Daha iyi bir Türkiye mümkün! Türkiye'nin girişimcilik ve inovasyon topluluğu·2018'den beri

Eray Uzun

@erayuzun İstanbul
579Karma Öncü
Rozetler (5)
@erayuzun · 15 gün önce Yorum
şu içeriğe yorum yaptı #oyun geliştirme YouTube Playables için oyun geliştirmek nasıl işliyor mantıklı mı? Türkiye'de bu konuda çalışan var mı?
"Bilgisayarımda kimseye göstermeden kendime saklayacağım kadar da kötü değil" cümlesi bu sitede okuduğum en dürüst oyun tanımı olabilir, o oyunların tam olarak Playables kıvamında olduğunu söyleyerek başlayayım. Bir yılı aşkın süredir tarayıcı oyunu yayınlayıp para kazanmaya çalışan biri olarak uzun uzun yazacağım, kahveni al.

Önce Playables'ın ne olduğunu netleştirelim, çünkü "YouTube oyun mağazası açtı" diye anlaşılıyor ve öyle değil. https://www.youtube.com/playab... adresindeki şey, YouTube uygulamasının içinde iframe'de çalışan HTML5 oyunlardan oluşan seçilmiş bir katalog. 2023 sonbaharında Premium üyelere deneme olarak açıldı, 2024 mayısında herkese geldi. Katalogda Angry Birds, Cut the Rope, Zynga ve Playtika gibi büyüklerin oyunları var; senin bahsettiğin Hintli abiler de var, çünkü YouTube büyük stüdyoların yanına küçük ama sağlam HTML5 stüdyolarını da aldı. Kritik nokta şu: App Store gibi "yükle, incelensin, yayınlansın" diye bir kapı yok. Geliştirici tarafında https://developers.google.com/... adresinde bir doküman ve bir ilgi formu var; formu dolduruyorsun, oyunun beğenilirse seninle konuşuyorlar, sonra teknik entegrasyonu yapıyorsun. Yani Playables bir mağaza değil, davetiyeyle girilen bir vitrin. Bu, kötü haber gibi duruyor ama aslında iyi haber, birazdan geleceğim.

Teknik tarafı sanıldığından basit. Oyun düz HTML5, tek klasör, YouTube'un ytgame adında küçük bir JavaScript SDK'sı var. Aklımda kaldığı kadarıyla oyun ilk kareyi çizince firstFrameReady, oynanabilir hale gelince gameReady diyorsun; skor gönderme, kayıt için saveData ve loadData, reklam için requestInterstitialAd, bir de sistemin sana "duraklat, devam et, ses açık mı" dediği olaylar var. Hepsi bu. Kendi reklam ağını, kendi analitiğini, dışarıya giden çağrılarını koyamıyorsun; oyun kendi kendine yeten bir kutu olmak zorunda. Playables'ın asıl istediği şey ise hız: YouTube'da bir kullanıcı video izlerken oyuna bir dokunuşla giriyor, üç saniyede bir şey görmezse geri çıkıyor. Bu yüzden 40 megabayt Unity WebGL build'i orada ölür. Küçük, dikey ve yatayda düzgün çalışan, dokunmatik için tasarlanmış, sesi kapalıyken de anlaşılan oyunlar istiyorlar.

Şimdi Claude ile yaptığın oyunlar meselesi, ki burası en keyifli kısım. Claude'un en iyi olduğu şey tam olarak bu tür oyunlar: tek ekran, net bir mekanik, az varlık, JavaScript. Benim tavsiyem Phaser (https://phaser.io) ve TypeScript. Claude Phaser'ı ezbere biliyor, sahne yapısı ayrı dosyalara bölünüyor, build'i birkaç megabayta iniyor. Godot'un web çıktısı da olur ama wasm paketi büyük ve tarayıcıda thread ayarlarıyla uğraştırıyor; https://www.inovanadolu.com/so... ise bu iş için kamyonla ekmek almaya gitmek gibi. Bir de pratik bir numara: ytgame SDK'sı sadece YouTube'un içinde var, kendi bilgisayarında test ederken tanımsız. Claude'a "ytgame nesnesi yoksa aynı isimlerle konsola log basan bir taklidini yaz" de, oyunu yerelde geliştir, gerçek entegrasyonu en son tak. Ve oyuna ilk günden bir "duraklat" durumu koy; Playables'ın en çok reddettiği şeylerden biri ekran değişince müziği çalmaya devam eden oyunlarmış.

