@tolgaerdemTÜBİTAK 1602 patent desteği 2026: PCT başvurusunda hangi destekler hâlâ var?
Gaziantep'te elektronik ürün geliştirme danışmanlığı yapıyorum. Müşterilerimin yarısı ilk prototip çalışınca 'patent alalım, TÜBİTAK zaten parasını veriyor' diyor. Bu cümle yarı doğru. Bağlantıdaki TÜBİTAK 1602 Patent Destek Programı sayfası neyin kapandığını ve neyin hâlâ açık olduğunu tek yerde topluyor. Sayfanın kendisinde tarih yok; eklerdeki bilgi notu ve SSS dosyası Mart 2024, uygulama esaslarının son değişikliği Haziran 2023 tarihli. Eylül 2026 itibarıyla sayfa yayında ve uluslararası desteklere başvuruların dönem sınırı olmadan sürekli alındığını yazıyor.
Önce kapanan kısım: TÜBİTAK Yönetim Kurulu'nun 3 Ocak 2019 tarihli kararıyla ulusal patent başvurularına verilen destek ve ödüller başvuruya kapalı. Yani sadece TÜRKPATENT'e yaptığınız yerli başvurunun araştırma raporu, inceleme raporu ya da vekil ücreti için TÜBİTAK'tan destek gelmiyor. SSS'de tek bir istisna var: 1 Ocak 2019'dan önce tescil edilmiş ulusal patentler tescil ödülünden yararlanabiliyor. Vekil destekleri de alınmıyor. Faydalı model, marka, coğrafi işaret ve logo gibi başlıklar ise hiç kapsamda değil. Geçen ay bir müşterim faydalı model başvurusu için destek formu arıyordu, böyle bir form yok.
Açık olan kısım uluslararası başvurular ve birbirine bağlı üç basamaktan oluşuyor:
1. Uluslararası Patent Başvuru Desteği (PD-200): PCT kapsamında WIPO'ya yaptığınız başvuruda kabul ofisi olarak TÜRKPATENT'i seçtiyseniz destekleniyor. Talep TÜBİTAK'a değil doğrudan TÜRKPATENT'e, başvuru sırasında yapılıyor. Uygulama esaslarına göre bu tutar size ödenmiyor, TÜRKPATENT'in hesabına aktarılıyor ve ücretiniz oradan karşılanıyor.
2. Uluslararası Patent İnceleme Raporu Desteği (PD-201): PCT sonrasında EPO, JPO, KIPO, CNIPA ya da USPTO'da ülke girişi yaptığınızda inceleme raporu ücretlerine destek. Başvuru PRODİS üzerinden TÜBİTAK'a yapılıyor.
3. Uluslararası Patent Tescil Ödülü (PD-202): PD-201 ile desteklenen başvuru bu ofislerden birinde tescil edilirse veriliyor, başvurusu yine PRODİS'ten.
PD-201 için PD-200 almış olmak, PD-202 için de PD-201 almış olmak gerekiyor. Zincirin ilk halkası eksikse sonrakilere geçemiyorsunuz.
Kim başvurabilir: TÜRKPATENT ya da WIPO'dan başvuru numarası almış T.C. vatandaşları ile Türkiye'de yerleşik şirketler, üniversiteler, kamu kurum ve kuruluşları. Merkezi yurt dışında olan şirketlerin dar mükellef şube ve temsilcilikleri, kanunla kurulanlar dışındaki vakıflar, dernekler ve bunların iktisadi işletmeleri başvuramıyor. Başvuru sahipleri arasında T.C. vatandaşı olmayan biri varsa başvuru kabul edilmiyor; yabancı ortaklı ekiplerde başvuru sahibi listesini en baştan buna göre kurmak lazım. Tescil ödülüne de yalnızca gerçek kişiler, üniversiteler, üniversitelerin kurduğu teknoloji transfer şirketleri ve KOBİ ölçeğindeki şirketler başvurabiliyor. Büyük ölçekli bir firma inceleme desteğinden yararlanabiliyor ama ödül alamıyor.
Limitler ve tutarlar: Gerçek kişi bir takvim yılında en fazla 5, tüzel kişi en fazla 20 patent başvurusu için destek alabiliyor. Aynı buluşun ulusal ve uluslararası başvurusu ayrı sayılıyor, ama bir başvurunun başvuru, inceleme, tescil ve ödül süreçleri tek başvuru olarak sayılıyor. Tutarlar sayfadaki 'Hibe Destek ve Ödül Tutarları Tablosu' PDF'inde. Mart 2024 tarihli bu tabloda bir patente ilişkin uluslararası inceleme raporu destek tutarlarının toplamının 240.000 TL'yi geçemeyeceği notu var. Kur nedeniyle yabancı ofis ücretleri bu sürede epey değişti, güncel tutarı başvurmadan önce tablodan ve sayfadaki 1602 e-posta adresinden teyit edin.
