1tanım
buğra şamlı
Girişimcilik Vakfı'nın düzenlediği Fellow2018'de 3. aşamayı geçen bir girişimci.
Daha iyi bir Türkiye mümkün!
Türkiye'nin girişimcilik ve inovasyon topluluğu·2018'den beri
Rastgele başlık
İnovasyon ve Girişimcilik Sözlüğü
inovanadolu Sözlük, içeriği kullanıcılar tarafından oluşturulan, inovasyon, girişimcilik, teknoloji vb. konularda başlıkların oluşturulduğu ve tanımlandığı, kategorisindeki en büyük Türkçe kaynaktır.
"saml" araması
Başlık henüz yok
Şu an "saml" başlığını sen açabilirsin
Bu başlık sözlükte birebir yok. İlk tanımı yazan sen ol; başlık senin imzanla açılır. Aşağıdaki benzer başlıklardan biri aradığın şeyse, tanımı oraya yaz.
Benzer başlıklar
Tanımlarda geçen
@navigator
· 2 gün önce
ters seçim, bilgisi az olan tarafın karşısına, bilgi farkı yüzünden ortalamadan daha kötü işlem ortaklarının toplanması. ingilizcedeki adverse selection karşılığı, bazen olumsuz seçim diye de çevriliyor. sorun işlem yapılmadan önce var olan gizli bilgiden çıkar ve bilgi asimetrisinin en bilinen sonucudur. sözleşme imzalandıktan sonra davranışın değişmesinden doğan ahlaki tehlikeyle sık karıştırılır. kabaca ters seçim 'kim geliyor' sorusudur, ahlaki tehlike 'gelen ne yapıyor' sorusu.
kavramı ekonominin merkezine taşıyan, george akerlof'un 1970'te quarterly journal of economics'te yayımlanan the market for lemons makalesi oldu. amerikan argosunda limon, alır almaz arıza çıkaran araba demek. makale bu dergiden önce üç saygın dergiden geri çevrilmişti, sonunda yazarına 2001 nobel ekonomi ödülünü getirdi. mantığı rakamla anlatayım. ikinci el pazarında arabaların yarısı sağlam, yarısı limon olsun. sağlam arabanın sahibi ona 1 milyon lira değer biçiyor, alıcı 1,2 milyon vermeye razı; limonun sahibi 500 bin diyor, alıcı 600 bin. alıcı hangisinin hangisi olduğunu ayırt edemiyorsa ortalamaya, yani en fazla 900 bine razı olur. bu fiyattan sağlam araba sahibi satmaz. pazarda sadece limonlar kalır, alıcılar bunu anlar ve fiyat 600 bine iner. iki taraf da sağlam arabanın el değiştirmesinden kazançlı çıkacakken o işlem hiç gerçekleşmez. bilgi farkı, değer yaratacak ticareti piyasadan siler.
sigortada aynı sarmal ölüm sarmalı adıyla bilinir. sigortacı riskleri ayırt edemeyip ortalama prim koyarsa, kendini sağlıklı bilenler pahalı bulup çekilir, kalanların ortalama riski yükselir, prim artar, bir dilim daha çekilir. bu yüzden sağlık sigortası birçok ülkede ya zorunlu tutulur ya da işveren üzerinden grup halinde satılır; grupta kişi sigortaya sağlığı yüzünden değil işi yüzünden girer. michael rothschild ve joseph stiglitz 1976'da başka bir yol gösterdi. farklı muafiyetli bir poliçe menüsü sunarsan düşük riskliler yüksek muafiyetli ucuz poliçeyi, yüksek riskliler pahalı ama kapsamlı olanı kendileri seçer. kredide de benzer bir tuzak var; stiglitz ve andrew weiss 1981'de faizi yükselten bankanın en riskli borçluları çektiğini, bu yüzden bankaların faizi artırmak yerine krediyi kısmayı seçebildiğini gösterdi. sigorta teknolojileri girişimlerinin telematik cihazlarla risk ölçme hevesi de özünde ters seçimle kavga.
