Türkiye'nin en kapsamlı girişimcilik ve inovasyon bültenine kaydolduğunuz için teşekkür ederiz.
Belirli aralıklarla e-posta kutunuza; girişimcilik, inovasyon, teknoloji, proje geliştirme ve üretim kültürüne dair rafine edilmiş içerikler göndereceğiz. Dilediğiniz zaman aboneliğinizi kolayca iptal edebilirsiniz.
Bültene kaydolmak güzel bir başlangıç. Peki, inovanadolu'nun bir parçası olmaya ne dersiniz?
inovanadolu.com'a şimdi üye olarak topluluklara katılabilir, projelerinizi görünür kılabilir, yeni insanlarla tanışabilir ve fikirlerinizi üretime dönüştürebileceğiniz araçlara erişebilirsiniz.
Bir sonraki versiyonunuzu ortaya çıkarmak ve üretim yolculuğunuza başlamak için sizi inovanadolu'ya bekliyoruz.
Merhaba @furkanos, öncelikle aramıza hoşgeldin. inovanadolu 2018 yılndan bu yana bir çok projede geliştirmiş köklü bir topluluk. 2026 yılı itibarıyla da inovanadolu.com'u yeniden geliştirip, şehir odaklı bir yapılanma ile ilerlemeyi hedefliyor. Sağ üst köşede, kullanıcı adına tıklayınca açılan menüde yer alan "davet et" linkine tıklayarak, kullanıcı adına özel paylaşım linkine ulaşabilirsin. Bu link ile Kocaeli'nden arkadaşlarını inovanadolu'ya davet ederek, Kocaeli topluluğun gelişimine katkı sağlayabilirsin. Yönetim ilk üyeleri ve etkileri üyeleri önemsiyor. Orta vadede şehir sorumlusu olabileceğin bir süreç oluşabilir. Aramızda olduğun için mutluyuz. Hep birlikte büyük işler yapacağız!
Kapasite ile sipariş arasındaki ilişki savunma ihracatında çoğu sektörün tersine işliyor, bu yüzden haberdeki vurgu yerinde.
Normal bir sanayide önce sipariş alırsınız, sonra kapasite kurarsınız. Savunmada alıcı ülke bunu kabul etmiyor çünkü teslimat takvimine güvenmek zorunda. Bir ordu araç alırken teçhizat planını o takvime göre kuruyor, altı ay gecikme birliklerin hazırlık durumunu etkiliyor.
Bu yüzden alıcılar, üreticinin hattını görmek ve mevcut kapasitesinin kendi siparişini karşılayacak durumda olduğunu doğrulamak istiyor. Yani kapasiteyi önce kurup sonra sipariş beklemek gerekiyor ve bu ciddi bir sermaye riski. İç pazar siparişi bu riski taşınabilir kılan unsur, iç talep hattı ayakta tutuyor, ihracat siparişi geldiğinde hat hazır oluyor.
İhracatta güçlü ülkelerin hepsinde bu döngü var, dışarıya satmadan önce kendi ordusunun kullandığı bir ürün olması en güçlü referans.
Bu programın varlığını bilmeyen çok geliştirici tanıyorum, gelirinin önemli bir kısmını gereksiz yere komisyona veriyor.
Dikkat edilecek nokta şu: program ortaklık yapınıza bağlı. Aynı geliştiriciye bağlı birden fazla hesap varsa gelirler toplanıyor. Ayrı şirket kurup böldüm diye düşünenler sonradan sorun yaşayabiliyor.
Bir de eşiği aşma durumu var. Bir yıl eşiği aştıysanız takip eden takvim yılında standart orana geçiyorsunuz, sonraki yıl tekrar altına düşerseniz yeniden başvurmanız gerekiyor. Otomatik geri dönmüyor. Yıl sonu kapanışında bu kontrolü listeye eklemek mantıklı.
Aylarca reklam bütçesi, huni tasarımı ve içerik planı konuştuk. İlk ödeme yapan müşteri, sektörle ilgili bir grupta sorduğum bir soruya cevap verirken tanıştığım kişiden geldi.
Bunu şans olarak görmüştüm ama sonraki beş müşteri de benzer yerlerden geldi ve o zaman anladım ki b…
Reklamda dönüşüm takibi kurma uyarısını desteklemek isterim çünkü en temel eksik bu.
Dönüşüm takibi yoksa hangi reklamın satış getirdiğini bilemezsiniz, sadece tıklama sayısı görürsünüz. Tıklama getiren reklam satış getirmeyebiliyor.