PD-201 neler istiyor: Başvuru sahiplerinin ve vekil firmaların yerli ve yabancı patent ofislerine yaptığı ödemelerin dekontları ve ofislerin kestiği faturalar zorunlu. Yanında araştırma ya da inceleme raporları ve patent dosyasının kopyası ekleniyor. Talebi Buluş Değerleme Kurulu değerlendiriyor; patentlenebilirlik kriterlerini taşımadığı sonucu çıkarsa, ilgili ofislerden olumlu yeni rapor aldığınızda ikinci ve son kez başvurabiliyorsunuz. PD-201 ülke başına ayrı ayrı alınmıyor, bir kez yapılıyor. Birden fazla ofise giriş yaptıysanız hepsini aynı talepte toplamanız gerekiyor. Vekil firma noter onaylı vekaletle sizin adınıza başvurabiliyor, üniversitelerde rektör onaylı dilekçe yetiyor.
Gördüğüm hatalar: Birincisi kabul ofisi. Bir müşterim PCT'yi vekiliyle kabul ofisi olarak TÜRKPATENT'i seçmeden yapmıştı; esaslara göre bu durumda programdaki hibe ve ödüllerin hiçbirinden yararlanılamıyor. İkincisi sıra: PD-200'ü TÜRKPATENT'te başvuru anında istemeyen, sonra PD-201'e gelince zincirin ilk halkası olmadığını görüyor. Üçüncüsü dekont: vekil firma ödemeyi kendi hesabından yapıp belgeleri eksik verdiğinde dosya uzuyor. Dördüncüsü aynı buluş için aynı ofise farklı numaralarla birden çok başvuru yapmak; bu durumda TÜBİTAK destek başvurusunu değerlendirme yapmadan reddedebiliyor.
Kendi yorumum: Elektronik tarafında buluşların çoğu bir devre ya da gömülü yazılım düzenlemesi ve uluslararası patent masrafı destekle bile küçük firmayı zorluyor. Ben müşteriye önce şunu soruyorum: bu ürünü üç yıl sonra hangi ülkede, kime satacaksın? Cevap yoksa PCT'nin yanında ülke girişlerinin toplam maliyetini hesaplayıp öyle karar veriyoruz. Sayfadaki destek kalemleri başvuru, inceleme raporu ve tescil ödülüyle sınırlı; vekil ücreti, çeviri ve sonraki yıllık masraflar için ayrı bir kalem görünmüyor. 1602 maliyetin bir kısmını hafifletiyor, patent stratejisinin yerini tutmuyor.
Son not: Desteğe çağrı beklemeden başvuruluyor ama PD-200 TÜRKPATENT'e başvuru esnasında isteniyor, bu yüzden vekille ilk görüşmede bu kutunun işaretleneceğini konuşun. Ben bir soruyu 1602 e-posta adresine yazmıştım, birkaç gün içinde net bir yanıt gelmişti.
Önce kapanan kısım: TÜBİTAK Yönetim Kurulu'nun 3 Ocak 2019 tarihli kararıyla ulusal patent başvurularına verilen destek ve ödüller başvuruya kapalı. Yani sadece TÜRKPATENT'e yaptığınız yerli başvurunun araştırma raporu, inceleme raporu ya da vekil ücreti için TÜBİTAK'tan destek gelmiyor. SSS'de tek bir istisna var: 1 Ocak 2019'dan önce tescil edilmiş ulusal patentler tescil ödülünden yararlanabiliyor. Vekil destekleri de alınmıyor. Faydalı model, marka, coğrafi işaret ve logo gibi başlıklar ise hiç kapsamda değil. Geçen ay bir müşterim faydalı model başvurusu için destek formu arıyordu, böyle bir form yok.
Açık olan kısım uluslararası başvurular ve birbirine bağlı üç basamaktan oluşuyor:
1. Uluslararası Patent Başvuru Desteği (PD-200): PCT kapsamında WIPO'ya yaptığınız başvuruda kabul ofisi olarak TÜRKPATENT'i seçtiyseniz destekleniyor. Talep TÜBİTAK'a değil doğrudan TÜRKPATENT'e, başvuru sırasında yapılıyor. Uygulama esaslarına göre bu tutar size ödenmiyor, TÜRKPATENT'in hesabına aktarılıyor ve ücretiniz oradan karşılanıyor.
2. Uluslararası Patent İnceleme Raporu Desteği (PD-201): PCT sonrasında EPO, JPO, KIPO, CNIPA ya da USPTO'da ülke girişi yaptığınızda inceleme raporu ücretlerine destek. Başvuru PRODİS üzerinden TÜBİTAK'a yapılıyor.
3. Uluslararası Patent Tescil Ödülü (PD-202): PD-201 ile desteklenen başvuru bu ofislerden birinde tescil edilirse veriliyor, başvurusu yine PRODİS'ten.
