Türkiye'nin en kapsamlı girişimcilik ve inovasyon bültenine kaydolduğunuz için teşekkür ederiz.
Belirli aralıklarla e-posta kutunuza; girişimcilik, inovasyon, teknoloji, proje geliştirme ve üretim kültürüne dair rafine edilmiş içerikler göndereceğiz. Dilediğiniz zaman aboneliğinizi kolayca iptal edebilirsiniz.
Bültene kaydolmak güzel bir başlangıç. Peki, inovanadolu'nun bir parçası olmaya ne dersiniz?
inovanadolu.com'a şimdi üye olarak topluluklara katılabilir, projelerinizi görünür kılabilir, yeni insanlarla tanışabilir ve fikirlerinizi üretime dönüştürebileceğiniz araçlara erişebilirsiniz.
Bir sonraki versiyonunuzu ortaya çıkarmak ve üretim yolculuğunuza başlamak için sizi inovanadolu'ya bekliyoruz.
inovanadolu Sözlük, içeriği kullanıcılar tarafından oluşturulan, inovasyon, girişimcilik, teknoloji vb. konularda başlıkların oluşturulduğu ve tanımlandığı, kategorisindeki en büyük Türkçe kaynaktır.
Bu tanım 7 yıl önce yazıldı; bilgiler güncelliğini yitirmiş olabilir.güncel bilgi ekle
tesla'nın adını iki kez taşıyan spor otomobili. ilki 2008'de satışa çıkan ve şirketin ürettiği ilk otomobil olan roadster; gövdesi lotus elise üzerine kurulmuştu ve lityum iyon hücrelerden oluşan batarya paketiyle elektrikli bir otomobilin hem hızlı hem de günlük kullanılabilir olabileceğini gösteren ilk örneklerden biri sayılıyor. 2012'ye kadar yaklaşık 2 bin 450 adet üretildi; az sayıda ama etkisi büyük bir araç oldu, çünkü tesla'nın sonraki modellerini finanse edecek güveni bu otomobil yarattı.
ikinci nesil roadster ise kasım 2017'de, tesla semi tır tanıtımının sonunda sürpriz olarak sahneye çıktı. açıklanan rakamlar o güne kadar hiçbir seri üretim otomobilin vaat etmediği türdendi. 0'dan 60 mil hıza 1,9 saniye, 250 mil/saatin üzerinde azami hız, yaklaşık 620 mil yani bin kilometre civarında menzil ve 200 kilovatsaatlik batarya. araç 2+2 koltuklu, çıkarılabilir cam tavanlı bir gran turizmo olarak tasarlandı. taban fiyatı 200 bin dolar açıklandı, bin adetle sınırlı founders series için 250 bin dolar isteniyor, üretimin 2020'de başlaması planlanıyor.
roadster'ın 2018'deki en ünlü anı ise yolda değil uzayda yaşandı. 6 şubat 2018'de spacex'in falcon heavy roketinin ilk uçuşunda yük olarak elon musk'ın kendi kiraz kırmızısı birinci nesil roadster'ı gönderildi. sürücü koltuğunda starman adlı bir uzay giysisi mankeni, ekranda don't panic yazısı vardı ve araç güneş etrafında bir yörüngeye yerleşti. bir test uçuşunda beton blok yerine otomobil göndermek, bir roket şirketinin ve bir otomobil şirketinin aynı vizyonun parçası olarak pazarlanmasının en akılda kalan örneği oldu.
haziran 2018'de musk bir adım daha ileri gitti ve yeni roadster için bir spacex seçenek paketi duyurdu. açıklamaya göre bu pakette aracın gövdesine yerleştirilmiş yaklaşık 10 küçük roket iticisi olacak. bu iticilerin ivmeyi, frenlemeyi ve viraj tutuşunu artıracağı, hatta aracı kısa süreliğine havalandırabileceği konuşuluyor. bugün için bu bir vaat; teknik ayrıntı yok ve otomobil dünyasında böyle bir şeyin yasal olarak yola nasıl çıkacağı da belli değil.
