@hakanoztrkKırsal Kalkınma Yatırım Programı SSS sayfası: makine ekipman hibesinde en çok sorulan sorular
Konya'da tarım makineleri bakım atölyem var. Bahar boyunca dükkâna gelenlerin yarısı makine değil hibe soruyordu: ithal makine olur mu, KDV dahil mi, fatura ile dekont aynı gün mü olmalı. Bakanlığın kırsal kalkınma destekleri sitesinde bir SSS sayfası olduğunu sonradan fark ettim ve çoğu sorunun cevabı orada. Sayfa 2026 başvuru dönemi için hazırlanmış, Kırsal Kalkınma Yatırım Programı başlığında 28 soru var ve soruların çoğu Nisan ve Mayıs 2026'da eklenmiş. Bu yılın başvuruları yazın kapandı, hak kazananlarla sözleşme süreci il müdürlüklerinde yürüyor. Sayfa hem şu an sözleşme aşamasında olanlar hem de ileride başvurmayı düşünenler için okunmaya değer.
İlk sorular temel konular. Teknik destek ve sistemle ilgili aksaklıklar için muhatap, işletmenin kayıtlı olduğu ilin Tarım ve Orman İl Müdürlüğü. Aile işletmesi, aile tarafından yönetilen, ağırlıklı olarak aile işgücüne dayanan, gelirinin önemli kısmı tarımdan gelen ve mikro ölçeği aşmayan işletme olarak tanımlanmış. Tüzel kişi de aile işletmesi olabiliyor. Gerçek kişiden zirai gelir belgesi, tüzel kişiden ayrıca mikro ölçekli olduğunu gösteren belge isteniyor.
Para tarafı en çok kafa karıştıran kısım. Uygulama rehberindeki referans fiyatlar KDV hariç, ama proje üst limiti KDV dahil hesaplanıyor; 30 milyon TL'lik üst sınır da KDV dahil. TKDK'nın inşaat giderlerinde kullandığı basitleştirilmiş maliyet sistemi bu programda kullanılamıyor. Bu yıl inşaat ile makine ekipman arasındaki oran zorunluluğu kalkmış, yani başvuru tek bir gider kaleminden oluşabiliyor. Ancak SSS'de, yatırım konusuna göre zorunlu alanların ve zorunlu ekipmanların yine projede bütçelenmesi gerektiği yazıyor.
Benim işime en yakın kısım makine soruları. İthal makine hibeye engel değil ama mevzuattaki şartların yerine getirilmesi gerekiyor. Jeneratör yalnızca yeni tesis niteliğindeki başvurularda, tesisin kapasitesine göre değerlendiriliyor. İnşaat içermeyen, mevcut işletmede sadece zemin üzerine makine ekipman alımı yapılacak projelerde makine yerleşim planı ve teknik rapor yeterli; ama makine tesise yük bindiriyor ya da tesisat değişikliği gerektiriyorsa statik, elektrik ve mekanik projeler istenebiliyor. 5403 taahhütnamesi de ayrıca anlatılmış: tesisle doğrudan bağlantılı olmayan ve arazinin doğal yapısını bozmayan makinelerde izin belgesi yerine taahhütname verilebiliyor. Örnek olarak otomatik dümenleme sistemi ve arılı kovan verilmiş. Ahır projesinde alınan balya makinesi ise ahırdaki faaliyete bağlı sayıldığı için taahhütname kapsamına girmiyor. Fındık kurutma makinesi de yalnızca fındık işleyen, paketleyen ya da depolayan işletmeler için hibe kapsamında.
Kooperatif ve birlikleri ilgilendiren bir cevap var. Tarımsal amaçlı örgütlerin ortak makine parkı yatırımlarında her 21 üye için bir makine şartı yalnızca çay hasat makineleri ile kahverengi kokarca ve Akdeniz meyve sineğiyle mücadelede kullanılacak ekipmanlar için uygulanıyor. Diğer makinelerde örgütün ve üyelerin kapasitesine bakılıyor.