bizde ikinci el araç piyasası bu sorunu kendi yöntemleriyle yamar. ekspertiz raporu, sigorta hasar kaydı sorgusu, galeri garantisi, 'boyasız değişensiz' ilanları hep alıcının bilgi açığını kapatmaya yönelik. satıcının ekspertizi kendi cebinden yaptırması ya da garanti vermesi ise sinyal verme örneği, çünkü limon sahibi aynı garantiyi vermeye yanaşmaz. girişim finansmanında da durum farklı değil. iyi giden şirketler yatırımcı seçebilir, her kapıyı çalıp her şartı kabul eden şirket ise yatırımcının gözünde bir uyarı ışığıdır. şirketler gönüllü ayrılma paketi açtığında önce en kolay iş bulacak olanların, yani çoğu zaman en iyi çalışanların gitmesi de bir ters seçim hikayesi. kendi danışmanlık işimde bunu en çok kredi tarafında görüyorum; en yüksek faize hiç pazarlık etmeden tamam diyen müşteri, bankanın en çok çekindiği müşteri oluyor.
sık yapılan yanlış, ters seçimi kötü niyetle açıklamak. kimse yalan söylemese de, herkes kendi bildiğine göre katılma kararı verdiği için havuz bozulur. bir diğeri, her bilgi farkının pazarı çökerteceğini sanmak; itibar, garanti, zorunlu katılım ve tarama araçları çoğu piyasayı ayakta tutar. oyun teorisi tarafında ters seçim, doğanın oyunculara tip dağıttığı eksik bilgili oyunlar ile modellenir, çözümleri de mekanizma tasarımının konusudur.
devamını oku →
kavramı ekonominin merkezine taşıyan, george akerlof'un 1970'te quarterly journal of economics'te yayımlanan the market for lemons makalesi oldu. amerikan argosunda limon, alır almaz arıza çıkaran araba demek. makale bu dergiden önce üç saygın dergiden geri çevrilmişti, sonunda yazarına 2001 nobel ekonomi ödülünü getirdi. mantığı rakamla anlatayım. ikinci el pazarında arabaların yarısı sağlam, yarısı limon olsun. sağlam arabanın sahibi ona 1 milyon lira değer biçiyor, alıcı 1,2 milyon vermeye razı; limonun sahibi 500 bin diyor, alıcı 600 bin. alıcı hangisinin hangisi olduğunu ayırt edemiyorsa ortalamaya, yani en fazla 900 bine razı olur. bu fiyattan sağlam araba sahibi satmaz. pazarda sadece limonlar kalır, alıcılar bunu anlar ve fiyat 600 bine iner. iki taraf da sağlam arabanın el değiştirmesinden kazançlı çıkacakken o işlem hiç gerçekleşmez. bilgi farkı, değer yaratacak ticareti piyasadan siler.
sigortada aynı sarmal ölüm sarmalı adıyla bilinir. sigortacı riskleri ayırt edemeyip ortalama prim koyarsa, kendini sağlıklı bilenler pahalı bulup çekilir, kalanların ortalama riski yükselir, prim artar, bir dilim daha çekilir. bu yüzden sağlık sigortası birçok ülkede ya zorunlu tutulur ya da işveren üzerinden grup halinde satılır; grupta kişi sigortaya sağlığı yüzünden değil işi yüzünden girer. michael rothschild ve joseph stiglitz 1976'da başka bir yol gösterdi. farklı muafiyetli bir poliçe menüsü sunarsan düşük riskliler yüksek muafiyetli ucuz poliçeyi, yüksek riskliler pahalı ama kapsamlı olanı kendileri seçer. kredide de benzer bir tuzak var; stiglitz ve andrew weiss 1981'de faizi yükselten bankanın en riskli borçluları çektiğini, bu yüzden bankaların faizi artırmak yerine krediyi kısmayı seçebildiğini gösterdi. sigorta teknolojileri girişimlerinin telematik cihazlarla risk ölçme hevesi de özünde ters seçimle kavga.
bizde ikinci el araç piyasası bu sorunu kendi yöntemleriyle yamar. ekspertiz raporu, sigorta hasar kaydı sorgusu, galeri garantisi, 'boyasız değişensiz' ilanları hep alıcının bilgi açığını kapatmaya yönelik. satıcının ekspertizi kendi cebinden yaptırması ya da garanti vermesi ise sinyal verme örneği, çünkü limon sahibi aynı garantiyi vermeye yanaşmaz. girişim finansmanında da durum farklı değil. iyi giden şirketler yatırımcı seçebilir, her kapıyı çalıp her şartı kabul eden şirket ise yatırımcının gözünde bir uyarı ışığıdır. şirketler gönüllü ayrılma paketi açtığında önce en kolay iş bulacak olanların, yani çoğu zaman en iyi çalışanların gitmesi de bir ters seçim hikayesi. kendi danışmanlık işimde bunu en çok kredi tarafında görüyorum; en yüksek faize hiç pazarlık etmeden tamam diyen müşteri, bankanın en çok çekindiği müşteri oluyor.