Kurulumda dikkat edilecek nokta, dönüşümü satın alma tamamlandı sayfasında tetiklemek ve sipariş tutarını da göndermek. Tutar göndermezseniz hangi kampanyanın daha değerli müşteri getirdiğini göremezsiniz.
Bir de tekrarlanan dönüşümleri engellemek gerekiyor. Müşteri teşekkür sayfasını yenilediğinde ikinci dönüşüm sayılmamalı, yoksa raporlar şişiyor.
Yaprak analizi maddesini vurgulamak isterim, bizde neredeyse hiç yapılmıyor.
Toprak analizi topraktaki potansiyeli gösteriyor, yaprak analizi ise bitkinin fiilen aldığını. İkisi arasında fark varsa sorun besin eksikliğinde değil, alımı engelleyen bir şeyde: pH, kök sorunu, su fazlası.
Özellikle bahçelerde yaprak analizi standart olmalı. Her yıl aynı dönemde alıp karşılaştırmak, sorunu erken gösteriyor.
Sosyal medya ve pazaryeri size trafik veriyor ama o kanalların kuralları bir gecede değişebiliyor. E posta listesi, kuralını sizin koyduğunuz tek kanal ve bu yüzden değeri azalmıyor.
Liste toplama tarafında işe yarayanlar: sitede ilk alışverişe özel indirim karşılığı kayıt, st…
Reklam kimliğine erişmek için kullanıcıdan izin isteme zorunluluğunu getiren çerçevenin belgeleri. Teknik olarak tek bir çağrı ama ticari sonucu büyük.
Kritik nokta izin isteme anı. Uygulama ilk açıldığında hiçbir bağlam vermeden soran uygulamalarda onay oranı çok düşük kalıyo…
500'den fazla ünitenin farklı ülkelerde çalıştığı belirtiliyor. İlginç tarafı robotun ekim sırasında her tohumun konumunu kaydetmesi, sonra çapa yaparken bu haritayı kullanarak bitkiyle yabancı otu ayırt etmesi. Yani kamera ile tanımaya gerek kalmadan, hafızadan çalışıyor.
Alt sistem anlaşmalarının neden bu kadar önemli olduğunu ihracat izni üzerinden anlatmak lazım, çünkü asıl mesele orada.
Bir platformun içinde yabancı menşeli bir bileşen varsa, o bileşeni üreten ülkenin ihracat mevzuatı bütün platformun satışında söz sahibi oluyor. Tek bir kamera, tek bir haberleşme modülü veya tek bir çip yüzünden bir ihracat anlaşması bekletilebiliyor. Sektörde bunun canlı örnekleri yaşandı.
Bu yüzden radar, mühimmat, kamera ve uydu haberleşmesi gibi kalemlerde yerli tedarikçiyle anlaşma imzalamak, teknik bir tercih olmanın ötesinde ticari bağımsızlık kararı. Yerlilik oranı tartışmalarında asıl bakılması gereken de bu, toplam oran değil kritik bileşenlerin nerede üretildiği.
Yapılandırılmış çıktı konusunu herkesin kullanması gerektiğini düşünüyorum, işleri ciddi kolaylaştırıyor.
Eskiden modelden cevabı belirli bir biçimde vermesini isteyip gelen metni ayrıştırmaya çalışıyorduk. Model bazen fazladan açıklama ekliyor, bazen biçimi kaçırıyordu ve kodumuzun yarısı bu hataları yakalamakla geçiyordu.
Şema tanımlayıp zorunlu kılınca bu sorun neredeyse tamamen bitti.
Bir tavsiye: şemayı olabildiğince dar tutun. Serbest metin alanı bırakırsanız model oraya uzun açıklamalar yazıyor. Seçenekli alanlar tanımlamak, hem tutarlılığı artırıyor hem maliyeti düşürüyor.
Bir de isteğe bağlı alanları açıkça belirtmek gerekiyor, yoksa model bilmediği alanları uyduruyor.
İlk üç ayda ciddi bütçe harcadık ve neredeyse hiç satış almadık. Sonra düzelttik. Yaptığımız hataları yazayım.
Birinci hata: geniş eşleme kullanmak. Anahtar kelimelerimiz geniş eşlemeydi ve reklamımız alakasız aramalarda çıkıyordu. Arama terimleri raporuna baktığımızda gördük.…
Çalışanlar bu araçları zaten kullanıyor. Politika yazmamak, kullanımı engellemiyor sadece görünmez kılıyor. İyi bir politika yasaklamak yerine sınırları netleştiriyor.