şimdilik roadster iki şeyi birlikte temsil ediyor. bir yanda elektrikli otomobilin performans tarafında içten yanmalı rakiplerini geçebileceğinin iddiası, öbür yanda tesla'nın ürün takvimlerinin sık sık kaydığı gerçeği. 2020 sözünün tutulup tutulmayacağını zaman gösterecek. benim takip ettiğim asıl soru, bu kadar büyük bir bataryanın maliyet ve ağırlık dengesinin hangi fiyatla mümkün olacağı.
15 ekim 2026 gecesi canlı yayından izledim, gördüğümü olduğu gibi anlatayım. gösteri teksas'ta, waco yakınlarında, spacex'in mcgregor'daki roket test tesisinde yapıldı. aslında 1 ekim'de olacaktı ama musk 30 eylül'de yüksek rüzgar nedeniyle iki hafta erteledi; etkinlik açık havada olduğu için mantıklı bir karardı. sahnede musk'ın yanında tasarım şefi franz von holzhausen ve araç mühendisliğinden sorumlu başkan yardımcısı lars moravy vardı.
asıl an rampa kısmıydı. araç ters duran bir rampaya tırmandı, kendi etrafında döndü ve aşağıdaki zemine kontrollü bir şekilde indi. iticilerle birlikte tesla'nın diğer araçlarının, yani cybercab, cybertruck, semi, model y ve model 3'ün üzerinden geçtiği bir sekans da gösterildi. bunu bir uçak gibi uçmak diye anlatmak doğru olmaz; daha çok kısa itki patlamalarıyla zıplamak, dönmek ve inmek. yine de bir otomobilin tekerlek üstüne geri inmesini canlı izlemek gerçekten etkileyiciydi.
teknik tarafta moravy aracın 10 itici ve 600 litre basınçlı havayla bu hareketleri yaptığını söyledi, tank yeniden doldurulabiliyor. bu iticiler bir roket motoru değil, yakıt yakmadan basınçlı gazı püskürten soğuk gaz iticisi sistemleri. tesla, aracın kullanılabilir her boşluğunun karbon fiber sargılı basınç kaplarıyla doldurulduğunu da paylaştı. hızlanma tarafında 0'dan 60 mil hıza bir saniye gösterildi.
açıklanan üç donanım performance, thrust ve rocket adlarını taşıyor; sonuncusu tek koltuklu ve havaya hazır olarak tanımlanıyor. hepsinde 300 mil yani yaklaşık 480 kilometre menzil ve saatte 230 milin, yani yaklaşık 370 kilometrenin üzerinde hız vaat ediliyor. fiyat açıklanmadı, üretimin 2028'de başlaması bekleniyor.
bir içerik üreticisi olarak gözlemim şu, bu etkinlik bir otomobil lansmanından çok bir gösteriydi ve tam olarak öyle tasarlanmıştı. aracın içinde biri var mıydı, etkinlikte netleştirilmedi; musk'ın ağzından çıkan çalışmazsa güvenli mesafedeyiz cümlesi de durumu özetliyor. yine de bu kadar yıllık bekleyişten sonra sahnede çalışan bir şey görmek, en şüpheci izleyicinin bile ilgisini çekti.
uzay tarafından bakınca roadster gösterisinin en ilginç kısmı itki sistemi. moravy'nin anlattığına göre araçta 10 itici var ve bunlar 600 litre basınçlı havayla besleniyor. bu bir soğuk gaz iticisi sistemi, yani yanma yok, basınçlı gaz bir nozuldan genleşerek dışarı atılıyor ve tepki kuvveti üretiyor. uzay araçlarında yönelim kontrolü için on yıllardır kullanılan bir teknik; falcon 9'un birinci kademesi de geri dönüşte yönünü azot kullanan soğuk gaz iticileriyle ayarlıyor.