sık yapılan yanlış, ters seçimi kötü niyetle açıklamak. kimse yalan söylemese de, herkes kendi bildiğine göre katılma kararı verdiği için havuz bozulur. bir diğeri, her bilgi farkının pazarı çökerteceğini sanmak; itibar, garanti, zorunlu katılım ve tarama araçları çoğu piyasayı ayakta tutar. oyun teorisi tarafında ters seçim, doğanın oyunculara tip dağıttığı eksik bilgili oyunlar ile modellenir, çözümleri de mekanizma tasarımının konusudur.
@beyazyakali
· 17 gün önce
dağıtık defter teknolojisi ya da benzeri bir altyapı kullanılarak elektronik ortamda oluşturulan, saklanan ve aktarılabilen, değer ya da hak ifade eden gayri maddi varlıkların genel adı. günlük dilde kripto para denen bitcoin ve benzerlerinin yanında, sabit bir değere endekslenen stablecoin'leri ve bir hakkı temsil eden tokenları da kapsıyor. hukuk metinlerinde 'kripto para' yerine 'kripto varlık' denmesinin sebebi bu genişlik; ödemeden yatırıma, oyundan sadakat programına uzanan çok farklı kullanımları tek kavramla toplamak.
türkiye'de 2024 yazında sermaye piyasası mevzuatında yapılan değişiklikle kripto varlık hizmet sağlayıcılarının faaliyeti lisansa bağlandı ve denetimleri sermaye piyasası kurulu'na verildi. dünyada da benzer bir eğilim var; avrupa birliği'nin mica düzenlemesi bunun en kapsamlı örneklerinden.
düzenlemeler oturdukça piyasanın dili değişiyor. anonim ve hızlı kazanç vaadi yerini lisanslı platformlara, saklama hizmetlerine ve vergi kurallarına bırakıyor. blockchain üzerine iş kuran girişimler için bu, belirsizliğin azalması ve kurumsal müşteriye ulaşma imkânı demek; tokenizasyon ve fintek alanındaki işbirlikleri de bu zeminde büyüyor.
devamını oku →
türkiye'de 2024 yazında sermaye piyasası mevzuatında yapılan değişiklikle kripto varlık hizmet sağlayıcılarının faaliyeti lisansa bağlandı ve denetimleri sermaye piyasası kurulu'na verildi. dünyada da benzer bir eğilim var; avrupa birliği'nin mica düzenlemesi bunun en kapsamlı örneklerinden.
düzenlemeler oturdukça piyasanın dili değişiyor. anonim ve hızlı kazanç vaadi yerini lisanslı platformlara, saklama hizmetlerine ve vergi kurallarına bırakıyor. blockchain üzerine iş kuran girişimler için bu, belirsizliğin azalması ve kurumsal müşteriye ulaşma imkânı demek; tokenizasyon ve fintek alanındaki işbirlikleri de bu zeminde büyüyor.
@beyazyakali
· 17 gün önce
bir yıldızın ya da Güneş'in parlak ışığını bastırarak hemen etrafındaki çok daha soluk yapıları görünür kılan gözlem aleti. ilk koronagraf 1930'larda Fransız astronom Bernard Lyot tarafından Güneş'in dış atmosferi olan koronayı tam güneş tutulmasını beklemeden gözlemlemek için geliştirildi; adı da buradan geliyor.
temel fikir, teleskobun içinde yıldızın görüntüsünü bir maskeyle kapatmak ve kenarlardan saçılan ışığı ek optik elemanlarla temizlemek. iş gezegenlere gelince zorluk katlanıyor; Dünya benzeri bir gezegen yıldızından milyarlarca kat daha sönük ve gökyüzünde yıldıza çok yakın görünüyor. bu yüzden yeni nesil koronagraflar, optikteki küçük kusurları sürekli düzelten şekil değiştirebilen aynalar ve hassas dalga cephesi kontrolü kullanıyor.
nancy grace roman uzay teleskobu'ndaki koronagraf aleti bu tekniklerin uzaydaki kapsamlı teknoloji gösterimlerinden biri olacak; eylül 2026'da ilk mekanik ve elektronik testlerini geçti. Roman'ın koronagrafı Dünya benzeri gezegen görüntülemek için değil, ileride bunu yapacak daha büyük uzay teleskobu projelerinin yolunu açmak için tasarlandı. ötegezegen araştırmalarının uzun vadeli hedefi olan başka bir Dünya'yı doğrudan görmek, büyük ölçüde bu teknolojinin olgunlaşmasına bağlı.