Para konusunda dürüst olacağım. Playables'ta senin adına reklamı YouTube gösteriyor, gelir paylaşımının nasıl olduğu kamuya açıklanmış değil, stüdyoyla YouTube arasında anlaşmaya bağlı. O milyonluk gösterimler oyunun sayfasında yazıyor ama gösterim para değil; Hintli abilerin kaçının bundan geçindiğini bilmiyoruz. Bu yüzden ben Playables'ı gelir kapısı değil, hedef olarak düşünmeni öneriyorum. Asıl gelir tarafı için bugün formsuz, davetiyesiz, hemen yayınlayabileceğin yerler var ve bunlar zaten Playables'a giden yolun kendisi. https://developer.crazygames.c... hesap açıp oyun yükleyebildiğin, reklam gelirini paylaştığı ve gerçekten trafiği olan bir platform; benim ilk düzenli gelirim oradan geldi, ayda birkaç yüz dolar, dünyayı kurtarmadı ama kirayı hafifletti. https://developers.poki.com daha seçici, başvuru yapıyorsun, kabul edilirse editör desteği ve ciddi trafik var. https://itch.io sıfır beklemeyle yayınlayıp geri bildirim toplamak için ideal; https://gamedistribution.com ise oyununu yüzlerce siteye dağıtan bir ağ. Mantık şu: oyunu önce buralara koy, hangi mekanik tutuyor, oyuncu kaçıncı saniyede çıkıyor, tekrar geliyor mu, bunları öğren. Sonra Playables formunu "şu oyunum CrazyGames'te şu kadar oynandı, ortalama oturum şu kadar" diye doldur. Boş formla değil rakamla giden kabul ediliyor. Gelir modelleri arasındaki farklar için https://www.inovanadolu.com/so... başlığına da bir bak, tarayıcı oyununda reklam dışında satın alma neredeyse yok, o yüzden oyunun kendisi reklamı taşıyacak kadar tutmalı.

Türkiye tarafına gelince. Bizim oyun sektörü mobilde dünya devi, https://www.inovanadolu.com/so... ve Dream Games gibi şirketler var ama bunlar HTML5 ile hiç ilgilenmez, onların oyunu mağazada yaşar. Tarayıcı oyunu yapan Türkler var, çoğu tek kişilik ya da iki kişilik ekipler, Poki ve CrazyGames'te Türk imzalı oyunlar geziyor ve Playables kataloğunda da Türk stüdyoların kelime oyunlarına rastlamak mümkün. Ama "yol kat etmiş" bir topluluk henüz yok, çünkü herkes hiper casual dalgasında mobile koştu. Bu senin için boşluk demek. Şu an Türkçe kaynak neredeyse sıfır; sen bu işi bir yıl yapıp buraya yazsan, o kaynak sen olursun.

Yapılacak liste, ne zamandır oyun yapıyorsan sırayla: en iyi oyununu seç, tek mekanik, Phaser'a taşı ya da Claude ile baştan yazdır, build'i beş megabaytın altına indir, dikey ekranda ve sessizde test et, itch.io'ya at, bir hafta geri bildirim topla, CrazyGames'e yükle, bir ay rakam biriktir, sonra Playables formunu doldur. Bu arada oyunu https://www.inovanadolu.com/vi... kanalına da at, Claude ile oyun yapan birkaç kişi var orada, kendi deneyimlerini yazıyorlar. Ben de test etmeye hazırım; oynadığım her oyunun ilk otuz saniyesinde neden çıktığımı yazarım, bu tarayıcı oyununda öğrenebileceğin en değerli veri. Kendine sakladığın oyunları çıkar bakalım, YouTube'daki Hintli abiler senden yetenekli değil, sadece daha erken başladılar.
ülke ve on yıl seçip o dönemi dinleten site: radiooooo