Ret sebebi olabilecek konular da sayfada. Farklı kişiler adına da olsa, aynı parselde birbirini tamamlayan projeler kabul edilmiyor. Verilen örnek tanıdık: biri sadece sağımhane, diğeri sadece ahır, üçüncüsü sadece yem deposu için başvurursa bunlar tek işletmenin parçası sayılıyor. Bu durum izleme süresi içinde ortaya çıkarsa ödenen hibelerin gecikme zammı oranlarıyla hesaplanan faiziyle geri alınacağı yazıyor. Kiralanan her alan sunulan proje için tek başına yeterli olmalı, yatırım yeri de tek parsel. 2025'te ilk sonuçta asıl listede olup sözleşme imzalamayanların 2026 başvurusu değerlendirilmiyor, yedek listede olanlar ise değerlendiriliyor.
Belgelerle ilgili iki pratik cevap var. Mali bilanço ve gelir tablosu başvurudan önceki son kesinleşmiş yılı, yani 2025'i kapsamalı. Fatura ve dekont tarihlerinin aynı gün olması gerekmiyor, ama ikisi de yasal takvimin içinde kalmalı. Bakıcı evi tek başına başvuru konusu olamıyor, yalnızca yeni tesis ve tamamlama projelerinin bir parçası olarak destekleniyor. Bir de su kısıtı listesi var: Konya'dan Akören, Akşehir, Altınekin, Cihanbeyli, Çumra, Ereğli, Karapınar, Karatay, Kulu, Meram, Selçuklu gibi pek çok ilçe tarımsal yeraltı suyunun yetersiz olduğu havzalar arasında sayılmış. Bu bölgelerde sulama gerektiren yatırım düşünen herkes o maddeyi okumalı.
Sayfanın zayıf yanı, bazı cevapların tek kelime olması ('Evet', 'Hayır') ve gerekçe içermemesi. Cevaplar tebliğ ve uygulama esaslarının yerine geçmiyor, emin olmadığınız yerde il müdürlüğüne yazılı sorun. IPARD tarafını takip edenler için de bir not: TKDK'nın Eylül'de açmayı planladığı M7 Çiftlik Faaliyetlerinin Çeşitlendirilmesi ve İş Geliştirme çağrısının tarihi ertelendi, başvuruların bu yıl içinde il koordinatörlükleri ve irtibat ofislerince alınması planlanıyor. TKDK sitesinde bu tedbirin sektörleri arasında makine parkları da görünüyor, bizim taraftaki birkaç kooperatif onu bekliyor.
İlk sorular temel konular. Teknik destek ve sistemle ilgili aksaklıklar için muhatap, işletmenin kayıtlı olduğu ilin Tarım ve Orman İl Müdürlüğü. Aile işletmesi, aile tarafından yönetilen, ağırlıklı olarak aile işgücüne dayanan, gelirinin önemli kısmı tarımdan gelen ve mikro ölçeği aşmayan işletme olarak tanımlanmış. Tüzel kişi de aile işletmesi olabiliyor. Gerçek kişiden zirai gelir belgesi, tüzel kişiden ayrıca mikro ölçekli olduğunu gösteren belge isteniyor.
Para tarafı en çok kafa karıştıran kısım. Uygulama rehberindeki referans fiyatlar KDV hariç, ama proje üst limiti KDV dahil hesaplanıyor; 30 milyon TL'lik üst sınır da KDV dahil. TKDK'nın inşaat giderlerinde kullandığı basitleştirilmiş maliyet sistemi bu programda kullanılamıyor. Bu yıl inşaat ile makine ekipman arasındaki oran zorunluluğu kalkmış, yani başvuru tek bir gider kaleminden oluşabiliyor. Ancak SSS'de, yatırım konusuna göre zorunlu alanların ve zorunlu ekipmanların yine projede bütçelenmesi gerektiği yazıyor.