devamını oku →
temel fikir, teleskobun içinde yıldızın görüntüsünü bir maskeyle kapatmak ve kenarlardan saçılan ışığı ek optik elemanlarla temizlemek. iş gezegenlere gelince zorluk katlanıyor; Dünya benzeri bir gezegen yıldızından milyarlarca kat daha sönük ve gökyüzünde yıldıza çok yakın görünüyor. bu yüzden yeni nesil koronagraflar, optikteki küçük kusurları sürekli düzelten şekil değiştirebilen aynalar ve hassas dalga cephesi kontrolü kullanıyor.
nancy grace roman uzay teleskobu'ndaki koronagraf aleti bu tekniklerin uzaydaki kapsamlı teknoloji gösterimlerinden biri olacak; eylül 2026'da ilk mekanik ve elektronik testlerini geçti. Roman'ın koronagrafı Dünya benzeri gezegen görüntülemek için değil, ileride bunu yapacak daha büyük uzay teleskobu projelerinin yolunu açmak için tasarlandı. ötegezegen araştırmalarının uzun vadeli hedefi olan başka bir Dünya'yı doğrudan görmek, büyük ölçüde bu teknolojinin olgunlaşmasına bağlı.
@beyazyakali
· 20 gün önce
abd'nin kaliforniya eyaletindeki santa clara merkezli çip üreticisi. 1968'de robert noyce ve gordon moore tarafından kuruldu, ilk ticari mikroişlemci olarak kabul edilen 4004'ü 1971'de piyasaya sürdü. kişisel bilgisayarların büyük kısmının dayandığı x86 mimarisiyle onlarca yıl sektörün merkezinde yer aldı. moore'un, bir çipteki transistör sayısının düzenli olarak ikiye katlanacağı öngörüsü moore yasası adıyla sektörün takvimi haline geldi.
çipi hem tasarlayıp hem kendi fabrikalarında üreten entegre modelin en büyük temsilcisi. 2010'ların ikinci yarısında üretim süreçlerindeki gecikmeler nedeniyle tsmc ve samsung karşısında liderliği kaptırdı; ardından başka şirketlere dökümhane hizmeti vermeye ve süreç takvimini hızlandırmaya dönük kapsamlı bir yeniden yapılanmaya girdi.
high-na euv tarafında en cesur oyuncu intel. ilk makineyi teslim alan şirket oldu ve 18a sürecinde üretilen core ultra series 3, yani panther lake işlemcilerin bazı katmanlarında bu teknolojiyi kullanıyor. bu erken bahis üretim liderliğini geri alma stratejisinin merkezinde, işe yarayıp yaramayacağını ise verim ve maliyet rakamları gösterecek. yarı iletken üretiminin kendi başına bir tedarik zinciri dersi olduğunu en iyi anlatan şirketlerden biri.
devamını oku →
çipi hem tasarlayıp hem kendi fabrikalarında üreten entegre modelin en büyük temsilcisi. 2010'ların ikinci yarısında üretim süreçlerindeki gecikmeler nedeniyle tsmc ve samsung karşısında liderliği kaptırdı; ardından başka şirketlere dökümhane hizmeti vermeye ve süreç takvimini hızlandırmaya dönük kapsamlı bir yeniden yapılanmaya girdi.
high-na euv tarafında en cesur oyuncu intel. ilk makineyi teslim alan şirket oldu ve 18a sürecinde üretilen core ultra series 3, yani panther lake işlemcilerin bazı katmanlarında bu teknolojiyi kullanıyor. bu erken bahis üretim liderliğini geri alma stratejisinin merkezinde, işe yarayıp yaramayacağını ise verim ve maliyet rakamları gösterecek. yarı iletken üretiminin kendi başına bir tedarik zinciri dersi olduğunu en iyi anlatan şirketlerden biri.