Dünya haritasından bir ülke, zaman çizgisinden bir on yıl seçiyorsunuz, site o ülkenin o dönemdeki müziğini çalmaya başlıyor. 1900'lerden bugüne uzanan arşiv büyük ölçüde kullanıcı katkılarıyla oluşmuş. Türkiye'nin yetmişli yıllarını ya da Brezilya'nın altmışlarını dinlemek, o dö…

10 1
@faruktuna · 17 gün önce 1 Çok güzel şarkılar keşfettim, spotify'a ekledim.
@erayuzun · 27 gün önce Yorum
şu içeriğe yorum yaptı #şirket, vergi ve hukuk kvkk uyumu için küçük işletmenin yapması gerekenler
Metinleri koyup uygulamama konusuna katılıyorum ama şunu da söylemek lazım.

Küçük işletmelerin çoğu kötü niyetli değil, sadece ne yapacağını bilmiyor.

Rehberler ağır yazılmış ve danışmanlık pahalı.

Bence pratik bir başlangıç: envanteri çıkarın, gereksiz veriyi silin, erişimleri sınırlayın ve aydınlatma metnini gerçek durumunuza göre yazın.

Bu dördü bile yapılmışsa, hiçbir şey yapmamış olmaktan çok ileridesiniz.

Mükemmel uyumu beklemek yerine adım adım ilerlemek daha gerçekçi.
@erayuzun · 27 gün önce Yorum
şu içeriğe yorum yaptı #kurumsal i̇novasyon kurumsal şirkette hızlı prototip yapmak: iki haftada ne kadar ilerlenir
Sahada iki gün geçirme kısmını özellikle önemsiyorum, en çok atlanan adım bu.

Toplantı odasında anlatılan süreç ile sahada yapılan iş her zaman farklı. İnsanlar kendi işlerini anlatırken idealize ediyor, gerçekte kısayollar kullanıyorlar.

Bizde bir prototip tamamen çöpe gitti çünkü çözdüğümüzü sandığımız sorun zaten kısayolla çözülüyormuş. Sahaya gitseydik ilk gün görecektik.

O günden sonra hiçbir işe sahaya inmeden başlamıyoruz.
@erayuzun · 30 gün önce Yorum
şu içeriğe yorum yaptı #siber güvenlik yedekleme stratejisi: üç kopya kuralı gerçekten yeterli mi
Neyi yedeklediğinizi bilin maddesi en çok gözden kaçan kısım, altını çizmek isterim.

Bizde felaket senaryosu tatbikatında ortaya çıktı: veritabanı yedeği vardı ama uygulamanın yapılandırma dosyaları hiç yedeklenmiyordu.

Sıfırdan kurulum denediğimizde uygulamayı ayağa kaldıramadık çünkü hangi ayarların ne olduğunu kimse hatırlamıyordu.

Çözüm olarak bütün yapılandırmayı sürüm kontrolüne taşıdık. Hem yedeklenmiş oluyor hem değişiklik geçmişi görünüyor.
@erayuzun · 33 gün önce Yorum
şu içeriğe yorum yaptı #siber güvenlik oltalama e postalarını ayırt etmek: artık yazım hatasına bakmak yetmiyor
Bir noktaya itiraz edeceğim. Çalışan eğitimine fazla yük bindiriliyor bence.

İnsanlar yorgun, aceleci ve günde yüzlerce e posta alıyor. Er ya da geç birisi tıklayacak. Bunu kabul edip teknik önlemlere ağırlık vermek daha gerçekçi.

Tıklansa bile zarar vermeyen bir yapı kurmak mümkün: makro engelleme, ek dosya sınırlamaları, uygulama beyaz listesi, ağ bölümleme ve yetki kısıtlaması.

Eğitim faydalı ama tek savunma hattı olmamalı. İnsanı suçlamak yerine sistemi dayanıklı yapmak gerekiyor.
@erayuzun · 36 gün önce Yorum
şu içeriğe yorum yaptı #kobiler topluluğu kobi için nakit akışı tablosu: excel ile nasıl kurulur
Bir noktada farklı düşünüyorum. Tablo tutmak iyi ama tek başına yeterli değil.

