yönetim labirenti

Yönetim Labirenti; organizasyondaki formal (biçimsel) ve informal (biçimsel olmayan) tüm unsurların birlikte oluşturduğu ortamı ifade eden bir kavramdır. Yöneticinin içinde bulunduğu ortamı da bir labirent (Maze /managerial maze) olarak tanımlanabilir. önetim labirenti içersinde yöneticinin ilişkide bulunduğu kişiler farklıdır. Bu kişilerin amaçları, amaçlara ulaşma yolları, bekleyişleri farklı olabilir. Yönetici, çeşitli unsurları değerlendirdikten sonra kendisi için en uygun gördüğü bir rol geliştirecektir. Kişilerarası ilişkilerde herşey açık ve rasyonel nedenler ileri sürülerek belirtilmez. Duygu ve hisler bu ilişkileri etkiler. Yönetici bulunduğu kademe ve pozisyona uygun bir rolü geliştirmek zorundadır. Örgüt içindeki yöneticiler kendi görev, yetki ve sorumluluk alanları içinde, verimliliği artırmaya; işgörenlerin işten doyumlarını sağlamaya, işgörenler arasındaki çatışmaları kendi gayreti ve teknik bilgisi ile çözmeye, onlara yenilikleri benimsetmeye çalışan bir yönetici hem kendisi hem organizasyon için sorunlar yaratacaktır. Bütün bu unsurlar zaman içinde çeşitli yönlerde değişmektedir. Yönetici bu değişime ayak uydurmak zorundadır.

1950 ve 1960’ların Yönetmeni

1.Üretime dayalı uzmanlık eğitimi
2.Teknik, çözümleyici ve kişilerarası ilişkileri düzenleyici beceri
3.Örgütün yaşamasını sürdürme yeterliliği
4. Siyasal olmayan ölçünlü işletme işlemlerine ilişkin karar verme yeterliği
5.Üretim ve yarışmaya yönelik içsel güdülenme
6.İşgörenlerle uzun sürecek ilişkiler
7.Benimsenmiş genel değerlere dayalı uslamlama
8.Biçimsel yapıya dayalı rol beklentisi
9.Görev davranışı baskın
10.Yüksek verim ve yetkin işletme için planlama
11.Tek boyutlu önderlik
12.Sürekli uğraşı içinde olmak
13.Uzmanlık gerektiren soruna bireysel yaklaşım.

Yöneticinin iş dışında bulunan çevrelerin de bekleyiş ve baskısı vardır. Durum böyle olunca yöneticinin çalışma hayatını yakından etkileyen üç ayrı çevreden söz edilebilir. Organizasyon bir yönetim fonksiyonudur. Bir çok tanımı bulunmaktadır. Organizasyon kişilerin tek başlarına gerçekleştiremeyecekleri amaçları, başkaları ile bir araya gelerek bir grup halinde gayret, bilgi ve yeteneklerini birleştirerek gerçekleştirmelerini sağlayan bir koordinasyon sistemidir. Organizasyonlar, kişilerin rollerini oynadıkları yazılı metinlerini okudukları, kendilerine düşeni söyledikleri ve ekmeklerini kazandıkları bir tiyatro sahnesidir. Bu tiyatro sahnesinde rolü bulunan kişi, oyundaki sırasını bilmesi lazım. Oyundaki sırasını bilmesi tüm oyuna hakim olmasını gerektirmektedir. Kişi organizasyon içersinde rolünü daha etkili bir şekilde oynaması ise sahnede nerede duracağı, ne zaman sesini alçaltacağını nerede yükselteceğini, eksiklerini nasıl saklayacağını oyunun hakim karakterinin kim olduğunu gibi unsurları bilmesi ile mümkündür. Yönetim labirentinde her şey açık, net ve formal olarak belirli olmadığı görülmekte. Yöneticinin konular üzerinde hissetme, algılama, tahmin etme becerisinin olması lazım. Yöneticinin sadece formal organizasyonu dikkate almaması gerekir.

Organizasyonların bir labirent olarak ele alınması, sadece "organizasyonların inform yönü"nün incelenmesinden ibaret değildir. İnformal ve formal yönleri birleştirerek, yapının işleyişini daha iyi anlamaya ve uygulamadaki yöneticinin kendisini daha iyi geliştirmesine katkıda bulunacak bir yaklaşımdır. Böyle bir bakış açısı, organizasyonlarda davranış konusunu anlama ve araştırmaya yeni bir boyut getirebilecektir.

Yöneticinin ve çalışanların içinde bulunduğu ortamı da bir çeşit labirent olarak tanımlamak mümkündür. Bunun nedeni şudur; Her ne kadar yönetici, formal bir organizasyon yapısı içinde belli bir kademede belli bir pozisyonu işgal ediyor ve bu pozisyondaki formal olarak tanımlanmış rolü oynuyorsad da, bu tür formal bir yaklaşım, yöneticiliği ve yöneticilerin neden başarılı oldıklarını (veya olmadıklarını) anlamada enaz yararlı olan bir yaklaşımdır. Yönetim labirenti, bir yöneticinin kendisi ile birlikte ailesi, işletme çalışanları, paydaşları ile olan insan ilişkileri ve sosyal ilişkilerinden oluşan bir çevreyi ifade eder. Dolayısıyla formal ve informal tüm yapıların ve insan ilişkilerinin birlikte bir bütün olarak ve karşılıklı ilişkilerini değerlendirerek ele alındığı yaklaşıma, bir çerçeveye ihtiyaç vardır.

Labirent Kavramı sadece yönetici durumundakilerin değil fakat tüm çalışanların "organizasyon realitesi"ni daha iyi kavrayıp değerlendirmlerine yardımcı olan bir kavramdır. Bu kavram temel olarak, bir yöneticinin (veya çalışanın), içinde bulunduğu ilişkiler topluluğunu, bu ilişkilerin kendi başarısını etkilemesini (hızla yükselen bir yöneticinin astı durumuna düşmek gibi), işletme dışı etki ve baskılarla işletme içi ve aile içi etki ve baskıların yarattığı stresi ve en önemlisi sürekli değişim içinde olan bu ilişkilere göre yöneticinin durumunun esas almakta ve bu konuları incelemektedir.

Bu konular yöneticinin kendi kişisel davranışları için de geçerlidir. Yönetici, işgal ettiği pozisyon için tanımlanan rol (verilen amaç ve yapilmasi beklenen işler anlaminda) yaninda, bu ilişkiler topluluğunun özelliklerine uyan bir rol geliştirmek zorundadır. Bu iki rot bekleyişi her zaman uyum içinde olmayabilir. Bu uyumsuzluk, örgütsel davranış yazınında genelde "rol çatışması" olarak ele alınmaktadır. Öte yandan karşılaştığı sorunları sadece kendi gayret ve teknik bilgisi ile çözmeye çalışan yönetici, bir anlamda kendi kendini sınırlamış olacak, hem kendisi hem de organizasyon için başka sorunlar yaratacaktır. Daha da önemlisi tüm bu ilişkiler, kişiler, yöneticiden bekleyişler, dış çevrenin özelliklerizaman içinde değişmektedir. Yönetici tüm bu "ilişkiler yumağı"nın farkinda olarak, kendisi için en uygun "yönetim tarzını" geliştirmek tüm bu farklılıkları dengelemek, değiştirmek ve organizasyonu başarılı kılmak zorundadır.

Çünkü söz yerinde ise, yönetici bir anlamda "emanetçi"dir. Kendisine verilen kaynakları kullanarak hedefleri gerçekleştirmek zorundadır.