@beyazyakali
· 17 gün önce
abd'nin oregon eyaletinde kurulan, depo ve lojistik işleri için iki bacaklı insansı robot geliştiren şirket. oregon state üniversitesi'ndeki yürüme robotları araştırmalarından doğdu; ilk dikkat çeken ürünü cassie adlı, gövdesi olmayan iki bacaklı bir yürüme platformuydu. buna kollar ve algılayıcılar eklenerek digit ortaya çıktı.
digit'in hedefi geniş değil, dar ve somut. depoda koli ve plastik kasa taşımak, raf ile konveyör arasında malzeme aktarmak gibi tedarik zinciri işlerinin tekrar eden halkaları. şirket robotlarını satmaktan çok hizmet olarak kiralama modeliyle konumlandırıyor; lojistik firmalarıyla yaptığı saha kurulumları, sektörün ilk gerçek ticari kullanım örnekleri arasında sayılıyor. 2026 eylülünde yeni dizler, daha güçlü batarya ve kapsamlı bir güvenlik mimarisiyle digit 5'i tanıttı.
aynı dönemde dokuz kurulumdan 1,8 milyon dolar gelir elde ettiğini açıklaması, alanın bugünkü ölçeğini iyi anlatan bir veri. boston dynamics gibi bir otomotiv grubunun çatısı altında olmayan agility için asıl sınav, müşterilerin pilot kurulumlarını filo siparişine çevirip çevirmeyeceği.
devamını oku →
digit'in hedefi geniş değil, dar ve somut. depoda koli ve plastik kasa taşımak, raf ile konveyör arasında malzeme aktarmak gibi tedarik zinciri işlerinin tekrar eden halkaları. şirket robotlarını satmaktan çok hizmet olarak kiralama modeliyle konumlandırıyor; lojistik firmalarıyla yaptığı saha kurulumları, sektörün ilk gerçek ticari kullanım örnekleri arasında sayılıyor. 2026 eylülünde yeni dizler, daha güçlü batarya ve kapsamlı bir güvenlik mimarisiyle digit 5'i tanıttı.
aynı dönemde dokuz kurulumdan 1,8 milyon dolar gelir elde ettiğini açıklaması, alanın bugünkü ölçeğini iyi anlatan bir veri. boston dynamics gibi bir otomotiv grubunun çatısı altında olmayan agility için asıl sınav, müşterilerin pilot kurulumlarını filo siparişine çevirip çevirmeyeceği.
@takemybreathaway
· 21 gün önce
uçağın piste normalden daha yüksek dikey hızla ya da daha yüksek yük faktörüyle inmesi. yolcunun hissettiği 'sert' iniş ile teknik anlamda sert iniş aynı şey değildir. ıslak pistte bilinçli olarak yapılan sağlam bir iniş yolcuya sert gelebilir ama teknik sınırların içinde kalabilir. teknik olarak sert iniş, üreticinin belirlediği eşik değerlerin aşıldığı iniştir ve bakım kontrolü gerektirir.
sert inişin fark edilmesinin iki yolu var. birincisi pilotun kendi değerlendirmesi ve tech log'a yaptığı kayıt. ikincisi uçağın kendi sistemleri; birçok modern uçak inişteki dikey ivmeyi kaydeder ve eşik aşıldığında bir rapor üretir. bu veriler daha sonra fdm programında da incelenir. rapor geldiğinde uçak bakım onarım ekibi iniş takımlarını, gövdeyi ve bağlantı noktalarını belirli bir prosedüre göre kontrol eder.
yer operasyonunda sert iniş, uçağın beklenmedik şekilde bekletilmesi demektir. kontrol tamamlanana kadar uçak bir sonraki uçuşa gidemez ve kontrolün kapsamına göre bu birkaç saat ya da daha uzun sürebilir. bu durumda tail swap düşünülür ya da uçuş gecikir. kontrol sonucunda hasar bulunursa uçak aog olur. overweight landing ile birlikte gerçekleşen sert inişlerde kontrol daha kapsamlıdır. bir yolcunun 'çok sert indik' şikayeti ile teknik raporun her zaman örtüşmediğini kontuarda öğrenmek de ayrı bir deneyim.
devamını oku →
sert inişin fark edilmesinin iki yolu var. birincisi pilotun kendi değerlendirmesi ve tech log'a yaptığı kayıt. ikincisi uçağın kendi sistemleri; birçok modern uçak inişteki dikey ivmeyi kaydeder ve eşik aşıldığında bir rapor üretir. bu veriler daha sonra fdm programında da incelenir. rapor geldiğinde uçak bakım onarım ekibi iniş takımlarını, gövdeyi ve bağlantı noktalarını belirli bir prosedüre göre kontrol eder.
yer operasyonunda sert iniş, uçağın beklenmedik şekilde bekletilmesi demektir. kontrol tamamlanana kadar uçak bir sonraki uçuşa gidemez ve kontrolün kapsamına göre bu birkaç saat ya da daha uzun sürebilir. bu durumda tail swap düşünülür ya da uçuş gecikir. kontrol sonucunda hasar bulunursa uçak aog olur. overweight landing ile birlikte gerçekleşen sert inişlerde kontrol daha kapsamlıdır. bir yolcunun 'çok sert indik' şikayeti ile teknik raporun her zaman örtüşmediğini kontuarda öğrenmek de ayrı bir deneyim.