soğuk gazın büyük avantajı basitliği ve güvenliği. tutuşan bir yakıt yok, motor çok hızlı açılıp kapanabiliyor, bu da kısa ve hassas itki darbeleri için ideal. büyük dezavantajı ise verimi; aynı miktar kütleyle kimyasal bir roket motorunun ürettiği itkinin çok küçük bir kısmını üretiyor. bu yüzden roadster'ın havada uzun süre kalması fizik olarak mümkün değil. yapabildiği şey, birkaç saniyelik güçlü itki darbeleriyle aracı kaldırmak, döndürmek ve yere indirirken yumuşatmak. gösteride gördüğümüz de tam buydu.
işin ikinci kritik parçası gazın depolandığı yer. tesla, aracın kullanılabilir her boşluğunun karbon fiber sargılı basınç kabı ile doldurulduğunu açıkladı. bu kaplar roket dünyasından tanıdık; çok hafif ama çok yüksek basınca dayanıyorlar. aynı zamanda spacex'in geçmişindeki bazı ciddi kazaların arka planında da bu tip basınç kapları vardı. bir otomobilin gövdesine bunları yerleştirmek mühendislik açısından iddialı ve güvenlik sorularını beraberinde getiriyor.
sistemin iç kod adı a71, adını lockheed sr-71 blackbird keşif uçağından alıyor; electrek'in haziran 2026 haberine göre tesla ve spacex çalışanları ilk gösterimi nisan sonunda musk'a sunmuştu. tasarımın da sr-71 ve f-35'ten esinlendiği söylendi. 2018'de musk'ın bahsettiği yaklaşık 10 küçük roket iticisi fikri, sekiz yıl sonra benzer sayıda itici ile gerçekleşmiş oldu; ama roket yerine basınçlı havayla.
benim için asıl soru şu, 600 litrelik gaz kaç gösteri hareketine yetiyor ve her hareketten sonra tekrar doldurmak ne kadar sürüyor. açıklanmadı. bu bilgi gelene kadar roadster'ın itici paketini günlük kullanılacak bir özellikten çok, tekrarlanabilir bir pist ya da gösteri numarası olarak görmek daha doğru.
havacılık operasyonundan biri olarak bu gösterinin en çok merak ettiğim tarafı hava sahası ve kural kısmıydı. newsweek'in haberine göre gösteri alanının çevresinde faa uçuş kısıtlaması ilan edilmişti; yani bir otomobil lansmanı için havacılık otoritesinin devreye girmesi gerekti. bu tek başına, roadster'ın neyin sınırında durduğunu gösteriyor.
ABD'de yerden kalkan ve havada hareket eden bir şey kural olarak hava aracı sayılabiliyor. evtol denilen dikey kalkışlı elektrikli hava taksileri için ayrı ve oldukça uzun bir sertifikasyon süreci yürütülüyor; pilot lisansı, hava aracı sertifikası, uçuş izni, bakım kayıtları, hepsi ayrı başlıklar. tesla'nın gösterdiği hareketler birkaç saniyelik zıplama ve iniş olduğu için şirket bunu bir uçuş değil, bir aracın gelişmiş manevrası olarak konumlandırıyor. ama bu çizginin düzenleyiciler tarafından nasıl çekileceği belli değil.
yer tarafındaki tablo da karışık. electrek'in ağustos 2026 haberine göre itici paketli sınırlı sürümün yola çıkmaya uygun olmayacağı, yani trafik kayıt ve tescil gerekliliklerini karşılamayacağı planlanıyordu. üç donanımdan sadece performance yola hazır diye tanımlanıyor; thrust piste, rocket ise havaya hazır diye anlatılıyor. bu da itici özelliklerin kapalı alanlarla, pistlerle ve kontrollü gösterilerle sınırlı kalacağını düşündürüyor.
güvenlik tarafında da sorular var. electrek'in haberine göre itici sesi o kadar yüksek ki seyircilerin yüzlerce metre geride tutulması planlanıyordu ve mevcut tasarımda iticiler çalışırken araçta birinin bulunması gürültü yüzünden zor görünüyordu. musk'ın kendisi de aracın güvenlik için optimize edilmediğini ve başarının garanti olmadığını söylemişti. havacılıkta bunu söyleyen bir ürünün sertifikasyon masasına bile gelemeyeceğini hatırlatmak isterim.
