama saatte binlerce kilometre hızla geliyor. Atmosfer olmadığı için doğrudan yüzeye iniyorlar; ne sıklıkla çarptıklarını bilmek gelecekteki Ay üsleri için doğrudan bir tasarım girdisi.
Renk gözlemleri de boş değil. Maviye çalan tonlar titanyumca zengin volkanik kayaları, kahverengiler farklı demir oranlarını, yeşiller ise volkanik patlama ya da çarpmayla oluşmuş camı işaret ediyor. Bunlar Lunar Reconnaissance Orbiter verisiyle karşılaştırılacak. Ay'ın Güneş'i 54 dakika örttüğü tutulmada mürettebat koronayı, zodyak ışığını, Mars'ı ve Satürn'ü görmüş.
Sınırları da var. Bunlar kısa bir geçişten gelen gözlemler ve ölçüm aletinden çok insan gözüne, el kamerasına dayanıyor. NASA da veriyi Apollo ve robotik görevlerden biriken arşivin tamamlayıcısı olarak sunuyor. Yine de bu bilginin Artemis III planlamasına şimdiden girdiği belirtiliyor.
Türkiye açısından güzel tarafı verinin tamamen açık olması. Kendi Ay aracımız testlere girerken üniversitelerdeki gezegen bilimi ve görüntü işleme ekipleri bu arşivle bitirme projesinden yayına kadar çok şey yapabilir. Ben ilk iş Orientale havzası karşılaştırmasına bakacağım.
Hatırlatayım: Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch ve Kanada Uzay Ajansı'ndan Jeremy Hansen, 6 Nisan'da Ay'ın yanından geçerken yaklaşık yedi saat Orion'un pencerelerinde çalıştı. En yakın noktada yüzeye uzaklık 4.067 mil, yani 6.500 kilometre kadardı. Ön bilim raporundaki en ilginç kısım çarpma parlamaları. Mürettebat, Ay'dan yaklaşık 74 bin kilometre uzaktayken beş çok sönük parlama bildirmiş. Ekip kozmik ışınları ve araçtan gelen yansımaları eledikten sonra gözlemleri doğrulamış. Çarpan taşların her biri birkaç santimetreyi geçmiyor ama saatte binlerce kilometre hızla geliyor. Atmosfer olmadığı için doğrudan yüzeye iniyorlar; ne sıklıkla çarptıklarını bilmek gelecekteki Ay üsleri için doğrudan bir tasarım girdisi.
Renk gözlemleri de boş değil. Maviye çalan tonlar titanyumca zengin volkanik kayaları, kahverengiler farklı demir oranlarını, yeşiller ise volkanik patlama ya da çarpmayla oluşmuş camı işaret ediyor. Bunlar Lunar Reconnaissance Orbiter verisiyle karşılaştırılacak. Ay'ın Güneş'i 54 dakika örttüğü tutulmada mürettebat koronayı, zodyak ışığını, Mars'ı ve Satürn'ü görmüş.
Sınırları da var. Bunlar kısa bir geçişten gelen gözlemler ve ölçüm aletinden çok insan gözüne, el kamerasına dayanıyor. NASA da veriyi Apollo ve robotik görevlerden biriken arşivin tamamlayıcısı olarak sunuyor. Yine de bu bilginin Artemis III planlamasına şimdiden girdiği belirtiliyor.
Türkiye açısından güzel tarafı verinin tamamen açık olması. Kendi Ay aracımız testlere girerken üniversitelerdeki gezegen bilimi ve görüntü işleme ekipleri bu arşivle bitirme projesinden yayına kadar çok şey yapabilir. Ben ilk iş Orientale havzası karşılaştırmasına bakacağım.
1 5 yorum
