türkiye'de girişim sermayesi

Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde, ekonomik kalkınmaya ve işsizliğin azaltılmasına katkı sağladığı düşünülen girişim sermayesi finansman modelinin, ABD ve diğer gelişmiş ülkelerin gelişim aşamalarında sıkça kullanıldığı görülmektedir. Dolayısı ile, ülkemizde işsizliğin azaltılarak üretimin artırılması ve ekonomik kalkınmanın gerçekleştirilmesi sürecinde bu modelin kullanılması önemli katkılar sağlayabilecektir. Bu açıdan değerlendirildiğinde, girişim sermayesi finansman modeli ile ilgili yapılacak yeni araştırmaların önem arz ettiği görülmektedir.

Ülkemizde, girişim sermayesi alanında ilk çalışmalar 1984’lü yıllarda yapılsa da bu finansman modeli, ancak1990’lı yıllarda tanınmaya başlanmış ve 2000’li yıllara kadar yasal süreçleri tamamlanmıştır. Girişim sermayesi sektörünün Türkiye’de varlığının kabul gördüğü ve uluslararası fonların giderek kalıcı yatırımlar için ülkeye giriş yaptığı bir dönem olarak kabul edilen 2005 yılı sonrasında, girişim sermayesi yatırım tutarları önemli rakamlara ulaşmıştır. Ülkemizde, 2008 küresel finans krizinin etkisiyle duraksamaların yaşandığı girişim sermayesi yatırımları, 2010 yılı sonrasında artarak devam etmiştir. Ancak, Dünya ekonomileri ile karşılaştırıldığında, ülkemizin girişim sermayesi alanında fazla gelişme gösteremediği görülmektedir.

Türkiye’de Girişim Sermayesinin Özellikleri
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklıklarına (GSYO) ilişkin olarak yapılan düzenlemede şu özellikler dikkat çekmektedir;

1) Girişim Sermayesi sistemi, uzun vadeli, faizsiz ve vergi teşvikli bir finansman kaynağı oluşturulacak şekilde düzenlenmiştir.

2) Dünyadaki başarılı girişim sermayesi yatırımları teknoloji yoğun sektörlerde, hizmet ve sanayi işletmelerinde görülmüştür. Ülkemizde sadece gelişme potansiyeli taşıma niteliği aranmakta olup, yatırım yapılacak sektörler açısından bir sınırlama getirilmemiştir.

3) GSYO’larda kamu yerine özel kişi ve kuruluşların kontrolü hakim olmaktadır. Kamu sistemi düzenleyici, yönlendirici ve denetleyici bir rol oynamaktadır.

4) GSYO yöneticisinin girişim sermayesi sisteminin özüne uygun bir şekilde sermayedarlar karşısında özgür kalabilmesi ve müdahaleye tabi olmaması konusunda yapılan düzenleme ile bazı önlemler getirilmiştir. Ancak bunun sağlanabilmesinin esas güvencesi SPK’ca yürütülecek olan yönetim ve denetim faaliyetleridir. Bu sayede gerçek anlamda bir profesyonel denetim ve kurumsallaşma sağlanabilir.

5) Yapılan düzenleme ile fizibiliteden, başlangıç, tutundurma ve genişlemeye kadar her aşamada finansman imkânı getirilmiştir. Bütün bu aşamalarda gerek yönetime el koyma gerekse yönetime karışmama şekillerinde finansman serbestliği sağlanmıştır. Yani her aşamada, her türlü finansman esnekliği vardır. Bu esneklik sayesinde, girişim sermayedarı teknik ve yönetsel bilgisini paylaşabilmekte, fizibilite çalışmalarına, kuruluş ve yönetime katılabilmekte ve organizasyon konusunda ve diğer yönetsel konularda katkıda bulunabilmektedir. Bu da ülkemizin gereksinim duyduğu mevcut iyi yönetilemeyen şirketlerin yeniden yapılanmasını sağlamaktadır.

6) Girişim sermayesi sistemine giriş kadar, çıkış usulleri de düzenlemede serbest bırakılmıştır. Şirket birleşme ve ele geçirmelerin yanında, halka arz, borsada satış ve blok satış gibi yöntemlerde kullanılabilmektedir. Bunun sermaye piyasalarını geliştirici etkisi olmaktadır.

7) Yatırım yapılacak girişim şirketlerinin, gelişme potansiyeli olan, ancak iyi yönetilmeyen kamu işletmeleri arasından seçilebilme imkânı vardır. Bu, özelleştirme faaliyetlerinde girişim sermayesi sisteminden yararlanılabilmesini sağlayan bir husustur.

8) Girişim Sermayesinin yeni bir sektör oluşturması hedeflenmektedir. Bu sektör içinde GSYO’lar öncü ve merkezi bir rol oynamaktadır. GSYO’ların faaliyete geçmesiyle birlikte, girişim sermayesi yönetim ve danışmanlık şirketleri oluşacak, risk klinikleri, risk ölçme, değerlendirme ve kontrol merkezleri ve birçok girişim sermayesi şirketinin bir araya geldiği yatırım havuzları kurulabilecektir. Girişimcilik, bilim, teknoloji ve ihracatı geliştirme konularında faaliyet gösteren kuruluş ve birlikler gelişerek bu sisteme uyum sağlayabileceklerdir. Bunun beyin göçünü de azaltması beklenebilir. Bu sektör giderek kendi çalışma usullerini ve kurallarını yerleştiren bir çerçeveye kavuşabilecektir.

bakınız: girişim sermayesi
bakını: girişim sermayesi yatırım fonu

ingiltere'de girişim sermayesi
kanada'da girişim sermayesi
amerika'da girişim sermayesi

bakınız: almanya’da girişim sermayesi