@takemybreathaway
· 20 gün önce
airline transport pilot licence, yani havayolu nakliye pilotu lisansı. ticari havayolunda kaptan olarak görev yapabilmenin temel şartı olan en üst seviye pilot lisansı. pilot lisansı kademelerinin tepesinde durur. alınabilmesi için kapsamlı teorik sınavlar, belirli bir uçuş tecrübesi ve çok pilotlu uçakta deneyim gerekir.
sahada sık duyulan bir ifade 'dondurulmuş atpl'dir. pilot adayı teorik sınavları geçer, ticari pilot lisansını ve tip yetkisini alıp yardımcı pilot olarak çalışmaya başlar, ama atpl için gereken uçuş saatini henüz doldurmamıştır. teorik başarısı geçerli kalır ve saat tamamlandığında lisans tam atpl'ye dönüşür. eğitim yolu da ikiye ayrılır. her şeyin bir okulda kesintisiz yapıldığı entegre eğitim ve parça parça ilerleyen modüler eğitim. bunun yanında, doğrudan havayolu ortamına göre tasarlanmış mpl de ayrı bir yol olarak var.
kapıda tanıştığım genç yardımcı pilotların çoğu bu donmuş dönemdeydi. ilk yıllarında bazıları bana yük kontrol ve loadsheet mantığını sorardı, ben de onlara kalkış performansını sorardım. lisansı veren otorite ülkesine göre değişir ama avrupa'da easa çerçevesi belirleyicidir. kaptanlığa terfi ise sadece atpl'ye bağlı değil; şirketin terfi eğitimi, tip yetkisi tecrübesi ve kontroller de devreye girer.
devamını oku →
sahada sık duyulan bir ifade 'dondurulmuş atpl'dir. pilot adayı teorik sınavları geçer, ticari pilot lisansını ve tip yetkisini alıp yardımcı pilot olarak çalışmaya başlar, ama atpl için gereken uçuş saatini henüz doldurmamıştır. teorik başarısı geçerli kalır ve saat tamamlandığında lisans tam atpl'ye dönüşür. eğitim yolu da ikiye ayrılır. her şeyin bir okulda kesintisiz yapıldığı entegre eğitim ve parça parça ilerleyen modüler eğitim. bunun yanında, doğrudan havayolu ortamına göre tasarlanmış mpl de ayrı bir yol olarak var.
kapıda tanıştığım genç yardımcı pilotların çoğu bu donmuş dönemdeydi. ilk yıllarında bazıları bana yük kontrol ve loadsheet mantığını sorardı, ben de onlara kalkış performansını sorardım. lisansı veren otorite ülkesine göre değişir ama avrupa'da easa çerçevesi belirleyicidir. kaptanlığa terfi ise sadece atpl'ye bağlı değil; şirketin terfi eğitimi, tip yetkisi tecrübesi ve kontroller de devreye girer.
@takemybreathaway
· 24 gün önce
standard terminal arrival route. seyir halindeki uçağı yol ağından alıp yaklaşma bölgesinin başlangıcına kadar getiren yayınlanmış varış rotası. sid prosedürü gibi o da isim, sayı ve harften oluşan bir koda sahiptir. içinde irtifa ve hız kısıtları, bazen de bekleme noktaları bulunur. yoğun meydanlarda star'ın sonu çoğu zaman bir bekleme paternine ya da radar vektörlerine bağlanır.
pilot iniş brifingini beklenen star'a göre yapar. hangi pistin kullanılacağı, star'ın uzunluğu ve beklenen kısıtlar alçalma noktasını ve yakıtı etkiler. son yıllarda yaygınlaşan kesintisiz alçalma uygulamaları da star tasarımına bağlıdır. motorları rölantiye yakın tutarak kademesiz alçalmak hem yakıt hem gürültü açısından avantajlıdır, ama trafiğin buna izin vermesi gerekir. birçok yeni star pbn esaslı tasarlanır.
