Melek yatırımcıdan girişim sermayesine, tohum turundan halka arza, değerlemeden term sheet'e; bir girişimin para bulma yolculuğundaki kavramlar, kurumlar ve araçlar tek sözlükte. Yatırım almaya hazırlanan kurucular için terimlerin Türkçe karşılıkları ve pratik anlamları.
Tarım ve orman bakanlığının ulusal bütçeyle yürüttüğü hibe programı; uzun adıyla kırsal kalkınma yatırımlarının desteklenmesi programı (kkydp). Tarımsal ürünlerin işlenmesi, depolanması ve paketlenmesine yönelik tesisler, yenilenebilir enerji yatırımları ve makine-ekipman alımları belirli oranlarla desteklenir.
ipard ile karıştırılır ama ayrıdır: kkydp ulusal kaynaklıdır, ülke genelinde uygulanır ve süreçleri görece sadedir; ipard ise AB kaynaklıdır ve kapsadığı iller ile sektörlerde daha yüksek bütçeli çalışır. Aynı yatırım için ikisinden birden yararlanılamaz; hangisinin uygun olduğu yatırımın yerine ve konusuna göre seçilir.
Başvurular dönemsel tebliğlerle açılır ve il tarım müdürlükleri üzerinden yürür. Gıda işleme ve tarımsal üretim tarafında büyüyen girişimler için soğuk hava deposundan güneş enerjisine uzanan geniş bir yatırım listesini fonlayabilen, yeterince bilinmeyen bir kaynaktır.
devamını oku →
Capitalization table; şirketin ortaklık yapısını, kimin kaç hisseyle ve hangi haklarla ortak olduğunu gösteren tablo. Başlangıçta iki satırlık bir listedir, her yatırım turu, hisse opsiyonu havuzu ve dönüştürülebilir borçla katmanlaşır. Sağlığı yatırımcıların ilk baktığı şeylerdendir: kurucuların erken turlarda aşırı sulanması, ölü hisse taşıyan ayrılmış kurucular ya da dağınık küçük ortak kalabalığı, sonraki turları zorlaştıran kırmızı bayraklardır. Senaryo aracı olarak da kullanılır; şu değerlemeden şu tur gelirse çıkışta kime ne kalır sorusu tablo üzerinde oynanır. Kurucu için ders erken gelir: bugün kolayca verilen yüzde, bileşik etkiyle çıkış gününün en pahalı kalemi olur; temiz tutulan cap table, sessiz ama güçlü bir yatırım argümanıdır.
devamını oku →
Yatırımcı ile girişim arasındaki anlaşmanın ana şartlarını özetleyen, çoğu maddesi hukuken bağlayıcı olmayan niyet belgesi. Kritik kalemleri ezberdir: değerleme, yatırım tutarı, hisse sınıfı, tasfiye önceliği, sulandırma koruması, yönetim kurulu koltukları ve kurucu hisselerinin hakediş takvimi. Girişimcinin klasik hatası gözünü değerlemeye dikmektir; deneyimliler şartların fiyattan pahalı olabileceğini bilir, yüksek değerlemeli ama iki kat tasfiye öncelikli bir tur, mütevazı temiz turdan kötü sonuç verebilir. Bağlayıcı olmaması da yanıltmasın: imzalanan term sheet piyasada sözdür, sebepsiz dönen taraf itibar öder. Okumanın altın kuralı tektir; her maddeyi işler kötü giderse senaryosunda test etmek, çünkü şartlar tam da o gün için yazılır.
devamını oku →
Teminat yetersizliği yüzünden kredi alamayan KOBİ'lere devlet destekli kefalet sağlayan kuruluş; kısaltması kgf. Banka krediyi verir, kgf borcun önemli bir bölümüne kefil olur; işletmenin gösteremediği ipoteğin yerini kamu kefaleti alır.
Sistemin görünmez kahramanı hazine destekli kefalet paketleridir: ekonomik daralma dönemlerinde açılan büyük hacimli kefalet programları, on binlerce işletmenin finansmana erişimini bu mekanizmayla sağlamıştır. Başvuru doğrudan kgf'ye değil çalışılan bankaya yapılır; banka krediyi değerlendirirken kefalet talebini de sisteme iletir.
Genç girişimler için kritik gerçek şudur: bilançosu yeni, gayrimenkulü olmayan bir şirketin banka kapısındaki en güçlü kozu kgf kefaletidir. Kefalet komisyonu maliyete eklenir ama teminatsızlık yüzünden hiç alınamayacak kredinin kapısını açar.
devamını oku →
Türkiye'de yatırımları yönlendirmek için kurulan, yatırım teşvik belgesine bağlı destek araçlarının bütünü. Mantığı basittir: devlet, öncelikli gördüğü sektör, bölge ve teknolojilere yatırım yapanın maliyetini vergi, prim ve finansman tarafından hafifletir.
Sistem tarih boyunca dönemsel kararlarla şekillenmiştir; genel çerçevede yatırımlar bölgesel gelişmişliğe, teknoloji düzeyine ve stratejik önceliğe göre kademelendirilir. Az gelişmiş bölgeye ya da yüksek teknolojili üretime giden yatırım, daha uzun süreli ve daha yüksek oranlı desteklerle karşılanır. Mevzuat sık güncellendiği için güncel karar ve uygulama tebliğine bakmadan hesap yapılmamalıdır.
Kavram karmaşasına düşmemek için şu ayrım akılda tutulmalı: kosgeb ve tübitak işletmenin projelerini, yatırım teşvik sistemi ise sabit sermaye yatırımını destekler. Fabrika kuran, üretim hattı büyüten ya da turizm tesisi yapan herkesin ilk bakacağı çerçeve budur.
devamını oku →
Yatırım teşvik sisteminin, ülkeyi gelişmişlik düzeyine göre bölgelere ayırarak desteği kademelendiren ayağı. Aynı yatırım, gelişmiş bir ilde daha kısa süreli ve düşük oranlı, az gelişmiş bir ilde daha uzun süreli ve yüksek oranlı desteklenir; amaç yatırımın coğrafi dağılımını dengelemektir.
Kademelenme somut olarak vergi indirimi oranında, sgk prim desteğinin süresinde ve faiz desteğinin varlığında hissedilir. Bazı sektörler bulundukları bölgeden bir üst bölgenin desteklerinden yararlandırılarak ayrıca öncelik kazanır.
Kuruluş yeri kararı verirken bunu hesaba katmak gerçek para farkı yaratır: üretim tesisi için il seçerken lojistik ve iş gücüyle birlikte bölge desteği de tabloya konmalı, kesin oranlar güncel mevzuattan teyit edilmelidir.
devamını oku →