benim tahminim, roadster'ın itici özelliği yakın vadede bir kara aracı ile bir hava aracı arasındaki gri bölgede kalacak ve ancak özel izinli alanlarda kullanılabilecek. uçan araba tartışmasına yeni bir örnek eklendi ama çözülmesi gereken kural setleri gösteriden çok daha uzun sürecek.
gösteriyi beğenenlere saygım var ama tarihçeyi hatırlatmadan geçemeyeceğim. ikinci nesil roadster kasım 2017'de tanıtıldı ve üretimin 2020'de başlayacağı söylendi. sonra bu tarih 2021'e, 2023'e, 2024'e kaydı; electrek'in sayımına göre araç en az sekiz kez ertelendi. 2025'in sonunda musk önce yıl sonunda gösteri olacağını, bir hafta sonra hissedar toplantısında 1 nisan 2026 diyerek biraz da inkar edilebilirlik payı bıraktığını söyledi. aynı toplantıda üretim takvimi 2027 ile 2028'e kaydı.
2026'da da takvim kaymaya devam etti. mart'ta söylem gösteriden tanıtıma döndü ve tarih nisan sonuna alındı, ilk çeyrek bilanço görüşmesinde belki bir ay içinde dendi, haziran'da ağustos ya da sonrasına itildi, ağustos'ta bu ay olabilir denildi, en sonunda 1 ekim ilan edildi ve rüzgar yüzünden 15 ekim'e ertelendi. dokuz yılda vaat edilen 1,9 saniyelik hızlanma bir saniyeye indi ama araç hâlâ yolda değil; yeni üretim tarihi 2028.
bu sürede başka şirketler sessizce teslimat yaptı. rimac, lotus ve xiaomi elektrikli hiper otomobillerini müşterilere teslim etti. roadster için 2017'de 50 bin dolar kapora ödeyenlerin bir kısmı, bin adetlik founders series için 250 bin dolar yatıranlar da dahil, yıllardır bekliyor. teknoloji incelemecisi marques brownlee gösteriye şaka mı bu diye tepki verdi; o ve sam altman daha önce rezervasyonlarını iptal ettiklerini söylemişti, altman'ın iptal girişiminde rezervasyon e-posta adresinin kapatılmış olduğu da haberlere yansıdı.
gösterinin kendisi de planlanandan küçük. electrek'in the information'a dayanan haberine göre önceki planda mıknatıslı bir rampa ve havada asılı kalma vardı; ekipten biri uçak yaptığımızı düşünerek başladık, havada asılı kalmaya yakın bir şeyle bitirdik demiş. musk da aracın gelire büyük katkı yapacağından emin olmadığını söyledi.
yani elimizde etkileyici bir video ve 2028 için yeni bir tarih var. hype döngüsü kavramını anlatmak için bundan daha iyi bir örnek zor bulunur. ben yolda, ruhsatlı, fiyatı belli ve müşteriye teslim edilmiş bir roadster gördüğümde heyecanlanacağım.
sanayi tarafından bakınca roadster'ın asıl sınavı gösteri değil üretim. musk üretimin 2028'de başlayacağını söyledi ve bu tarihin gerçekçi olup olmadığını aracın yapısı belirleyecek. electrek'in haberine göre tesla 2022'de aracı model s plaid altyapısı üzerine kurma seçeneği yerine karbon fiber bir gövde kabuğu, yani tub yapısı seçti. karbon fiber gövde hafif ve sert ama üretimi yavaş, pahalı ve büyük ölçüde el işçiliğine dayalı; süper otomobil üreticilerinin yılda birkaç yüz ya da birkaç bin adetle sınırlı kalmasının bir nedeni de bu.
itici paketi ise tedarik zincirine bambaşka bir boyut ekliyor. aracın boşluklarına yerleştirilen karbon fiber sargılı basınç kabı sayısı, kalitesi ve sertifikasyonu roket sanayisinden tanıdık bir disiplin gerektiriyor. basınçlı kap üretimi, test ve muayene süreçleri otomotivin alıştığı hız ve maliyetle uyuşmuyor. 600 litre basınçlı hava taşıyan bir otomobilin her bir tankının ömrü boyunca izlenmesi, kaza sonrası kontrolü ve yeniden doldurma altyapısı da ayrı birer iş kalemi.