yer operasyonunda star'ın etkisi eta ve etd tahminlerinde görülür. aynı uçuş, bir gün kısa bir star ve düz bir yaklaşmayla planlanandan erken iner, ertesi gün uzun bir varış rotası ve bekleme yüzünden on beş dakika geç kalır. park pozisyonunu ve ekipleri hazırlarken bu belirsizliği hesaba katmak gerekir. hava trafik kontrolünün pist yönünü değiştirdiği akşamlarda tüm varışların süresi birden uzar ve aktarma tahtası kırmızıya döner. son yaklaşma ise genelde aletli iniş sistemi ile tamamlanır.
devamını oku →
pilot iniş brifingini beklenen star'a göre yapar. hangi pistin kullanılacağı, star'ın uzunluğu ve beklenen kısıtlar alçalma noktasını ve yakıtı etkiler. son yıllarda yaygınlaşan kesintisiz alçalma uygulamaları da star tasarımına bağlıdır. motorları rölantiye yakın tutarak kademesiz alçalmak hem yakıt hem gürültü açısından avantajlıdır, ama trafiğin buna izin vermesi gerekir. birçok yeni star pbn esaslı tasarlanır.
yer operasyonunda star'ın etkisi eta ve etd tahminlerinde görülür. aynı uçuş, bir gün kısa bir star ve düz bir yaklaşmayla planlanandan erken iner, ertesi gün uzun bir varış rotası ve bekleme yüzünden on beş dakika geç kalır. park pozisyonunu ve ekipleri hazırlarken bu belirsizliği hesaba katmak gerekir. hava trafik kontrolünün pist yönünü değiştirdiği akşamlarda tüm varışların süresi birden uzar ve aktarma tahtası kırmızıya döner. son yaklaşma ise genelde aletli iniş sistemi ile tamamlanır.
@takemybreathaway
· 39 gün önce
turnaround sırasında yolcular indikten sonra kabinin bir sonraki uçuşa hazırlanması. türleri vardır; kısa turnaround'larda yapılan hızlı ara temizlik, uçak gece yerde dururken yapılan daha kapsamlı temizlik ve belli aralıklarla yapılan derin temizlik. hangisinin ne zaman yapılacağı havayolunun standardıyla ve uçağın o günkü rotasyonuyla belirlenir.
ara temizlikte ekip koridora dağılır, koltuk ceplerini boşaltır, emniyet kartlarını düzeltir, emniyet kemerlerini düzenler, masaları siler, tuvaletleri ve galley alanını toparlar, çöpleri toplar. bu işler hızlı ve sıralı yapılmazsa biniş başlayamaz. bu yüzden kabin temizliği bir dar gövdeli uçak'ın turnaround'unda neredeyse her zaman turnaround kritik yolu üzerindedir ve temizlik ekibinin uçağa geç gelmesi doğrudan kalkışa yansır.
temizlik sırasında bulunan unutulmuş eşya kayıt altına alınır; şüpheli bir cisim bulunursa iş durur ve güvenliğe haber verilir. temizlik ekibi uçak güvenlik araması'nın bazı adımlarını üstlenebilir ama iki iş birbirinin yerine geçmez. bir sabah temizliği bitti denen bir uçakta son sıradaki koltuk cebinde bir önceki uçuştan kalmış bir pasaport bulduğumu hatırlıyorum; sahibine ulaşmak saatler sürdü. o günden beri temizlik bitti denince kabin ekibi ile birlikte ben de hızlı bir tur atarım.
devamını oku →
ara temizlikte ekip koridora dağılır, koltuk ceplerini boşaltır, emniyet kartlarını düzeltir, emniyet kemerlerini düzenler, masaları siler, tuvaletleri ve galley alanını toparlar, çöpleri toplar. bu işler hızlı ve sıralı yapılmazsa biniş başlayamaz. bu yüzden kabin temizliği bir dar gövdeli uçak'ın turnaround'unda neredeyse her zaman turnaround kritik yolu üzerindedir ve temizlik ekibinin uçağa geç gelmesi doğrudan kalkışa yansır.
temizlik sırasında bulunan unutulmuş eşya kayıt altına alınır; şüpheli bir cisim bulunursa iş durur ve güvenliğe haber verilir. temizlik ekibi uçak güvenlik araması'nın bazı adımlarını üstlenebilir ama iki iş birbirinin yerine geçmez. bir sabah temizliği bitti denen bir uçakta son sıradaki koltuk cebinde bir önceki uçuştan kalmış bir pasaport bulduğumu hatırlıyorum; sahibine ulaşmak saatler sürdü. o günden beri temizlik bitti denince kabin ekibi ile birlikte ben de hızlı bir tur atarım.