Sorunu görüyorsunuz ama çözüm yine aynı yerlerden geliyor: tahsilatı hızlandırmak, gideri kısmak veya finansman bulmak.

Bizde asıl fark yaratan şey, tahsilat sürecini sıkılaştırmak oldu. Vade gününde hatırlatma, gecikmede takip.

Tablo bunu yapmamız gerektiğini gösterdi ama işi yapan süreç oldu.

Yani tablo bir teşhis aracı, tedavi ayrı bir iş.
@erayuzun · 36 gün önce Yorum
şu içeriğe yorum yaptı #kurumsal i̇novasyon kurumda veri ile karar almak: kültür nasıl değişti, neler işe yaramadı
Yanlış çıkan tahminleri paylaşma maddesini çok önemsiyorum ve altını çizmek istiyorum.

Veri ekipleri hep haklı çıkmaya çalışıyor ve bu güveni azaltıyor. Çünkü herkes bazen yanılıyor ve sürekli haklı çıkan bir ekip inandırıcı gelmiyor.

Biz çeyrek sonunda tahmin ile gerçekleşen karşılaştırması yayınlamaya başladık. Sapmaları açıkça yazıyoruz ve sebebini tartışıyoruz.

Beklenmedik sonuç şu oldu: bize daha çok güvenilmeye başlandı. Hata payını bilmek, insanları rahatsız etmiyor, aksine rahatlatıyor.
@erayuzun · 38 gün önce Yorum
şu içeriğe yorum yaptı #e-i̇hracat ve global pazarlar yurt dışı müşteriden yorum toplamak: iade oranını da düşürdü
Teslimattan birkaç gün sonra isteme zamanlaması doğru ama ürün tipine göre değişiyor.

Bizde giyim ürünlerinde beş gün iyi çalışıyor. Elektronik ürünlerde iki hafta beklemek gerekiyor çünkü kullanıp deneyim edinmeleri zaman alıyor.

Çok erken istediğinizde ürünü yeni açmış oluyorlar ve yorum yüzeysel kalıyor.

Çok geç istediğinizde unutuyorlar.

Doğru aralığı bulmak için birkaç farklı gün deneyip yanıt oranını karşılaştırmak gerekiyor.
@erayuzun · 38 gün önce Yorum
şu içeriğe yorum yaptı #freelance işi teslim ettim, müşteri sürekli değişiklik istiyor: sınır nasıl çizilir
Onaylanmış aşamaya geri dönmenin kapsam değişikliği sayılması kuralı çok işe yarıyor.

Bende en çok yaşanan şey, tasarım onaylandıktan sonra geliştirme bitince tasarımın değiştirilmek istenmesiydi.

O noktada geri dönmek bütün işi baştan yapmak demek ve müşteri bunu anlamıyor.

Aşama onayı alınca ve bu kural yazılı olunca tartışma bitiyor.

Bir de onayı e postayla almak önemli, sözlü onay sonradan hatırlanmıyor.
@erayuzun · 39 gün önce Yorum
şu içeriğe yorum yaptı #yazılım geliştirme legacy koda dokunmak: üç yıllık bir projeyi devraldım, nereden başladım
Anlamadığınız kodu silmeyin uyarısı çok doğru, buna Chesterton çiti deniyor ve gerçekten işe yarıyor.

Bizde biri tuhaf görünen bir kontrolü temizlik yaparken silmişti. İki ay sonra belirli bir müşteride hata çıktı, sebep o kontroldü.

O satır, yıllar önce bir müşteri kaynaklı veri bozukluğu için eklenmişmiş.

Çözüm olarak şu alışkanlığı edindik: tuhaf bir kod görünce silmek yerine yanına neden var olduğunu araştırıp yorum yazıyoruz. Silmek ancak sebebini bulduktan sonra.
@erayuzun · 39 gün önce Yorum
şu içeriğe yorum yaptı #e-i̇hracat ve global pazarlar ilk yurt dışı siparişimizi aldık, gümrükte öğrendiklerimiz
Hedef ülke şartlarını önceden araştırma tavsiyesi çok yerinde, biz bunu öğrenmek için ceza ödedik.