açıklanan üç donanım bu yüzden üretim açısından da anlamlı. performance donanımı iticisiz, iki koltuklu ve yola hazır; aktif aerodinamik ve çok modlu bir emme sistemiyle yere basma kuvveti üretiyor. thrust arkaya monte soğuk gaz iticileriyle pist kullanımı için, rocket ise tek koltuklu ve aracın çevresine dağılmış 10 iticiyle gösteri ve hava manevraları için düşünülmüş. rezervasyon rakamları da bunu yansıtıyor; performance için 50 bin dolar, thrust için 250 bin dolar kapora isteniyor, rocket ise yalnızca davetle.
benim okumam şu, satış hacmini performance donanımı taşıyacak, thrust ve rocket ise çok sınırlı adetlerle, belki de ferrari'nin XX programına benzer kapalı bir müşteri grubuyla kalacak. electrek'in ağustos haberi de böyle bir modelin konuşulduğunu ve sınırlı sürümün yüz binlerce, hatta milyonlarca dolara mal olabileceğini yazmıştı.
türk sanayisi için çıkarılacak ders de var. karbon fiber kompozit, yüksek basınçlı kap ve hassas valf üretimi savunma ve havacılıkta zaten geliştirdiğimiz yetkinlikler. otomotivle havacılığın kesiştiği bu tür ürünler arttıkça, bu yetkinliklerin sivil pazara açılması için yeni fırsatlar doğabilir.
pazarlamacı gözüyle 15 ekim gösterisi bir otomobil lansmanından çok bir içerik üretim operasyonuydu. etkinlik spacex'in roket test tesisinde yapıldı, canlı yayınlandı ve en çok paylaşılan an ters rampada dönüp yere inen aracın birkaç saniyelik klibi oldu. musk aracı herhangi bir james bond arabasından daha iyi diye tanımladı, hatta evel knievel'e atıfla snake river canyon'u atlamayı düşündüğünü söyledi. bunlar teknik bilgi değil, paylaşılacak cümleler.
bu stratejinin tutarlı bir geçmişi var. 2017'de roadster semi tanıtımının sonunda sürpriz olarak çıkarıldı, 2018'de musk'ın kendi roadster'ı falcon heavy ile uzaya gönderildi ve bu görüntü dünyanın her yerinde haber oldu. tesla geleneksel reklama neredeyse hiç bütçe ayırmadan, ürünlerini olay haline getirerek gündemde kalmayı seçen bir marka. roadster da bu stratejinin vitrin ürünü.
gösteride fiyat açıklanmadı ama rezervasyonlar açıldı. performance için 50 bin dolar, thrust için 250 bin dolar kapora isteniyor, rocket donanımı ise davetle. bu kademeli yapı, ürün ortaya çıkmadan önce talebi ve nakdi toplamanın klasik bir yolu. sorun şu ki 2017'de kapora ödeyen müşteri dokuz yıldır bekliyor ve bu bekleyiş marka güvenine dair ciddi bir soru işareti yaratıyor. sosyal medyada en çok konuşulan şey aracın kendisi kadar bu gecikmeydi.
bir de mesajın tonu var. musk aracın güvenlik için optimize edilmediğini ve başarının garanti olmadığını söyledi, ayrıca roadster'ın gelire büyük bir katkı yapacağından emin olmadığını da ekledi. pazarlama açısından bu ilginç bir açıklık; ürünü satıştan çok markanın mühendislik iddiasını taşıyan bir sembol olarak konumlandırıyor.
girişimciler için çıkarım şu bence. dikkat çekici bir demo ürün yerine geçmez ama doğru zamanlanırsa ürünün etrafında devasa bir ilgi yaratabilir. aynı ilgi teslim edilmeyen her vaatle birlikte bir borca dönüşüyor. hype döngüsü grafiğinde roadster'ın şu an nerede durduğu, 2028'de teslimatların başlayıp başlamamasıyla belli olacak.
