@amokachiTÜBİTAK Destekli Proje Kuraklığa Dayanıklı Çilek, Biber, Buğday ve Narenciye Çeşitleri Geliştiriyor
Çukurova Üniversitesi liderliğinde yürütülen ve TÜBİTAK'ın desteklediği bir proje, kuraklığa ve hastalıklara dayanıklı yeni çilek, narenciye, buğday ve biber çeşitleri geliştiriyor. Anadolu Ajansı'nın 11 Ekim'de duyurduğu çalışma TÜBİTAK'tan yaklaşık 18 milyon lira destek aldı. Üç yıldır süren projenin 2027 ağustosunda tamamlanması planlanıyor.
Proje, 2023'te TÜBİTAK Mükemmeliyet Merkezi Destek Programı ile kurulan Küresel İklim Değişikliğine Uyumlu Sürdürülebilir Tarım Teknolojileri Platformu (S-ATP) çatısı altında ilerliyor. Platformda üniversitelerin yanında tarım ve teknoloji firmaları da var. Projeyi Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü'nden Prof. Dr. Ebru Yaşa Kafkas yönetiyor. Kilis Üniversitesi, Adana Biyolojik Mücadele Araştırma Enstitüsü ve Mersin'deki Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü ortaklar arasında. Özbekistan, Mısır, Güney Afrika, Pakistan, İran, Suriye, İspanya ve Fas'tan araştırmacılar ile yüksek lisans ve doktora öğrencileri de ekipte.
Her ürün için hedef farklı. Çilekte yeni ıslah yöntemleriyle hastalığa dayanıklı ya da toleranslı çeşitler aranıyor. Biberde kuraklığa, tuzluluğa ve hastalığa dayanıklılık hedefleniyor. Buğdayda makarna ve irmik üretimine uygun, kuraklığa dayanıklı yazlık ve kışlık çeşitler üzerinde çalışılıyor. Narenciyede ise kuraklığa toleranslı ve dayanıklı anaçlar geliştiriliyor. Laboratuvarda elde edilen çeşitler, bölüm binasının çatı terasına kurulan serada deneme amacıyla dikiliyor ve en dayanıklı olanlar ayıklanıyor. Proje kapsamında yeni laboratuvar ekipmanı da alındı.
Ekibin öne çıkan bulgusu kuraklık toleransıyla ilişkili aday bir gen. Kafkas'a göre araştırmacılar bu geni kullanarak kendi genetik materyallerini hızlıca tarayabilecek, bu da ıslah süresini kısaltıp maliyeti düşürebilir. Kafkas, iklim değişikliği nedeniyle sıcak ve kurak dönemlerde fazla sulama yapıldığını, bunun topraktaki tuzlanmayı artırdığını ve hastalık ile zararlı popülasyonlarını değiştirdiğini anlatıyor. Artan ilaç kullanımının insan ve çevre sağlığına zarar verdiğini de ekliyor.
Yeni çeşitlerin, gerçek üretim koşullarında yapılacak tarla gösterimlerinin ardından bir iki yıl içinde Türkiye'deki üreticilere ulaşması umuluyor. Yani laboratuvardaki çalışmanın tarlaya dönüşmesi için bir sezon daha test gerekiyor.
Ziraat ya da biyoloji okuyan biri için bu proje güzel bir örnek, çünkü uluslararası bir ekip ve lisansüstü öğrenciler doğrudan sahada çalışıyor. Merak ettiğim, aday genin tescil sürecinin nasıl işleyeceği ve bu tohumların küçük çiftçiye hangi fiyatla ulaşacağı.
Proje, 2023'te TÜBİTAK Mükemmeliyet Merkezi Destek Programı ile kurulan Küresel İklim Değişikliğine Uyumlu Sürdürülebilir Tarım Teknolojileri Platformu (S-ATP) çatısı altında ilerliyor. Platformda üniversitelerin yanında tarım ve teknoloji firmaları da var. Projeyi Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü'nden Prof. Dr. Ebru Yaşa Kafkas yönetiyor. Kilis Üniversitesi, Adana Biyolojik Mücadele Araştırma Enstitüsü ve Mersin'deki Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü ortaklar arasında. Özbekistan, Mısır, Güney Afrika, Pakistan, İran, Suriye, İspanya ve Fas'tan araştırmacılar ile yüksek lisans ve doktora öğrencileri de ekipte.
Her ürün için hedef farklı. Çilekte yeni ıslah yöntemleriyle hastalığa dayanıklı ya da toleranslı çeşitler aranıyor. Biberde kuraklığa, tuzluluğa ve hastalığa dayanıklılık hedefleniyor. Buğdayda makarna ve irmik üretimine uygun, kuraklığa dayanıklı yazlık ve kışlık çeşitler üzerinde çalışılıyor. Narenciyede ise kuraklığa toleranslı ve dayanıklı anaçlar geliştiriliyor. Laboratuvarda elde edilen çeşitler, bölüm binasının çatı terasına kurulan serada deneme amacıyla dikiliyor ve en dayanıklı olanlar ayıklanıyor. Proje kapsamında yeni laboratuvar ekipmanı da alındı.
Ekibin öne çıkan bulgusu kuraklık toleransıyla ilişkili aday bir gen. Kafkas'a göre araştırmacılar bu geni kullanarak kendi genetik materyallerini hızlıca tarayabilecek, bu da ıslah süresini kısaltıp maliyeti düşürebilir. Kafkas, iklim değişikliği nedeniyle sıcak ve kurak dönemlerde fazla sulama yapıldığını, bunun topraktaki tuzlanmayı artırdığını ve hastalık ile zararlı popülasyonlarını değiştirdiğini anlatıyor. Artan ilaç kullanımının insan ve çevre sağlığına zarar verdiğini de ekliyor.
Yeni çeşitlerin, gerçek üretim koşullarında yapılacak tarla gösterimlerinin ardından bir iki yıl içinde Türkiye'deki üreticilere ulaşması umuluyor. Yani laboratuvardaki çalışmanın tarlaya dönüşmesi için bir sezon daha test gerekiyor.
Ziraat ya da biyoloji okuyan biri için bu proje güzel bir örnek, çünkü uluslararası bir ekip ve lisansüstü öğrenciler doğrudan sahada çalışıyor. Merak ettiğim, aday genin tescil sürecinin nasıl işleyeceği ve bu tohumların küçük çiftçiye hangi fiyatla ulaşacağı.
3 0 yorum