Bir politikanın cevaplaması gereken sorular:
Hangi araçlar onaylı? Kurumsal hesapla kullanılan araçlar ile…
Ambalaj konusuna bir ekleme yapmak isterim çünkü en kolay çözülen ama en çok ihmal edilen kalem.
Kargo sürecinde ürün defalarca elleniyor, üst üste yığılıyor ve düşüyor. Ambalajı buna göre tasarlamak gerekiyor.
Basit kural: kutuyu kapatıp hafifçe salladığınızda içeride hareket varsa dolgu yetersiz demektir.
Bir de ambalajın açılma deneyimi var. Düzgün paketlenmiş bir ürün müşteride kalite algısı yaratıyor ve bu doğrudan yoruma yansıyor. Maliyeti birkaç lira olan bir iyileştirme, yorum puanını etkiliyor.
İkinize de katılıyorum, ben de veri tarafına değineyim.
Sensör kurduktan sonra ilk sezon aslında öğrenme sezonu. Veriyi biriktirip sulama yaptığınız günleri işaretleyin. Sezon sonunda bakınca hangi kararların doğru hangilerinin erken olduğunu görüyorsunuz.
İkinci sezondan itibaren sistem gerçekten para kazandırmaya başlıyor. Birinci sezonda tasarruf bekleyen genelde hayal kırıklığına uğruyor ve sistemi terk ediyor. Sabır bu işte ekipman kadar önemli.
Yatırımın az sayıda şirkette yoğunlaştığı, toplam tur sayısının azalırken ortalama tur büyüklüğünün arttığı tespiti öne çıkıyor. Sektörün seçicileştiği dönemde girişim kuranlar için gerçekçi bir tablo.
Ortak kullanım maddesi Türkiye için gerçekten en gerçekçi yol.
Küçük işletmelerin çoğunda tek başına yatırım hiçbir şekilde geri dönmüyor. Ama beş komşu bir araya gelip ortak ekipman alsa, her birinin payına düşen maliyet makul hale geliyor.
İşin zor tarafı organizasyon. Kullanım sırası, bakım sorumluluğu ve arıza maliyeti baştan yazılı olarak konuşulmazsa ortaklık bozuluyor. Teknoloji değil, bu kısım zor olan.
Küçük bir üreticiyiz ve büyük bir şirkete tedarikçi olmak yıllardır hedefimizdi. Süreci ve öğrendiklerimizi anlatayım.
İlk öğrendiğimiz: büyük şirketler risk satın alıyor. Ürününüz iyi olsa bile, batarsanız tedarik zincirleri duruyor. Bu yüzden şirketinizin sürekliliğine bakıy…
Farklı donanımların yapay zekâ iş yüklerinde nasıl performans gösterdiğini standart bir yöntemle ölçen bağımsız kıyaslama girişimi. Hem eğitim hem çıkarım tarafında ölçümler yapılıyor.
Değerinin kaynağı, üreticilerin kendi açıkladığı rakamlar yerine ortak bir kurala göre yapıl…
Akademik çalışmaların bu tarzını seviyorum, çünkü iki yöntemi aynı tarlada aynı sezonda karşılaştırıyor. Piyasadaki iddiaların çoğu böyle bir kontrol grubuna dayanmıyor.
Drone ile uydu tartışmasında pratik cevap genelde şu: uydu geniş alanı ücretsiz ve düzenli tarıyor ama çözünürlüğü kaba, buluta takılıyor. Drone yüksek çözünürlük veriyor ama her uçuş iş gücü demek.
Mantıklı kurgu ikisini birleştirmek: uydu ile sorunlu bölgeyi tespit et, drone ile o bölgeye yakından bak. Her tarlayı drone ile uçmak boşa emek.
Yukarıdaki adımlara ilk işi nasıl alacağınız konusunda pratik bir ekleme yapayım.
Ana yükleniciler yeni tedarikçiyi kritik parçayla denemez. İlk verilen işler genelde basit geometrili, düşük riskli ama teslim disiplini gerektiren parçalar olur. Bu aslında bir sınavdır, parçanın zorluğu değil sizin süreç olgunluğunuz ölçülür. Zamanında, eksiksiz ve doğru evrakla teslim ettiyseniz ikinci iş daha kritik gelir.
Bu yüzden ilk işi kâr amacıyla değil referans amacıyla almak gerekiyor. Fiyatı çok düşük vermek de yanlış çünkü sürdürülemez bir fiyat sonraki işlerde sizi zorlar ve kalite düşerse ilişki biter.