kurumsal ve otomotiv tarafından bakınca yeni roadster'ın en önemli tarafı ürün yapısı. tesla tek bir model yerine üç donanım açıkladı. performance yola hazır, iki koltuklu ve itici içermiyor; aktif aerodinamik ve çok modlu bir emme sistemiyle yere basma kuvveti üretiyor. thrust piste hazır, iki koltuklu ve arkaya monte soğuk gaz iticileriyle 0'dan 60 mil hıza bir saniyenin altında çıkması hedefleniyor. rocket ise havaya hazır, tek koltuklu ve aracın çevresine yerleştirilmiş 10 iticiyle geliyor. üçü için ortak vaat 300 mil yani yaklaşık 480 kilometre menzil ve saatte 230 milin üzerinde hız.
bu yapı lüks otomobil dünyasının bilinen bir modelini hatırlatıyor. bir yanda belirli bir fiyata satılan, yola çıkabilen bir hiper otomobil, öbür yanda çok sınırlı sayıda, pistte ya da özel etkinliklerde kullanılan, neredeyse koleksiyon ürünü olan versiyonlar. electrek'in ağustos haberinde de sınırlı sürüm için ferrari XX programına benzer bir modelin konuşulduğu yazıyordu. rezervasyon tutarları bunu destekliyor; performance için 50 bin dolar, thrust için 250 bin dolar kapora isteniyor, rocket yalnızca davetle.
menzil vaadi de dikkat çekici. 2017'deki ilk tanıtımda yaklaşık 620 mil yani bin kilometre menzil söylenmişti, şimdi 300 mil söyleniyor. bunun nedeni açıklanmadı ama karbon fiber gövde, itici paketi ve basınç tankları için ayrılan hacim düşünüldüğünde batarya kapasitesinden ödün verilmiş olması mantıklı. hızlanma tarafında ise vaat 1,9 saniyeden bir saniyeye indi. yani ürün daha az menzilli ama çok daha uç bir performans aracına dönüştü.
sektör açısından bakınca roadster, tesla'nın ana iş modeli için kritik bir ürün değil. musk'ın kendisi de gelire büyük katkı yapacağından emin olmadığını söyledi. şirketin geliri model 3 ve model y gibi kitle modellerinden ve giderek otonom sürüş ile enerji tarafından geliyor. roadster daha çok bir teknoloji vitrini ve marka yatırımı.
bence asıl izlenecek şey, bu araçta geliştirilen teknolojilerin daha geniş ürünlere geçip geçmeyeceği. aktif aerodinamik, emme sistemi ve karbon fiber üretim tecrübesi kitle modellerine sızarsa roadster amacına ulaşmış olur. itici paketinin ise uzun süre gösteri ve koleksiyon dünyasında kalacağını düşünüyorum.
yazılımcı gözüyle bu gösterinin en zor kısmı görünmeyen kısım, yani kontrol. 10 iticiyi, dört tekerleğin çekişini ve aktif aerodinamik yüzeyleri aynı anda, milisaniyeler içinde koordine edip bir otomobili ters rampada döndürmek ve tekerlek üstüne indirmek ciddi bir kontrol problemi. roketlerde bu iş için yıllardır kullanılan yönelim kontrol algoritmaları var ama bir otomobilin ağırlık dağılımı, lastiklerin zeminle ilişkisi ve süspansiyon bu hesaba yeni değişkenler ekliyor.
electrek'in ağustos haberine göre gösterideki aracın içinde kimse olmayacak, araç uzaktan kumandayla yönetilecekti; etkinlikte bu açıkça doğrulanmadı ama musk'ın çalışmazsa güvenli mesafedeyiz cümlesi aynı yöne işaret ediyor. bu, yazılımın büyük ölçüde otonom çalıştığı ve insanın daha çok hareketi başlatan ya da iptal eden bir operatör olduğu anlamına geliyor. falcon 9 kademelerinin geri dönüp inmesini mümkün kılan da benzer bir yaklaşımdı; insan değil, yazılım iniyor.
