@adavapuruyolcu ya da yük kapsüllerinin, havası büyük ölçüde boşaltılmış bir tüp içinde manyetik kaldırma ve doğrusal motorla saatte bin kilometreye yakın hızlarda taşınması fikri. kökü 19. yüzyıldaki pnömatik demiryolu deneylerine kadar gider, ama bugünkü adını ve popülerliğini ağustos 2013'te elon musk'ın yayımladığı 'hyperloop alpha' adlı teknik makaleden aldı. makale los angeles ile san francisco arasını yarım saatte geçen bir hat öneriyordu ve fikri herkesin geliştirebileceği şekilde açık bıraktı.
ardından gelen beş yıl bir yarış gibiydi. onlarca şirket kuruldu, en çok yatırım alanı birkaç yüz milyon dolar topladı, dubai'den hindistan'a pek çok yerde hat çalışması anlaşmaları imzalandı. spacex 2015 ile 2019 arasında öğrenci ekipleri için kapsül yarışmaları düzenledi; türkiye'de de bu ilgi hyperloop geliştirme yarışması ile üniversite ekiplerine yansıdı. kasım 2020'de nevada'daki test tesisinde ilk yolculu deneme yapıldı; iki kişi 500 metrelik bir tüpte saatte yaklaşık 170 kilometreye ulaştı.
sonra gerçekler konuşmaya başladı. yüzlerce kilometrelik tüpü vakumda tutmanın maliyeti, deprem ve ısı genleşmesi gibi mühendislik sorunları, acil durumda yolcunun tahliyesi ve kapsül başına düşük taşıma kapasitesi hiçbir fizibilitede ikna edici biçimde çözülemedi. alanın en büyük şirketi önce yolcu hedefini bırakıp yüke döndü, 2023'ün sonunda da kapandı. avrupa'da ve çin'de küçük ölçekli test hatları sürüyor, ama ticari bir hat yok.
hype döngüsü grafiğinde hyperloop çukurun dibinde duruyor ve çıkıp çıkmayacağı belli değil. benim kanaatim, fikrin tamamen ölmeyeceği ama ilk ticari uygulamanın yolcu değil, liman ve fabrika içi yük taşımacılığında, kısa ve düz hatlarda geleceği yönünde. yarışmalarda yetişen genç mühendislerin bugün raylı sistem, savunma ve uzay projelerinde çalışıyor olması ise bu çukurun en somut kazancı.
ardından gelen beş yıl bir yarış gibiydi. onlarca şirket kuruldu, en çok yatırım alanı birkaç yüz milyon dolar topladı, dubai'den hindistan'a pek çok yerde hat çalışması anlaşmaları imzalandı. spacex 2015 ile 2019 arasında öğrenci ekipleri için kapsül yarışmaları düzenledi; türkiye'de de bu ilgi hyperloop geliştirme yarışması ile üniversite ekiplerine yansıdı. kasım 2020'de nevada'daki test tesisinde ilk yolculu deneme yapıldı; iki kişi 500 metrelik bir tüpte saatte yaklaşık 170 kilometreye ulaştı.
sonra gerçekler konuşmaya başladı. yüzlerce kilometrelik tüpü vakumda tutmanın maliyeti, deprem ve ısı genleşmesi gibi mühendislik sorunları, acil durumda yolcunun tahliyesi ve kapsül başına düşük taşıma kapasitesi hiçbir fizibilitede ikna edici biçimde çözülemedi. alanın en büyük şirketi önce yolcu hedefini bırakıp yüke döndü, 2023'ün sonunda da kapandı. avrupa'da ve çin'de küçük ölçekli test hatları sürüyor, ama ticari bir hat yok.
hype döngüsü grafiğinde hyperloop çukurun dibinde duruyor ve çıkıp çıkmayacağı belli değil. benim kanaatim, fikrin tamamen ölmeyeceği ama ilk ticari uygulamanın yolcu değil, liman ve fabrika içi yük taşımacılığında, kısa ve düz hatlarda geleceği yönünde. yarışmalarda yetişen genç mühendislerin bugün raylı sistem, savunma ve uzay projelerinde çalışıyor olması ise bu çukurun en somut kazancı.