Bir de kapasite dürüstlüğü meselesi var. Yapamayacağınız teslimat tarihine evet demek, sektörde bir daha iş almanın en hızlı yolu değil tam tersi. Küçük firmaların en sık yaptığı hata bu. Yetişmeyeceğini erkenden söyleyen tedarikçi, geciktiren tedarikçiden çok daha değerli sayılıyor.
Örnek alma konusundaki uyarı çok yerinde. Yanlış alınmış örnekten çıkan rapor, rapor olmamasından daha kötü çünkü yanlış karar aldırıyor.
Pratik bir kural: son üç yılda farklı davranan bölgeleri ayrı örnekleyin. Uydu haritanız varsa zaten hangi bölgelerin farklı olduğunu biliyorsunuz, örnek almayı ona göre planlayabilirsiniz.
Burada uydu verisi ile toprak analizi birbirini tamamlıyor. Biri nerede farklılık olduğunu, diğeri sebebini gösteriyor.
Ben tam tersi bir sonuca vardım. Bu kadar hazırlıkla gitmek bazen zarar veriyor.
İlk görüşmede her şeye cevabı olan kurucu, ezberlemiş gibi duruyor. Bilmediğim şeyi bilmiyorum deyip nasıl öğreneceğimi anlattığım görüşmeler daha iyi geçti.
Listeyi hazırlık olarak kullanmak doğru ama görüşmede sunum yapmak yerine sohbet etmek daha çok işe yarıyor. En azından bende öyle oldu.
Bu kavram alanın en çok konuşulan ama en az anlaşılan konularından biri. Matematiğine girmeden mantığını kavramak mümkün.
Temel fikir: bir şeyi bildiğinizi, o şeyi söylemeden kanıtlamak. Bir parolayı bildiğinizi parolayı vermeden gösterebilmek gibi.
Günlük hayattan benzetme…
Parçalı paylaşım yöntemini kullanırken bir noktaya dikkat etmek gerekiyor.
Seed phraseni basitçe ikiye bölüp iki kişiye vermek güvenli değil. Elinde yarısı olan kişi, kalan kısmı deneme yanılmayla bulmayı kolaylaştırmış oluyor.
Doğru yöntem, matematiksel olarak tasarlanmış paylaşım şemaları kullanmak. Parçaların tek başına hiçbir bilgi vermediği şemalar var.
Bu yöntemleri uygulayan araçlar mevcut ama kullanmadan önce kurtarma işlemini mutlaka test etmek gerekiyor.
Basit tutmak isteyenler için alternatif, tam kopyayı farklı fiziksel konumlarda güvenli şekilde saklamak. Daha az zarif ama anlaşılması ve uygulanması kolay, bu da bir güvenlik özelliği.
Bakım kalemi gerçekten en çok atlanan konu, teklif alan tarafın mutlaka sorması gereken şey.
Uygulama teslim edildikten sonra her yıl iki büyük işletim sistemi güncellemesi geliyor ve bunlar bazen çalışan özellikleri bozuyor. Mağazalar da zaman zaman yeni zorunluluklar getiriyor, gizlilik beyanı ve hesap silme kuralları buna örnek.
Bu yüzden sözleşmede bakım kapsamının net yazılması gerekiyor. Hata düzeltme dahil mi, işletim sistemi uyumu dahil mi, yeni özellik talebi nasıl fiyatlanıyor?
Bunu konuşmadan başlayan projelerde bir yıl sonra taraflar arasında hep aynı tartışma çıkıyor.
Her sözleşme için avukata gitmek mümkün olmuyor. Zamanla bir kontrol listesi oluşturdum. Karmaşık ve yüksek tutarlı sözleşmelerde mutlaka hukukçuya gidiyorum ama rutin işlerde bu liste işe yarıyor.
Baktığım maddeler:
Taraflar ve yetki. Karşı tarafı imzalayan kişi imza yetki…
Üç tur görüşme yaptım, ikisinde reddedildim, üçüncüsünde anlaştım. Reddedilme sebeplerini geriye dönüp bakınca hepsi aynı yere çıkıyordu: hazır olmadan gitmişim.
Şimdi bir görüşmeye gitmeden önce bu listeyi kendime soruyorum. Cevabı olmayan soru varsa randevu almıyorum.
Bu …
Üçüncü taraf çerezlerin sınırlanması ve izin kurallarının sıkılaşmasıyla ölçüm ve hedefleme tarafı ciddi değişti. Uyum içinde kalarak neler yaptığımızı yazayım. Hukuki tavsiye değil, uygulama deneyimi.
Değişen şeyler:
Siteler arası takip zorlaştı. Reklam platformlarının dön…