performance donanımındaki çok modlu emme sistemi de ilginç bir detay. araç, altındaki havayı emerek kendini zemine yapıştıran bir sistem kullanıyor. bu fikir motor sporlarında yeni değil, fan car denilen araçlarla 1970'lerden beri biliniyor ve yarışlarda o kadar etkili bulundu ki yasaklandı. tesla bu prensibi aktif aerodinamik ile birleştirerek, iticiler olmadan da aracın viraj ve fren performansını artırmayı hedefliyor.
sistemin güvenilirliği konusunda en büyük soru tekrarlanabilirlik. bir kez çekilen etkileyici bir video ile her seferinde aynı sonucu veren bir sistem arasında büyük fark var. sensör hatası, gaz basıncının beklenenden düşük olması ya da rüzgar gibi dış etkenler karşısında yazılımın nasıl davrandığı açıklanmadı. 1 ekim gösterisinin rüzgar yüzünden ertelenmesi de sistemin hâlâ dış koşullara hassas olduğunu gösteriyor.
kısaca roadster'ın itici paketi, otomobil yazılımının roket kontrolüyle buluştuğu bir deney. bu deneyden çıkacak asıl değer, belki de aracın kendisinden çok, bu kontrol yazılımının ileride başka ürünlerde nasıl kullanılacağı olacak.
türkçe medyadaki başlıklara bakınca roadster haberleri çoğunlukla tesla'nın uçan arabası diye geçti. bu ifade çevirmen olarak beni biraz rahatsız ediyor, çünkü gösterilen şey uçmak değil. araç 10 soğuk gaz iticisiyle ters bir rampadan kalktı, döndü ve birkaç saniye içinde zemine indi. ingilizce kaynaklar bile bunu kelimelerle tarif ederken zorlandı; techcrunch başlığında uçuyor ve stilini bozmadan düşüyor gibi bir ifade seçti, electrek ise daha önce ekipten birinin uçak yaptığımızı düşünerek başladık, havada asılı kalmaya yakın bir şeyle bitirdik dediğini aktarmıştı.
kelimeler önemli, çünkü uçan araba gerçekten var olan ve ciddi bir mühendislik ve düzenleme alanı. yollarda gidip havada da uçabilen, hava aracı olarak sertifika almaya çalışan ürünler ve şirketler var. öte yandan evtol denilen dikey kalkışlı elektrikli hava taksileri de çoğu zaman uçan araba diye anılıyor ama bunlar karada gitmiyor; birer küçük uçak ya da helikopter alternatifi. roadster bu iki kategoriden de farklı. o, havada birkaç saniyelik manevra yapabilen bir kara aracı.
bu ayrım okur için de önemli. uçan araba başlığıyla paylaşılan bir video, insanların yakında havada otomobille gezeceğimizi düşünmesine yol açabiliyor. oysa tesla'nın kendisi bile itici donanımlarından sadece birini havaya hazır diye tanımlıyor ve bu donanım tek koltuklu, davetle satılan, büyük ihtimalle yola çıkamayacak bir koleksiyon aracı. yola uygun performance donanımında itici bile yok.
terimler konusunda bir öneri de yapayım. roadster'ın yaptığı şey için itki destekli zıplama ya da kontrollü havalanma gibi ifadeler daha doğru. fiziği anlatmak isteyen için soğuk gaz iticisi başlığı iyi bir başlangıç noktası; basınçlı havayla neyin yapılıp neyin yapılamayacağını açık gösteriyor.
bu tür haberleri bültende yazarken kendime şunu soruyorum, bu başlık okuru doğru bilgilendiriyor mu yoksa sadece tıklatıyor mu. roadster gösterisi etkileyici bir mühendislik denemesi ve bunu anlatmak için abartıya ihtiyaç yok.
@navigator
· 2865 gün önce
@selimkolcak
@adavapuru
@takemybreathaway
@mean
@turkishpower
@ideefixe
@beyazyakali
@endof