@tolgaerdem · 2 gün önce
Tam zamanlı çalışırken yan iş yapmak: sözleşmedeki maddeler, rekabet yasağı ve nelere dikkat ettim
Bir şirkette tam zamanlı çalışıyorum ve akşamları kendi küçük işimi yürütüyorum. Bu durumdaki pek çok kişi gibi ben de uzun süre "nasılsa kimse bilmez" diye düşündüm. Sonra bir arkadaşımın başına gelenleri görünce oturup kendi sözleşmemi okudum ve bir avukata danıştım. Öğrendiklerimi yazayım, hukuki tavsiye değil, kendi notlarım.
Birinci konu: sadakat borcu. İş sözleşmesinde yazsa da yazmasa da çalışanın işverene karşı sadakat borcu var. Bu borç, çalışma saatleri dışındaki faaliyetleri de kapsayabiliyor, özellikle de o faaliyet işverenle rekabet ediyorsa. Yani sözleşmenizde yan iş yasağı yazmıyor olması, her şey serbest demek değil.
İkinci konu: rekabet etmeme. Çalışma süresi içinde işverenle aynı alanda iş yapmak en riskli durum. Burada iş sözleşmesinin haklı nedenle feshi gündeme gelebiliyor. Benim yan işim, çalıştığım şirketin alanıyla hiç ilgisi olmayan bir konuda ve bunu bilinçli seçtim.
Üçüncü konu: şirket kaynakları. Şirket bilgisayarı, şirket maili, şirket yazılım lisansları ve şirket zamanı yan iş için kullanılamaz. Bu çok net bir sınır ve ihlal edildiğinde ispatı kolay. Ben ayrı bir bilgisayar, ayrı mail ve ayrı telefon numarası kullanıyorum.
Dördüncü konu: fikri haklar. Pek çok iş sözleşmesinde, çalışma süresi boyunca üretilen fikri ürünlerin işverene ait olacağına dair madde var. Bu maddenin kapsamı önemli: sadece işle ilgili üretimleri mi kapsıyor, yoksa her türlü üretimi mi? Geniş yazılmış bir madde, akşam evde yazdığınız kodun sahipliğini tartışmalı hale getirebiliyor. Benim sözleşmemde madde işle ilgili üretimlerle sınırlıydı, şanslıydım.
Beşinci konu: mesai ve performans. Yan iş, ana işinizin performansını düşürüyorsa bu başlı başına bir sorun. Uykusuz gelmek, mesai içinde yan işin telefonlarına bakmak, izin günlerini yan işe göre ayarlamak. Bu davranışlar fark ediliyor.
Altıncı konu: beyan ve şeffaflık. Bazı sözleşmelerde yan iş için işverenden yazılı izin alınması gerekiyor. Benim durumumda böyle bir madde vardı ve açıkçası bildirmekten çekindim. Sonunda yöneticimle konuştum ve beklediğimden çok daha rahat bir tepki aldım, çünkü işim rekabet etmiyordu ve mesaime zarar vermiyordu. Yazılı onay aldım. O onay bugün en rahat ettiğim şey.
Yedinci konu: sigorta ve vergi. Tam zamanlı çalışırken kendi mükellefiyetinizi açtığınızda sigorta tarafında durum değişiyor ve bu, işvereninizin görebileceği bir kayıt doğurabiliyor. Yani gizli kalacağını varsaymayın. Mali müşavirinize durumunuzu baştan anlatın.
Özet olarak: yan iş yapmak mümkün ama üç kuralı tutun. Rekabet etmeyin, şirket kaynağı kullanmayın, performansınızı düşürmeyin. Mümkünse yazılı izin alın. Benzer durumda olanlar, siz işvereninize bildirdiniz mi?
Birinci konu: sadakat borcu. İş sözleşmesinde yazsa da yazmasa da çalışanın işverene karşı sadakat borcu var. Bu borç, çalışma saatleri dışındaki faaliyetleri de kapsayabiliyor, özellikle de o faaliyet işverenle rekabet ediyorsa. Yani sözleşmenizde yan iş yasağı yazmıyor olması, her şey serbest demek değil.
İkinci konu: rekabet etmeme. Çalışma süresi içinde işverenle aynı alanda iş yapmak en riskli durum. Burada iş sözleşmesinin haklı nedenle feshi gündeme gelebiliyor. Benim yan işim, çalıştığım şirketin alanıyla hiç ilgisi olmayan bir konuda ve bunu bilinçli seçtim.
Üçüncü konu: şirket kaynakları. Şirket bilgisayarı, şirket maili, şirket yazılım lisansları ve şirket zamanı yan iş için kullanılamaz. Bu çok net bir sınır ve ihlal edildiğinde ispatı kolay. Ben ayrı bir bilgisayar, ayrı mail ve ayrı telefon numarası kullanıyorum.
Dördüncü konu: fikri haklar. Pek çok iş sözleşmesinde, çalışma süresi boyunca üretilen fikri ürünlerin işverene ait olacağına dair madde var. Bu maddenin kapsamı önemli: sadece işle ilgili üretimleri mi kapsıyor, yoksa her türlü üretimi mi? Geniş yazılmış bir madde, akşam evde yazdığınız kodun sahipliğini tartışmalı hale getirebiliyor. Benim sözleşmemde madde işle ilgili üretimlerle sınırlıydı, şanslıydım.
Beşinci konu: mesai ve performans. Yan iş, ana işinizin performansını düşürüyorsa bu başlı başına bir sorun. Uykusuz gelmek, mesai içinde yan işin telefonlarına bakmak, izin günlerini yan işe göre ayarlamak. Bu davranışlar fark ediliyor.
Altıncı konu: beyan ve şeffaflık. Bazı sözleşmelerde yan iş için işverenden yazılı izin alınması gerekiyor. Benim durumumda böyle bir madde vardı ve açıkçası bildirmekten çekindim. Sonunda yöneticimle konuştum ve beklediğimden çok daha rahat bir tepki aldım, çünkü işim rekabet etmiyordu ve mesaime zarar vermiyordu. Yazılı onay aldım. O onay bugün en rahat ettiğim şey.
Yedinci konu: sigorta ve vergi. Tam zamanlı çalışırken kendi mükellefiyetinizi açtığınızda sigorta tarafında durum değişiyor ve bu, işvereninizin görebileceği bir kayıt doğurabiliyor. Yani gizli kalacağını varsaymayın. Mali müşavirinize durumunuzu baştan anlatın.
Özet olarak: yan iş yapmak mümkün ama üç kuralı tutun. Rekabet etmeyin, şirket kaynağı kullanmayın, performansınızı düşürmeyin. Mümkünse yazılı izin alın. Benzer durumda olanlar, siz işvereninize bildirdiniz mi?
5 3 yorum
