@beyazyakaliTokenizasyon konuşulurken atlanan kısım: hukuki sahiplik, saklama ve ikincil pazar
Gayrimenkul, emtia ve sanat eserlerinin tokenleştirilmesi uzun süredir konuşuluyor. Kurumsal tarafta bu konuda birkaç fizibilite çalışmasının içinde yer aldım ve hep aynı üç noktada tıkandığını gördüm. Teknoloji tarafı en kolay kısım, onu yazayım ki tartışma daha gerçekçi olsun.
Birinci tıkanma: hukuki sahiplik. Bir token sahibi olmak, o varlığın hukuken sahibi olmak anlamına gelmiyor. Gayrimenkulde mülkiyet tapu siciline bağlı. Token, ancak bir hukuki yapıya bağlanırsa anlam kazanıyor; mesela varlığı bir şirket veya fon tutuyor, token ise o yapıdaki hakkı temsil ediyor. Bu durumda da ortaya çıkan şey, menkul kıymet benzeri bir araç oluyor ve düzenlemeye tabi hale geliyor. Yani "blokzincire yazdık, artık paylı mülkiyet var" demek mümkün değil.
İkinci tıkanma: saklama ve doğrulama. Fiziksel bir varlığı temsil eden token için, o varlığın gerçekten var olduğunu ve orada durduğunu kimin doğruladığı kritik. Altın için bir saklama kuruluşu, gayrimenkul için bir yönetim şirketi gerekiyor. Bu da sistemi yeniden merkezi bir güven noktasına bağlıyor. Zincirin kendisi bu güveni üretemiyor, çünkü fiziksel dünyayı göremiyor.
Üçüncü tıkanma: ikincil pazar. Tokenizasyonun vaadi likidite. Ama likidite, token çıkarmakla oluşmuyor; alıcı ve satıcı olması gerekiyor. Pek çok tokenizasyon projesinde ikincil pazar hiç oluşmuyor ve yatırımcı elindekini satamıyor. Kağıt üstünde bölünebilir olmak, pratikte satılabilir olmak anlamına gelmiyor.
Teknolojinin gerçekten fark yarattığı yerler. Birincisi, kayıt ve mutabakat. Birden fazla kurumun aynı kaydı tuttuğu ve mutabakat yaptığı süreçlerde ortak bir defter gerçekten verimlilik sağlıyor. İkincisi, otomatik dağıtım. Kira veya temettü benzeri ödemelerin çok sayıda hak sahibine otomatik dağıtılması. Üçüncüsü, izlenebilirlik; tedarik zincirinde bir ürünün geçmişini kaydetmek.
Benim sonucum: tokenizasyon bir hukuk ve pazar yapılandırma işi, üstüne bir teknoloji katmanı geliyor. Tersten başlayan projeler, yani önce token çıkarıp sonra hukuki yapı arayanlar, hep aynı duvara çarpıyor.
Bu alanda çalışan var mı, hukuki yapıyı nasıl kurguluyorsunuz?
Birinci tıkanma: hukuki sahiplik. Bir token sahibi olmak, o varlığın hukuken sahibi olmak anlamına gelmiyor. Gayrimenkulde mülkiyet tapu siciline bağlı. Token, ancak bir hukuki yapıya bağlanırsa anlam kazanıyor; mesela varlığı bir şirket veya fon tutuyor, token ise o yapıdaki hakkı temsil ediyor. Bu durumda da ortaya çıkan şey, menkul kıymet benzeri bir araç oluyor ve düzenlemeye tabi hale geliyor. Yani "blokzincire yazdık, artık paylı mülkiyet var" demek mümkün değil.
İkinci tıkanma: saklama ve doğrulama. Fiziksel bir varlığı temsil eden token için, o varlığın gerçekten var olduğunu ve orada durduğunu kimin doğruladığı kritik. Altın için bir saklama kuruluşu, gayrimenkul için bir yönetim şirketi gerekiyor. Bu da sistemi yeniden merkezi bir güven noktasına bağlıyor. Zincirin kendisi bu güveni üretemiyor, çünkü fiziksel dünyayı göremiyor.
Üçüncü tıkanma: ikincil pazar. Tokenizasyonun vaadi likidite. Ama likidite, token çıkarmakla oluşmuyor; alıcı ve satıcı olması gerekiyor. Pek çok tokenizasyon projesinde ikincil pazar hiç oluşmuyor ve yatırımcı elindekini satamıyor. Kağıt üstünde bölünebilir olmak, pratikte satılabilir olmak anlamına gelmiyor.
Teknolojinin gerçekten fark yarattığı yerler. Birincisi, kayıt ve mutabakat. Birden fazla kurumun aynı kaydı tuttuğu ve mutabakat yaptığı süreçlerde ortak bir defter gerçekten verimlilik sağlıyor. İkincisi, otomatik dağıtım. Kira veya temettü benzeri ödemelerin çok sayıda hak sahibine otomatik dağıtılması. Üçüncüsü, izlenebilirlik; tedarik zincirinde bir ürünün geçmişini kaydetmek.
Benim sonucum: tokenizasyon bir hukuk ve pazar yapılandırma işi, üstüne bir teknoloji katmanı geliyor. Tersten başlayan projeler, yani önce token çıkarıp sonra hukuki yapı arayanlar, hep aynı duvara çarpıyor.
Bu alanda çalışan var mı, hukuki yapıyı nasıl kurguluyorsunuz?
12 3 yorum