Benim işime en yakın kısım makine soruları. İthal makine hibeye engel değil ama mevzuattaki şartların yerine getirilmesi gerekiyor. Jeneratör yalnızca yeni tesis niteliğindeki başvurularda, tesisin kapasitesine göre değerlendiriliyor. İnşaat içermeyen, mevcut işletmede sadece zemin üzerine makine ekipman alımı yapılacak projelerde makine yerleşim planı ve teknik rapor yeterli; ama makine tesise yük bindiriyor ya da tesisat değişikliği gerektiriyorsa statik, elektrik ve mekanik projeler istenebiliyor. 5403 taahhütnamesi de ayrıca anlatılmış: tesisle doğrudan bağlantılı olmayan ve arazinin doğal yapısını bozmayan makinelerde izin belgesi yerine taahhütname verilebiliyor. Örnek olarak otomatik dümenleme sistemi ve arılı kovan verilmiş. Ahır projesinde alınan balya makinesi ise ahırdaki faaliyete bağlı sayıldığı için taahhütname kapsamına girmiyor. Fındık kurutma makinesi de yalnızca fındık işleyen, paketleyen ya da depolayan işletmeler için hibe kapsamında.
Kooperatif ve birlikleri ilgilendiren bir cevap var. Tarımsal amaçlı örgütlerin ortak makine parkı yatırımlarında her 21 üye için bir makine şartı yalnızca çay hasat makineleri ile kahverengi kokarca ve Akdeniz meyve sineğiyle mücadelede kullanılacak ekipmanlar için uygulanıyor. Diğer makinelerde örgütün ve üyelerin kapasitesine bakılıyor.
Ret sebebi olabilecek konular da sayfada. Farklı kişiler adına da olsa, aynı parselde birbirini tamamlayan projeler kabul edilmiyor. Verilen örnek tanıdık: biri sadece sağımhane, diğeri sadece ahır, üçüncüsü sadece yem deposu için başvurursa bunlar tek işletmenin parçası sayılıyor. Bu durum izleme süresi içinde ortaya çıkarsa ödenen hibelerin gecikme zammı oranlarıyla hesaplanan faiziyle geri alınacağı yazıyor. Kiralanan her alan sunulan proje için tek başına yeterli olmalı, yatırım yeri de tek parsel. 2025'te ilk sonuçta asıl listede olup sözleşme imzalamayanların 2026 başvurusu değerlendirilmiyor, yedek listede olanlar ise değerlendiriliyor.
Belgelerle ilgili iki pratik cevap var. Mali bilanço ve gelir tablosu başvurudan önceki son kesinleşmiş yılı, yani 2025'i kapsamalı. Fatura ve dekont tarihlerinin aynı gün olması gerekmiyor, ama ikisi de yasal takvimin içinde kalmalı. Bakıcı evi tek başına başvuru konusu olamıyor, yalnızca yeni tesis ve tamamlama projelerinin bir parçası olarak destekleniyor. Bir de su kısıtı listesi var: Konya'dan Akören, Akşehir, Altınekin, Cihanbeyli, Çumra, Ereğli, Karapınar, Karatay, Kulu, Meram, Selçuklu gibi pek çok ilçe tarımsal yeraltı suyunun yetersiz olduğu havzalar arasında sayılmış. Bu bölgelerde sulama gerektiren yatırım düşünen herkes o maddeyi okumalı.
Sayfanın zayıf yanı, bazı cevapların tek kelime olması ('Evet', 'Hayır') ve gerekçe içermemesi. Cevaplar tebliğ ve uygulama esaslarının yerine geçmiyor, emin olmadığınız yerde il müdürlüğüne yazılı sorun. IPARD tarafını takip edenler için de bir not: TKDK'nın Eylül'de açmayı planladığı M7 Çiftlik Faaliyetlerinin Çeşitlendirilmesi ve İş Geliştirme çağrısının tarihi ertelendi, başvuruların bu yıl içinde il koordinatörlükleri ve irtibat ofislerince alınması planlanıyor. TKDK sitesinde bu tedbirin sektörleri arasında makine parkları da görünüyor, bizim taraftaki birkaç kooperatif onu bekliyor.
8 5 yorum