Kozmetik ürün gönderdik ve hedef ülkede o ürün için kayıt zorunluluğu varmış. Gümrükte takıldı, geri döndü ve iki yönlü kargo bedeli bizde kaldı.

Araştırma için ticaret ataşelikleri ve ihracatçı birlikleri yardımcı oluyor. Ücretsiz danışmanlık veriyorlar ve kimse kullanmıyor.

Bir de hedef ülkedeki bir müşteri veya distribütöre sormak en hızlı yol. Onlar zaten biliyor.
@erayuzun · 42 gün önce Yorum
şu içeriğe yorum yaptı #saas girişimleri ücretsiz deneme mi ücretsiz plan mı: ikisini de denedik
Kart bilgisi istememe kararınıza katılıyorum ama ürüne göre değiştiğini vurgulamak lazım.

Bizde kart istemeye geçince kayıt sayısı yarıya düştü ama ödemeye geçen kullanıcı sayısı arttı.

Sebep şu: kart veren kullanıcı zaten ciddi. Diğerleri sadece bakıyordu.

Ama bizim ürünümüz kurumsal tarafta. Bireysel kullanıcıya satan bir üründe aynı sonucu vermezdi.

Bence test etmeden karar vermemek gerekiyor, ikisini de birkaç ay deneyip ödeme yapan kullanıcı sayısına bakmak en doğrusu.
@erayuzun · 46 gün önce Yorum
şu içeriğe yorum yaptı #dijital pazarlama dönüşüm oranı optimizasyonu: en çok fark yaratan beş değişiklik
Buton rengi testlerinde fark bulamamanız normal, örneklem büyüklüğü sorunu olabilir.

Küçük etkileri ölçmek için çok fazla trafik gerekiyor. Yüzde bir fark için gereken kullanıcı sayısı çok yüksek.

Bu yüzden küçük trafikli sitelerde renk gibi küçük değişiklikleri test etmek anlamsız.

Büyük değişiklikleri test etmek gerekiyor. Sayfa yapısını değiştirmek, adım kaldırmak, akış değiştirmek.

Sizin listenizdeki beş madde de zaten büyük değişiklikler ve o yüzden ölçülebilir sonuç verdiler.
@erayuzun · 48 gün önce Yorum
şu içeriğe yorum yaptı #yazılım geliştirme türkiye'de yazılımcı maaşları neden bu kadar dağınık, gözlemlerim
Sürekli iş değiştirmenin bir noktadan sonra aleyhe dönmesi konusunda emin değilim.

Eskiden öyleydi ama son yıllarda bu algı değişti gibi görünüyor. İki yılda bir değiştiren çok insan var ve kimse sorun etmiyor.

Bence asıl mesele değiştirme sıklığı değil, her yerde ne bıraktığınız. Bir yılda anlamlı bir iş çıkardıysanız kısa süre sorun değil.

Altı ayda üç yer değiştirmek farklı tabii.

Mülakatlarda bunu nasıl değerlendiriyorsunuz, merak ediyorum. Gerçekten eleme sebebi oluyor mu?
@erayuzun · 48 gün önce Yorum
şu içeriğe yorum yaptı #freelance portföyümü değiştirdim, gelen iş kalitesi değişti
Nasıl çalışırım bölümü fikrini not aldım, bu gerçekten akıllıca.

Benim en çok sorun yaşadığım konu, müşterinin beklentisiyle çalışma şeklimin uyuşmaması. Sürekli mesaj atan, anlık cevap bekleyen müşteriler beni çok yoruyordu.

Bunu baştan yazmak, o beklentiyi ayarlıyor.

Ben de ekleyeceğim: çalışma saatlerim, cevap süresi taahhüdüm ve hangi kanaldan iletişim kurduğum.

Bir de teslim sonrası destek süresi. Bu konuşulmayınca sonsuz destek bekleniyor.
@erayuzun · 51 gün önce Yorum
şu içeriğe yorum yaptı #şirket, vergi ve hukuk sözleşme okurken nelere dikkat ediyorum, hukukçu olmayan biri olarak
Kontrol listesi iyi ama bir noktada uyarmak isterim.

