@madda · 20 gün önce
Hızlı ve Yavaş Düşünme'yi girişimci gözüyle yeniden okudum: hangi bölümler hâlâ ayakta?
Daniel Kahneman'ın Hızlı ve Yavaş Düşünme kitabını ilk kez yüksek lisans yıllarında okumuştum. Veri ve yapay zeka üzerine çalışan biri olarak bu yaz tekrar elime aldım, çünkü ürün kararlarında, A/B testlerinde ve ekip toplantılarında kitabın anlattığı yanılgıları hâlâ her gün görüyorum. İkinci okumada kitabı başka bir gözle okudum ve bazı bölümlerine eskisi kadar güvenmediğimi fark ettim.
Önce iyi kısımlar. Kitabın omurgası, hızlı ve sezgisel çalışan Sistem 1 ile yavaş ve zahmetli çalışan Sistem 2 ayrımı. Bu ayrım bir metafor olarak hâlâ çok kullanışlı. Çapa etkisi bölümü özellikle girişimciler için değerli: fiyat görüşmesinde ilk söylenen rakamın bütün konuşmayı nasıl kendine çektiğini okuduktan sonra teklif hazırlama biçimim değişti. Planlama yanılgısı da öyle. Projelerin neredeyse her zaman tahmin edilenden uzun sürmesi ve buna karşı benzer projelerin gerçekleşen sürelerine bakmak, yani dış bakış açısı, ekip planlamasında hâlâ kullandığım bir yöntem.
Kayıptan kaçınma ve beklenti kuramı kısımları da sağlam. Kahneman ekonomi alanındaki Nobel ödülünü bu çizgideki çalışmaları nedeniyle aldı ve bu fikirler sonraki yıllarda pek çok kez sınandı.
Şimdi temkinli olduğum kısımlar. Kitabın erken bölümlerinde anlatılan bazı çalışmalar, özellikle örtük hazırlama (priming) üzerine olanlar, psikolojideki tekrarlanabilirlik tartışmaları sırasında yeniden denendi ve birçoğu aynı sonucu vermedi. Kahneman'ın kendisi de sonradan bu bölümde küçük örneklemli çalışmalara fazla güvendiğini açıkça kabul etti. Bu, bilim insanı olarak saygı duyduğum bir tavır, ama okur olarak o bölümleri kanıt değil anekdot gibi okumamız gerektiği anlamına geliyor.
Girişimciye önerim şu: kitabı bir kural kitabı gibi değil, bir soru listesi gibi okuyun. Bir karar verirken 'şu an bir çapaya mı takıldım, planım dış bakış açısıyla tutarlı mı, bu sonuç küçük bir örneklemden mi geliyor' diye sormak kitabın asıl kazancı. Kitap kalın ve bazı yerleri ağır, ama sezgisel yargılar ve aşırı güven üzerine olan ikinci ve üçüncü kısımlar tek başına okumaya değer.
Kitabı okuyanlar hangi bölümü iş hayatında en çok kullandı, merak ediyorum. Bu kitaptan sonra okunabilecek, daha güncel bulguları içeren bir öneriniz olursa da sevinirim.
Önce iyi kısımlar. Kitabın omurgası, hızlı ve sezgisel çalışan Sistem 1 ile yavaş ve zahmetli çalışan Sistem 2 ayrımı. Bu ayrım bir metafor olarak hâlâ çok kullanışlı. Çapa etkisi bölümü özellikle girişimciler için değerli: fiyat görüşmesinde ilk söylenen rakamın bütün konuşmayı nasıl kendine çektiğini okuduktan sonra teklif hazırlama biçimim değişti. Planlama yanılgısı da öyle. Projelerin neredeyse her zaman tahmin edilenden uzun sürmesi ve buna karşı benzer projelerin gerçekleşen sürelerine bakmak, yani dış bakış açısı, ekip planlamasında hâlâ kullandığım bir yöntem.
Kayıptan kaçınma ve beklenti kuramı kısımları da sağlam. Kahneman ekonomi alanındaki Nobel ödülünü bu çizgideki çalışmaları nedeniyle aldı ve bu fikirler sonraki yıllarda pek çok kez sınandı.
Şimdi temkinli olduğum kısımlar. Kitabın erken bölümlerinde anlatılan bazı çalışmalar, özellikle örtük hazırlama (priming) üzerine olanlar, psikolojideki tekrarlanabilirlik tartışmaları sırasında yeniden denendi ve birçoğu aynı sonucu vermedi. Kahneman'ın kendisi de sonradan bu bölümde küçük örneklemli çalışmalara fazla güvendiğini açıkça kabul etti. Bu, bilim insanı olarak saygı duyduğum bir tavır, ama okur olarak o bölümleri kanıt değil anekdot gibi okumamız gerektiği anlamına geliyor.
Girişimciye önerim şu: kitabı bir kural kitabı gibi değil, bir soru listesi gibi okuyun. Bir karar verirken 'şu an bir çapaya mı takıldım, planım dış bakış açısıyla tutarlı mı, bu sonuç küçük bir örneklemden mi geliyor' diye sormak kitabın asıl kazancı. Kitap kalın ve bazı yerleri ağır, ama sezgisel yargılar ve aşırı güven üzerine olan ikinci ve üçüncü kısımlar tek başına okumaya değer.
Kitabı okuyanlar hangi bölümü iş hayatında en çok kullandı, merak ediyorum. Bu kitaptan sonra okunabilecek, daha güncel bulguları içeren bir öneriniz olursa da sevinirim.
4 2 yorum