PD-201 için PD-200 almış olmak, PD-202 için de PD-201 almış olmak gerekiyor. Zincirin ilk halkası eksikse sonrakilere geçemiyorsunuz.
Kim başvurabilir: TÜRKPATENT ya da WIPO'dan başvuru numarası almış T.C. vatandaşları ile Türkiye'de yerleşik şirketler, üniversiteler, kamu kurum ve kuruluşları. Merkezi yurt dışında olan şirketlerin dar mükellef şube ve temsilcilikleri, kanunla kurulanlar dışındaki vakıflar, dernekler ve bunların iktisadi işletmeleri başvuramıyor. Başvuru sahipleri arasında T.C. vatandaşı olmayan biri varsa başvuru kabul edilmiyor; yabancı ortaklı ekiplerde başvuru sahibi listesini en baştan buna göre kurmak lazım. Tescil ödülüne de yalnızca gerçek kişiler, üniversiteler, üniversitelerin kurduğu teknoloji transfer şirketleri ve KOBİ ölçeğindeki şirketler başvurabiliyor. Büyük ölçekli bir firma inceleme desteğinden yararlanabiliyor ama ödül alamıyor.
Limitler ve tutarlar: Gerçek kişi bir takvim yılında en fazla 5, tüzel kişi en fazla 20 patent başvurusu için destek alabiliyor. Aynı buluşun ulusal ve uluslararası başvurusu ayrı sayılıyor, ama bir başvurunun başvuru, inceleme, tescil ve ödül süreçleri tek başvuru olarak sayılıyor. Tutarlar sayfadaki 'Hibe Destek ve Ödül Tutarları Tablosu' PDF'inde. Mart 2024 tarihli bu tabloda bir patente ilişkin uluslararası inceleme raporu destek tutarlarının toplamının 240.000 TL'yi geçemeyeceği notu var. Kur nedeniyle yabancı ofis ücretleri bu sürede epey değişti, güncel tutarı başvurmadan önce tablodan ve sayfadaki 1602 e-posta adresinden teyit edin.
PD-201 neler istiyor: Başvuru sahiplerinin ve vekil firmaların yerli ve yabancı patent ofislerine yaptığı ödemelerin dekontları ve ofislerin kestiği faturalar zorunlu. Yanında araştırma ya da inceleme raporları ve patent dosyasının kopyası ekleniyor. Talebi Buluş Değerleme Kurulu değerlendiriyor; patentlenebilirlik kriterlerini taşımadığı sonucu çıkarsa, ilgili ofislerden olumlu yeni rapor aldığınızda ikinci ve son kez başvurabiliyorsunuz. PD-201 ülke başına ayrı ayrı alınmıyor, bir kez yapılıyor. Birden fazla ofise giriş yaptıysanız hepsini aynı talepte toplamanız gerekiyor. Vekil firma noter onaylı vekaletle sizin adınıza başvurabiliyor, üniversitelerde rektör onaylı dilekçe yetiyor.
Gördüğüm hatalar: Birincisi kabul ofisi. Bir müşterim PCT'yi vekiliyle kabul ofisi olarak TÜRKPATENT'i seçmeden yapmıştı; esaslara göre bu durumda programdaki hibe ve ödüllerin hiçbirinden yararlanılamıyor. İkincisi sıra: PD-200'ü TÜRKPATENT'te başvuru anında istemeyen, sonra PD-201'e gelince zincirin ilk halkası olmadığını görüyor. Üçüncüsü dekont: vekil firma ödemeyi kendi hesabından yapıp belgeleri eksik verdiğinde dosya uzuyor. Dördüncüsü aynı buluş için aynı ofise farklı numaralarla birden çok başvuru yapmak; bu durumda TÜBİTAK destek başvurusunu değerlendirme yapmadan reddedebiliyor.
Kendi yorumum: Elektronik tarafında buluşların çoğu bir devre ya da gömülü yazılım düzenlemesi ve uluslararası patent masrafı destekle bile küçük firmayı zorluyor. Ben müşteriye önce şunu soruyorum: bu ürünü üç yıl sonra hangi ülkede, kime satacaksın? Cevap yoksa PCT'nin yanında ülke girişlerinin toplam maliyetini hesaplayıp öyle karar veriyoruz. Sayfadaki destek kalemleri başvuru, inceleme raporu ve tescil ödülüyle sınırlı; vekil ücreti, çeviri ve sonraki yıllık masraflar için ayrı bir kalem görünmüyor. 1602 maliyetin bir kısmını hafifletiyor, patent stratejisinin yerini tutmuyor.
Son not: Desteğe çağrı beklemeden başvuruluyor ama PD-200 TÜRKPATENT'e başvuru esnasında isteniyor, bu yüzden vekille ilk görüşmede bu kutunun işaretleneceğini konuşun. Ben bir soruyu 1602 e-posta adresine yazmıştım, birkaç gün içinde net bir yanıt gelmişti.
12 4 yorum