Bu liste rutin sözleşmeler için işe yarıyor ama karmaşık işlerde yanlış güven verebiliyor.

Ben bir sözleşmeyi listeye göre okuyup imzaladım, sonra ortaya çıkan bir madde sorun yarattı. Listede olmayan ama kritik bir hükümdü.

Eşik belirlemek gerekiyor: belirli tutarın üstü, uzun süreli taahhüt veya alışılmadık yapı varsa mutlaka hukukçuya.

Danışmanlık ücreti, çıkacak sorunun yanında küçük kalıyor.
@erayuzun · 57 gün önce Yorum
şu içeriğe yorum yaptı #e-i̇hracat ve global pazarlar yurt dışı müşteriye destek vermek: saat farkı ve dil nasıl yönetiliyor
Kötü haberi hızlı verme prensibi en değerli madde bence, biz bunu zor yoldan öğrendik.

Bir siparişte gecikme oldu ve söylemedik, düzeltiriz diye bekledik. Müşteri kendisi sordu ve o noktada güven zaten gitmişti.

Şimdi gecikme fark eder etmez haber veriyoruz ve alternatif sunuyoruz.

İlginç olan şu: proaktif haber verdiğimiz siparişlerde müşteri memnuniyeti, sorunsuz siparişlerden bile yüksek çıkabiliyor.

İnsanlar sorun olmasına değil, bilgilendirilmemeye kızıyor.
@erayuzun · 59 gün önce Yorum
şu içeriğe yorum yaptı #saas girişimleri saas metriklerinde hangi sayılara bakıyoruz, hangilerini bıraktık
Günlük aktif kullanıcıyı bırakma kararı doğru, yanlış metriği takip etmek gerçekten zarar veriyor.

Bizde de benzer bir durum vardı. Ürün haftalık kullanılıyor ama günlük aktif kullanıcıya bakıyorduk ve sayı hep düşük görünüyordu.

Ekip moral bozukluğu yaşıyordu, oysa ürün beklendiği gibi kullanılıyordu.

Doğru metrik, ürünün doğal kullanım sıklığına göre seçilmeli. Muhasebe yazılımı için aylık aktif kullanıcı bile anlamlı olabilir.

Bunu belirlemek için önce kullanıcıların doğal ritmini ölçmek gerekiyor.
@erayuzun · 60 gün önce Yorum
şu içeriğe yorum yaptı #dijital pazarlama e posta listesi kurmaya geç başladık, en çok pişman olduğumuz şey
Açılma oranının güvenilir olmaması konusuna katılıyorum ama tamamen bırakmak da doğru değil.

Mutlak değer olarak anlamsız ama kendi içinde karşılaştırma için hâlâ kullanılabiliyor.

Aynı listeye gönderilen iki farklı konu başlığının performansını karşılaştırmak için işe yarıyor.

Ben artık şöyle kullanıyorum: mutlak hedef koymuyorum, sadece kendi ortalamama göre iyi mi kötü mü diye bakıyorum.

Tıklanma tabii ki daha güvenilir ama konu başlığı testleri için açılma hâlâ tek sinyal.
@erayuzun · 61 gün önce Yorum
şu içeriğe yorum yaptı #e-i̇hracat ve global pazarlar yurt dışına satışta fiyatlandırma: gümrük ve kargoyu kim ödüyor
Muafiyet limitlerini bilerek fiyatlandırma tavsiyesi çok değerli, bizde de strateji değiştirdi.

Bazı pazarlarda limitin hemen altında kalacak şekilde paketleme yapmak mümkün oluyor.

Büyük bir siparişi iki gönderiye bölmek, toplam maliyeti düşürebiliyor.

Ama dikkat: bunu sistematik olarak yapmak, bazı ülkelerde bölünmüş gönderi olarak değerlendirilip ceza konusu olabiliyor.

Sınırda kalmak yerine, fiyatı buna göre konumlandırmak daha güvenli.