@selimkolcak
· 17 gün önce
sesli sohbet odalarına dayanan sosyal medya uygulaması; mart 2020'de paul davison ve rohan seth tarafından, başta yalnızca iphone için ve davetiyeyle üyelik modeliyle açıldı. kullanıcılar bir odada konuşmacıları dinliyor, el kaldırıp söz isteyebiliyordu; kayıt yoktu, konuşma bitince kayboluyordu. pandeminin evlere kapattığı insanlar için bir anda akşamların buluşma yeri oldu.
zirve 2021'in başıydı. ocak sonunda elon musk'ın bir odaya katılması uygulamayı dünya gündemine taşıdı, şubatta indirme sayısı rekor kırdı, nisanda şirket 4 milyar dolar değerlemeyle yatırım aldı. türkiye bu dalganın en hareketli ülkelerinden biriydi; ocak ve şubat 2021'de davetiye bulmak için insanlar birbirine mesaj atıyor, gazeteciler, sanatçılar ve girişimciler her gece oda açıyordu. ben de o dönem iki ay boyunca neredeyse her akşam bir odadaydım.
düşüş zirve kadar hızlı oldu. android sürümü mayısta geldiğinde ilgi zaten azalmıştı; aşılar, yeniden açılan mekanlar ve twitter'ın aynı özelliği spaces adıyla kopyalaması üst üste bindi. büyük platformların bir özelliği kopyalaması, tek özellikli bir uygulamanın en büyük riski olduğunu bir kez daha gösterdi. şirket 2023'te çalışanlarının yarısından fazlasını işten çıkardı ve uygulamayı arkadaşlar arası sesli mesajlaşmaya doğru değiştirdi.
içerik üreticisi olarak çıkardığım ders şu oldu. bir platformun zirvesinde orada olmak sana takipçi kazandırır, ama o takipçi platformla birlikte gider. clubhouse'ta binlerce dinleyicisi olan pek çok kişi o kitleyi başka bir yere taşıyamadı. hype döngüsü grafiğinde clubhouse, çukurdan hiç çıkamayan ama arkasında taklit edilmiş bir özellik bırakan ürünlerin örneği; canlı sesli odalar bugün başka uygulamaların içinde yaşıyor. fomo ile davetiye sisteminin birleşimi ise büyüme kitaplarına girecek kadar etkiliydi.
devamını oku →
zirve 2021'in başıydı. ocak sonunda elon musk'ın bir odaya katılması uygulamayı dünya gündemine taşıdı, şubatta indirme sayısı rekor kırdı, nisanda şirket 4 milyar dolar değerlemeyle yatırım aldı. türkiye bu dalganın en hareketli ülkelerinden biriydi; ocak ve şubat 2021'de davetiye bulmak için insanlar birbirine mesaj atıyor, gazeteciler, sanatçılar ve girişimciler her gece oda açıyordu. ben de o dönem iki ay boyunca neredeyse her akşam bir odadaydım.
düşüş zirve kadar hızlı oldu. android sürümü mayısta geldiğinde ilgi zaten azalmıştı; aşılar, yeniden açılan mekanlar ve twitter'ın aynı özelliği spaces adıyla kopyalaması üst üste bindi. büyük platformların bir özelliği kopyalaması, tek özellikli bir uygulamanın en büyük riski olduğunu bir kez daha gösterdi. şirket 2023'te çalışanlarının yarısından fazlasını işten çıkardı ve uygulamayı arkadaşlar arası sesli mesajlaşmaya doğru değiştirdi.
içerik üreticisi olarak çıkardığım ders şu oldu. bir platformun zirvesinde orada olmak sana takipçi kazandırır, ama o takipçi platformla birlikte gider. clubhouse'ta binlerce dinleyicisi olan pek çok kişi o kitleyi başka bir yere taşıyamadı. hype döngüsü grafiğinde clubhouse, çukurdan hiç çıkamayan ama arkasında taklit edilmiş bir özellik bırakan ürünlerin örneği; canlı sesli odalar bugün başka uygulamaların içinde yaşıyor. fomo ile davetiye sisteminin birleşimi ise büyüme kitaplarına girecek kadar etkiliydi.